PlusAchtergrond

Weinig slaap en veel stress: ministers lopen op hun tandvlees

Grauwe koppen en kleine oogjes. Nu de coronacrisis al tien maanden duurt, oogt de ministersploeg soms bekaf. En dat is niet zonder gevaar.

Minister Wouter Koolmees, hier met voormalig minister Eric Wiebes en minister Wopke Hoekstra, slaapt weinig en is amper thuis. Beeld  BART MAAT/ANP
Minister Wouter Koolmees, hier met voormalig minister Eric Wiebes en minister Wopke Hoekstra, slaapt weinig en is amper thuis.Beeld BART MAAT/ANP

Wouter Koolmees somde vorige week na de ministerraad op wat er die week allemaal op de minister van Sociale Zaken afkwam: de val van het kabinet, het definitieve vertrek van collega-minister Eric Wiebes – 3,5 jaar zijn buurman in de ministerraad –, de avondklok, een nieuw economisch steunpakket, een kinderopvangtoeslagdebat en het plotse overlijden van oud-werkgeverstopman Hans de Boer, die nog maar net met pensioen was. Thuis was hij die week nauwelijks. Met een diepe zucht: “Ik ben blij dat ik nu naar huis kan.”

Van slapen komt tijdens de coronacrisis weinig terecht, bekent Koolmees. De werkdag eindigt laat en de volgende begint weer vroeg. Van de stress kreeg hij in december ‘vlekken in zijn gezicht’, zei hij in een interview met NRC. Toch is hij erin geslaagd om juist in deze stressvolle tijd te stoppen met het roken van tien pakjes sigaretten per week. Sporten is hem ‘de laatste tijd niet gelukt’. Het ‘fietsapparaat’ dat hij aanschafte, staat thuis; dáár waar hij juist nauwelijks is.

Hardlopen

Zijn CDA-collega’s in het kabinet hebben de sportroutine er beter in zitten. Hugo de Jonge, de Coronaminister, is ‘heel gedisciplineerd’. “Op woensdag of donderdag ga ik om zeven uur ’s ochtends een uurtje hardlopen. Dat past prima binnen de avondklok, dus ik kan het iedereen aanraden. Zaterdagmiddag ga ik het liefst nog een rondje wielrennen, en dan zondag nog even hardlopen. Dat lukt wel, ondanks mijn overvolle agenda.”

Minister van Financiën en CDA-lijsttrekker Wopke Hoekstra loopt hard, schaatst en doet ‘af en toe zo’n crossfit-achtig circuitje’. “Ik heb gelukkig weinig last van stress.” Slapen schiet er bij de CDA’ers weleens bij in. Hoekstra tikt de zes uur slaap aan, De Jonge blijft steken op ‘vier tot vijf uur’. “Te weinig,” erkent hij. Als Onderwijsminister Arie Slob een keer gelegenheid heeft een uurtje extra slaap te pakken, benut hij die meteen. “Anders denk ik voortdurend: welke dag is het eigenlijk vandaag?”

Eigen valkuilen

Dat soort zelfkennis is belangrijk, zegt hoogleraar publiek leiderschap Gerda van Dijk. Onder druk neemt de kans op zogeheten ‘derailers’ toe, stelt zij. “Dan komen je minder goede eigenschappen naar boven en stap je in je eigen valkuilen.” Je wordt dominant, of juist terughoudend of loopt veel te hard van stapel. Dat fenomeen staat bekend als ‘the dark side of leadership’.

“Het kenmerk van een goede leider is dat je ook weet hoe je die valkuilen voorkomt,” zegt Van Dijk, verbonden aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. En die oplossing is voor iedereen weer anders: de een gaat een rondje rennen, de ander gaat erover praten en een derde gaat vroeg naar bed. “Goede teams van bestuurders weten dat ook van elkaar en spreken elkaar erop aan.” Zo fluistert vicepremier Carola Schouten haar collega De Jonge weleens toe op tijd naar bed te gaan.

Langdurige stress, zei hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder in september in deze krant, kan bepaalde delen in het brein kwetsbaarder maken. Je kunt moeite krijgen bij het redeneren, het nemen van goede beslissingen en het reguleren van emoties. “Je kunt dan meer primair gaan reageren.” Harder uitvallen dan je zou doen in een periode met voldoende slaap.

Tijd voor gezin

Maar stress hoort nu eenmaal bij het werk, vindt minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken. “Ik ben in maart vorig jaar teruggekomen van een langere periode van ziekte. En toen wist ik al: in deze baan, nog even los van corona en het demissionair zijn, is altijd heel veel stress. De werkdruk is hoog.”

Wel probeert ze nu meer rekening te houden met haar eigen gezondheid. “Ik doe dat door te proberen om op gezette tijden even mijn telefoon weg te leggen. Door een wandeling te maken, een lange fietstocht te maken en tijd te nemen voor mijn gezin. Dat is belangrijk om het werk los te laten. En om het vol te houden.”

De truc die haar collega Slob daarvoor gebruikt: muziek draaien. “Bij voorkeur gospel, maar ik heb een brede smaak.” Deze maand had de ChristenUniebewindsman één vrije zondag, afgelopen weekend, waarin hij met zijn kleindochter ging wandelen. “Mijn kleinkinderen geven me energie.”

Overigens: als De Jonge wat bleker oogt dan normaal, is dat niet alleen door stress en slaapgebrek. Vanwege de lockdown zit ook de zonnestudio dicht, waar De Jonge ‘eens in de paar weken’ een bezoek aan bracht. Hij noemt dat ‘een pijnlijk verhaal’. “Ik heb geen zonnebank thuis staan. Zodra die weer open is, ga ik weer. Zo, nou weet je al mijn geheimen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden