PlusAchtergrond

‘We moeten sneuvelbereid zijn, na A moeten we ook B zeggen’

CDA’ers in het land verwachten dat partijleider Wopke Hoekstra niet inbindt als stikstofbemiddelaar Johan Remkes met zijn conclusies komt. ‘Je moet durven zeggen: we trekken de stekker eruit.’

Niels Klaassen
Koeien nabij natuurpark de Groote Peel.  In dit gebied moet de stikstofuitstoot met 70 tot 80 procent omlaag. Beeld ROB ENGELAAR/ANP
Koeien nabij natuurpark de Groote Peel. In dit gebied moet de stikstofuitstoot met 70 tot 80 procent omlaag.Beeld ROB ENGELAAR/ANP

In de coalitie zegt niemand te weten waarmee Johan Remkes woensdag precies naar buiten komt. Maar er hangt ontzettend veel af van het werk van de stikstofbemiddelaar. Voor de boeren, natuurclubs en stikstofuitstoters zelf natuurlijk, maar het bepaalt ook de toekomst van de samenwerking van VVD, D66, CDA en ChristenUnie. Die partijen bevroren het conflict over het AD-interview in augustus noodgedwongen.

CDA-leider Wopke Hoekstra stelde in het AD plotseling dat de stikstofdoelen niet langer heilig zijn. Het verminderen van de stikstofuitstoot hoeft niet dus per se volledig in 2030 gehaald te zijn, volgens Hoekstra. Dat hij zo een cruciale coalitieafspraak door de papierversnipperaar haalde, werd slechts getolereerd omdat Johan Remkes nog bezig was. Die moet eerst zijn werk afmaken, luidde de bezweringsformule. Tot die tijd gingen de ministers niet opnieuw ruziemaken over Hoekstra’s granaat.

Maar morgen komt Remkes met zijn bevindingen en kan de boel zomaar weer ontploffen. Daarbij zijn er grofweg drie smaken. Een: Remkes waagt zich niet aan een oordeel over de stikstofdoelen en laat ze volledig aan de politiek. Twee: Remkes steunt de stikstofdoelen (min 50 procent uitstoot in 2030) of drie: hij neemt er (deels) afstand van.

Denkrichting

In vrijwel alle gevallen heeft de politiek een hevige discussie te voeren, ofwel omdat het CDA klem komt te zitten na Hoekstra’s eerdere stevige teksten. Of juist omdat voorstander D66 de nagestreefde stikstofdoelen wat ziet vervagen. Voor de bühne reageren betrokkenen koeltjes, maar intern broeit het.

Vooral de druk op het CDA is groot. Tweede Kamerlid en landbouwwoordvoerder Derk Boswijk stelde vorige week dat Hoekstra’s woorden (‘2030 is niet heilig’) meer als denkrichting bedoeld zijn, om het stikstofdebat los te wrikken. Maar in het land denken CDA’ers daar anders over. CDA-afdelingen rond natuurgebied De Peel verwachten dat Hoekstra ‘doet wat hij zegt’, meldt Benny Munsters van het CDA in Deurne. “Practice what you preach. Wopke gaf een heel duidelijk interview, dan moet je ook uitvoeren wat je zegt.”

Michael Theuns, de CDA-lijsttrekker in Limburg, is eveneens stellig: “Wopke trok duidelijk een streep. Als je eerst A zegt, moet je ook B zeggen.” Als Remkes de doelen wèl heilig verklaart, moet het CDA zich herbezinnen op de coalitiedeelname, vindt Theuns. “Intern zeggen we wel tegen elkaar: dan moet je sneuvelbereid zijn. De stekker uit een coalitie trekken, is nooit het doel. Maar je moet bereid zijn het te doen.”

Perspectiefbrief

Dichterbij Den Haag zijn de teksten milder. Boswijk en anderen rond de partijtop zoeken naar speelruimte. Boeren aan tafel krijgen is belangrijker dan eeuwig muggenziften over een punt of komma als een jaartal of stikstof-percentage, lijkt de boodschap. “Wat vooral belangrijk is: we moeten nu echt eens aan de gang,” zegt een goed ingevoerde CDA’er.

Bij andere coalitiepartijen klinkt een vergelijkbaar ongeduld: “Zo snel mogelijk beginnen is belangrijk,” meldt een bron bij D66. “We verwachten dat Remkes vasthoudt aan de kaders van het regeerakkoord, maar misschien probeert hij de discussie weg te leiden van het jaartal, ook om de hitte daarvan af te krijgen.”

Al dreigt wel degelijk een hete herfst rond stikstof, landbouw en natuur. Eerst zullen alle belangenorganisaties woensdag reageren op Remkes, maar ministers nemen naar verwachting meer tijd voor een formele reactie.

Pas volgende week vrijdag spreekt de ministerraad officieel over het werk van Remkes, en begin november moet dan nog de langverwachte ‘perspectiefbrief’ komen van Piet Adema, de nieuwe ChristenUnie-minister van Landbouw. Het wordt ‘één grote stikstofestafette’, klinkt het in de coalitie. Maar wel zonder Remkes, die geeft het stokje waarschijnlijk over.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden