De Amsterdamse Waterleidingduinen, het duingebied tussen Zandvoort en Noordwijk, is ingericht voor de winning van drinkwater voor Amsterdam.

Achtergrond

Waternet bezorgd om drinkwatervoorziening Amsterdam

De Amsterdamse Waterleidingduinen, het duingebied tussen Zandvoort en Noordwijk, is ingericht voor de winning van drinkwater voor Amsterdam. Beeld Siebe Swart/HH

Medicijnresten in het oppervlaktewater, bestrijdingsmiddelen in het grondwater en ook nog eens langere perioden van droogte. De waterbedrijven maken zich zorgen over de drinkwatervoorziening en dringen bij de minister aan op maatregelen. Hoe ernstig is de situatie?

Er is zeker reden tot zorg, zegt Jan Peter van der Hoek, directeur innovatie van Waternet en hoogleraar drinkwatervoorziening aan de TU in Delft. “De waterbronnen staan onder druk, zowel het grondwater als het oppervlaktewater. We hebben goede zuiveringsinstallaties, waarmee ons drinkwater aan alle normen voldoet, maar het is helder dat er iets moet gebeuren om dat in de toekomst ook zo te houden.”

Waternet levert water aan een miljoen mensen die samen per jaar negentig miljoen kubieke meter water verbruiken. Twee derde van dat water wordt in Nieuwegein uit de Lek gehaald en getransporteerd naar de Waterleidingduinen. De rest komt in de vorm van kwelwater uit de Bethunepolder bij Maarssen. Dat ruwe water wordt verder verwerkt in de zuivering in Zuidoost.

Verontreinigingen

Ook in het rivierwater dat Waternet gebruikt, worden verontreinigingen aangetroffen, vertelt Van der Hoek. Het gaat onder meer om industriële stoffen als pyrazol en GenX. “Weliswaar in kleine concentraties, maar we willen dat gewoon niet. Het lozen van dit soort stoffen is gebonden aan strenge voorwaarden. Een van de voorgestelde maatregelen is om serieus werk te maken van handhaving, ook in de buurlanden.”

Een ander probleem zijn medicijnresten. “Ruim tachtig procent is afkomstig van huishoudens en komt via de afvalwaterzuivering in het oppervlaktewater terecht. Soms vinden we sporen in het drinkwater. In lage concentraties: je moet twee zwembaden leegdrinken om het effect van een pilletje te krijgen. Het is vooral slecht voor de kwaliteit van het oppervlaktewater. Vissen en micro-organismen ondervinden er schade van.”

In de toekomst wordt het misschien mogelijk om medicijnresten met een filter in het toilet af te vangen, maar zo ver is het nog niet. Volgend jaar start Waternet daarom op de rioolwaterzuivering Horstermeer een pilot met een extra trap in het zuiveringsproces. Van der Hoek: “Het afvalwater wordt in drie stappen gezuiverd en daarna geloosd op het oppervlaktewater. Dat is onvoldoende om de medicijnresten af te vangen. Met een extra vierde stap lukt dat hopelijk wel.”

Het zijn kostbare operaties. Met de proef is een investering van enkele tonnen gemoeid, en dan moet de techniek na bewezen succes ook nog worden ingevoerd op de afvalwaterzuiveringsinstallaties. Als ook extra maatregelen nodig zijn voor het drinkwater, zal dat gevolgen hebben voor de prijs, voorspelt Van der Hoek. “Water zal uiteindelijk duurder worden, en ook dat is een punt van zorg. We leveren nu kwalitatief goed drinkwater voor een lage prijs. Dat moet zo blijven.”

Droogte

Naast de zorgen over de kwaliteit van de waterbronnen, zijn er ook hoofdbrekens over de kwantiteit. Als gevolg van het veranderende klimaat wordt er rekening gehouden met meer en langere perioden van droogte, en daarmee ook met schaarste. Van der Hoek: “De Rijn wordt nu gevoed door regenwater en smeltwater. We houden er rekening mee dat het aandeel smeltwater in de toekomst kleiner wordt.”

Als de waterafvoeren lager worden, worden de eventuele concentraties verontreinigingen in het rivierwater automatisch hoger. Bij overschrijding van de wettelijke normen, kan dat betekenen dat er een korte of lange tijd geen water meer mag worden ingenomen. Om die reden is Waternet nu al op zoek naar alternatieve waterbronnen, als een buffer in tijden van droogte.

Een van de plekken waar naar wordt gekeken, is de Horstermeerpolder, een natuurgebied in de gemeente Wijde Meren. Van der Hoek: “Daar kan jaarlijks zes tot tien miljoen kubieke meter water worden gewonnen. Het gaat wel om brakke kwel, dus we zijn nog aan bekijken hoe we dat kunnen omzetten in drinkwater. Het onderzoek is net begonnen. Het gaat zeker nog tien jaar duren voor dat water uit de kraan komt.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden