Plus

Wat zeggen liedjes van Kinderen voor Kinderen over onze jeugd?

Wat zeggen Het Tietenlied en Haai-alarm! van Kinderen voor Kinderen over de Nederlandse jeugd in de afgelopen decennia? Onderzoekers van de Universiteit Utrecht luisterden naar meer dan vijfhonderd liedjes en ontdekten dat er veel is veranderd. ‘Als het kinderkoor zingt: plant een bloem en red de bij, voelt het voor kinderen alsof ze falen als dat niet lukt.’

null Beeld bnnvara
Beeld bnnvara

Of het nu gaat om pesten, faalangst of het milieu, in de liedjes van Kinderen voor Kinderen zijn de afgelopen decennia alle onderwerpen wel een keer de revue gepasseerd. Eigenlijk hebben kinderen altijd zélf de onderwerpen ingestuurd waarover zij vonden dat het kinderkoor een lied moest maken. En dat leidde er in de eerste vijftien jaar zelfs toe dat bijvoorbeeld een brief van een kind dat baalde van de kriebeltruien die haar oma breide in het repertoire van Kinderen voor Kinderen terechtkwam.

Boodschap

Maar wat zeggen die liedjes eigenlijk over Nederlandse kinderen? Veel, ontdekten onderzoekers Laurens Ham en Feike Dietz, want in de loop der tijd is steeds een andere boodschap in de liedjes te bespeuren. “De eerste tien jaar was er een ontzettend wit kindbeeld. De teksten draaiden om rijke, witte kinderen die arme kinderen moesten helpen,” vertelt Ham.

Een kind is hier zo rijk,
Het is zo ongelijk,
Een kind onder de evenaar,
Is meestal maar een bedelaar.

Wie kent het lied niet? De tune van Kinderen voor Kinderen in de jaren 80. Ooit begon het kinderkoor om geld in te zamelen voor arme kinderen in Afrika en Nederlandse weeskinderen. Met de opbrengst van de albums werd rond Sinterklaas speelgoed voor minderbedeelden gekocht. “In de liedjes waren de kinderen ook erg zelfbewust en eigenwijs. Ze zetten zich af tegen wat ze moesten van hun ouders, zoals in het liedje Kip, patat en appelmoes, en maakten zelf wel uit wat ze deden.”

Tobberig

Als de speelgoedactie in 1993 wegvalt, verandert ook de toon van de liedjes. “Ze gaan veel minder over oorlog en racisme en juist over wat kinderen voor elkaar kunnen betekenen,” stelt Ham. De onderzoeker noemt de onderwerpen van de liedjes ‘tobberig’. Kinderen voelen steeds meer druk op hun schouders, vinden dat hun ouders er niet genoeg voor hen zijn, omdat ze altijd moeten werken. “Kinderen voelden zichzelf kwetsbaarder in die tijd.”

Dat heet faalangst, zegt men dan en ’t gaat wel over op den duur
Maar ik raak bij ied’re toets van binnen overstuur
Al weet ik zeker dat ik iets weet, toch snap ik zelf niet waarom
Ik dat niet op papier kan krijgen, maar dan voel ik me zo stom
En wat iedereen goed bedoeld tegen me zegt
Komt meestal bij mij niet goed terecht

(Faalangst, 1998)

Hoe anders is de boodschap van Kinderen voor Kinderen de afgelopen jaren. Met Red de Bij of Haai-alarm! laat het kinderkoor juist horen wat de jongeren zélf kunnen doen om bijvoorbeeld het milieu te redden.
“De liedjes leggen een bepaalde verantwoordelijkheid op de schouders van de kinderen. Doe mee en verander de wereld, een veel liberalere toon. Het zijn soms best belerende teksten,” constateert Ham.

Red de Bij

De onderzoekers vinden de liedjes waarin de kinderen als groep worden aangesproken het sterkst. “Kinderen kunnen zich toch verantwoordelijk gaan voelen. Als het kinderkoor zingt: plant een bloem en red de bij, voelen ze dat ze falen als dat niet lukt. Terwijl dat iets is wat kinderen samen moeten doen. Zoiets krijg je niet in je eentje voor elkaar.”

Gaat de invloed van Kinderen voor Kinderen dan echt zo ver? De onderzoekers denken van wel. Want via samenwerkingen met de Koningsspelen en de Kinderboekenweek komen de liedjes van Kinderen voor Kinderen de basisscholen binnen. De teksten worden in veel klassen besproken.

En daarom hopen de onderzoekers ook dat het kinderkoor diverser wordt. Ham: “Er zitten nu veel kinderen van kleur bij, maar het mooiste zou zijn als er ook dikkere kinderen bij komen, of kinderen met een beperking. Dat zou een fantastische revolutie zijn.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden