PlusAchtergrond

Wat levert een vuurwerkverbod op? Dit zijn de cijfers

De vuurwerkbranche is ziedend op de politiek nu een vuurwerkverbod dreigt. In een paginagrote advertentie stelden ze donderdag dat zo’n maatregel helemaal geen verlichting brengt. Maar wat is nu waar? En wat kunnen we verwachten als het kabinet definitief de knoop doorhakt?

null Beeld ANP
Beeld ANP

Twee miljoen mensen melden zich elk jaar op de spoedeisende hulp en slechts 385 van hen deden dat vorig jaar op één avond na een vuurwerkongeluk. De ongevallencijfers vallen dus reuze mee, schetste de vuurwerkbranche donderdag in een tirade. ‘Sorry dat politici hiervoor de cijfers misbruiken’, klonk het verbeten.

Zo bekeken lijkt er tijdens oud en nieuw misschien niet veel aan de hand. Maar die 385 slachtoffers vertellen niet het hele verhaal. Dit waren alleen de mensen die zich bij de ziekenhuizen meldden met ernstig vuurwerkletsel. Daarbovenop kwamen er naar schatting nog eens 900 mensen met lichte verwondingen naar de huisartsenposten.

1300 slachtoffers

In totaal gaat het dus om een kleine 1300 slachtoffers die zorgmedewerkers dit jaar niet hoeven te behandelen als iedereen zich netjes aan een vuurwerkverbod zou houden. Dat is gemiddeld vijf patiënten per spoedeisende hulp. En acht per huisartsenpost. Nog steeds niet heel veel, maar zorginstellingen tellen hun zegeningen. In een coronagolf waarin het elke dag weer zoeken is naar voldoende personeel, zijn ze blij met elke patiënt die ze niet extra hoeven te behandelen.

De vuurwerkbranche stelt dat het huidige, legale vuurwerk zelden de oorzaak is van het letsel. De zware knallers van het illegale vuurwerk zouden vooral de boosdoener zijn. En het knalvuurwerk dat tot vorig jaar legaal was, maar tijdens komende oud en nieuw al niet meer verkocht mag worden.

Onderzoek van VeiligheidNL laat echter een ander beeld zien. Van de 1300 gewonden is afgelopen jaar in 418 gevallen geregistreerd door welk vuurwerk ze werden geraakt. Bij 53 procent ging het om legaal siervuurwerk, 21 procent werd geraakt door de knallers die dit jaar verboden zijn. Illegaal vuurwerk, zoals mortierbommen, nitraten, cobra’s of strijkers zorgde voor 20 procent van het letsel. Meestal ging het om brandwonden (39 procent) en oogletsel (27 procent). Bij 2 procent betrof het een amputatie.

Het zijn overigens niet alleen de vuurwerkslachtoffers die voor extra drukte zorgen in de ziekenhuizen. De smog van het vuurwerk is voor veel mensen ook een probleem, wat elk jaar weer leidt tot opnames van patiënten met ademhalingsproblemen, zeggen de ziekenhuizen. De hoop is dat die mensen nu ook niet naar de spoedeisende hulp hoeven te komen. En dan zijn er nog de gewonden van opstootjes en vechtpartijen die nu mogelijk uitblijven.

Illegaal

De vuurwerkbranche vreest dat er met dit vuurwerkverbod juist meer en ernstiger letsel zal ontstaan doordat er meer illegaal en gevaarlijker vuurwerk afgestoken gaat worden. Die illegale markt is elk jaar een groot probleem, erkent de politie. Al begin dit jaar werd er rekening mee gehouden dat het afgekondigde knalverbod de situatie nog zou kunnen verergeren. Niet voor niets maakte de politie extra agenten vrij om criminele netwerken in kaart te brengen. Dat leverde inmiddels 80.000 kilo in beslag genomen vuurwerk op dat voor de Nederlandse markt was bestemd, 50.000 kilo daarvan lag opgeslagen in Duitsland.

Toch is dat nog maar een fractie van de geschatte, werkelijke omvang. Onderzoekers van de Politieacademie vermoeden dat er jaarlijks 1 tot 2 miljoen kilo illegaal vuurwerk wordt gesmokkeld. Tot voor kort ging dat kinderlijk eenvoudig met de post. Iedereen kon het bij buitenlandse webshops bestellen, maar daar hebben postorderbedrijven nu een stokje voor gestoken.

Volgens de politie zijn het nu weer vooral criminelen die het met busjes halen in het buitenland en vanuit die busjes hier verhandelen. Donderdag strandde nog zo’n busje met 5000 kilo illegaal vuurwerk op de A50 bij Sint Oedenrode.

Zo’n 30 procent van de Nederlandse huishoudens koopt illegaal vuurwerk, geven ze eerlijk toe in een enquête van VeiligheidNL die dit voorjaar is verschenen. Ze geven er gemiddeld 112 euro aan uit. Maar op de vraag of mensen illegaal vuurwerk zouden kopen als er een vuurwerkverbod zou komen, antwoordde 82 procent ontkennend.

Ook de politie denkt niet dat er met dit vuurwerkverbod ineens heel veel meer mensen hun toevlucht zoeken in illegaal vuurwerk. “Er zitten grote risico’s aan. De geldboetes als je wordt gepakt, zijn hoog. Je kan celstraf krijgen. De groepen die dat doen zijn er altijd geweest en zijn ook bereid dit risico te nemen.”

Mogelijk trekken er eind dit jaar wel meer liefhebbers naar vuurwerkwinkels in Duitsland en België. Als er een vuurwerkverbod komt, is ook dat verboden. “Hen moeten we dan ontmoedigen dat te doen. We gaan steekproefsgewijs controles houden als het zover komt,” zegt coördinator jaarwisseling Ruud Verkuijlen van de Nationale Politie.

Stevige jaarwisseling

De jaarwisseling wordt ander dan anders, zonder vuurwerk. Maar dat is geen garantie dat het ook rustiger wordt. Vorig jaar registreerde de politie ruim 9300 incidenten. Een derde was vuurwerk gerelateerd. Maar er waren ook 1300 mishandelingen, 1800 brandjes en ongeveer evenveel vernielingen. Het is de vraag of dat met een vuurwerkverbod minder wordt.

Al hoopt Ruud Verkuijlen van de Nationale Politie op veel minder oploopjes door de coronamaatregelen die van kracht zijn en dus ook minder andere incidenten. “Het overgrote deel van de bevolking heeft deze maatregelen geaccepteerd. We gaan er vanuit dat de meeste mensen zich hier aan houden.”

Toch houdt de politie rekening met ‘een stevige jaarwisseling’. Verkuijlen: “Natuurlijk calculeren we in dat er incidenten kunnen komen vanwege het ongenoegen dat er is over de hele coronacrisis. Maar een vuurwerkverbod helpt ons om de aandacht te kunnen richten op zaken die ingrijpend zijn, zoals illegaal vuurwerk of illegale feestjes. Of groepen die er elk jaar op uit zijn om te rellen met de politie en ons bijvoorbeeld in een hinderlaag lokken. Ook met dit vuurwerkverbod hebben wij het zeker niet rustig en zullen we keuzes moeten maken waar we wel en niet naar toe gaan.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden