PlusAchtergrond

Wat je moet weten als je corona- en griepstatistieken vergelijkt

Coronasceptici blijven graag de vergelijking maken tussen corona en griep. Hebben ze ergens een punt? En waarom was het aantal griepdoden deze winter eigenlijk zo laag? 

Beeld ANP XTRA

Het is een getal dat vaak gedeeld wordt op sociale media zoals Facebook en Twitter: 404. Dit getal staat voor de oversterfte door de griepepidemie afgelopen winter. In andere winters was het aantal extra mensen dat in Nederland overlijdt aan infuenza veel groter. Volgens het RIVM waren het er in de vijf winters daarvoor gemiddeld 6443, dus zestien keer zoveel.

Tegenstanders van de manier waarop Nederland omgaat met het coronavirus grijpen het getal van 404 graag aan om hun protesten kracht bij te zetten. Hun redenering: de mensen die deze winter niet overleden aan griep, legden een paar maanden later het loodje door corona. 

Vergelijking griep en corona

Officieel zijn ruim 6000 mensen overleden aan covid-19, maar aangenomen wordt dat er veel mensen zijn overleden zonder dat het virus bij hen met een test is vastgesteld, bijvoorbeeld in verpleeghuizen of thuis. De totale oversterfte door corona bedroeg volgens het Centraal Bureau voor Statistiek tussen de 8593 en 11691. 

Vergelijk dat eens met de griep in 2017/2018, zeggen de coronasceptici. Toen overleden door influenza zo'n 9500 mensen extra. Kortom: waar maken we ons nu toch zo druk over? Waarom leggen we nu het land plat en moeten we leven met allerlei beperkingen, terwijl dat bij de griep niet gebeurde? Sommige sceptici suggereren dat griepoverlijdens als coronadoden zijn geregistreerd, om het volk angst aan te jagen en coronaregels erdoorheen te kunnen drukken.  

Heel mild griepseizoen

Om maar eens te beginnen met die naar schatting 404 griepdoden: het was deze winter gewoon een heel mild griepseizoen, zegt Mariëtte Hooiveld van onderzoeksinstituut Nivel, dat al jaren bijhoudt hoeveel mensen zich met griepklachten bij de huisarts melden. Ook vorig jaar hield de griep trouwens relatief beperkt huis, met een kleine drieduizend extra doden in de winter van 2018/2019. Ruim zes jaar geleden, in 2013/2014 werd er zelfs helemaal geen oversterfte door influenza gemeten.

Hooiveld: “Waarom het er dit jaar zó weinig waren, is moeilijk te bewijzen. Het was deze winter niet koud, dat is een eerste verklaring. Daarnaast kan het zo zijn dat het vaccin dat vorig najaar is toegediend goed matchte met het influenzavirus. Dat is elk jaar afwachten, omdat griep ieder jaar weer muteert en je het vaccin daaraan probeert aan te passen. Ten slotte was de vaccinatiegraad 1 procent hoger, ook dat kan hebben meegespeeld. Maar het blijft voor een deel gissen. We testen mensen niet op griep, dus een officieel aantal patiënten of sterfgevallen kun je nooit geven.”

Hoe het ook zij: het griepvirus doofde volgens het RIVM vroeger uit dan in andere jaren, half februari. Precies op dat moment zette het coronavirus voorzichtig voet aan wal in Nederland. Begin maart was er nog een kleine opleving van griep. In die twee weken sloeg corona in Nederland steeds harder om zich heen, met volgens het CBS en RIVM een oversterfte van 213 personen door Covid-19 tot gevolg. 

Een desinfectiezuil op het station van Breda.Beeld ANP

Enige overlap

Kan het zo zijn dat mensen die bij een heftiger griepseizoen aan influenza gestorven zouden zijn, nu aan corona zijn gestorven? “Er zit inderdaad enige overlap in de groepen die kwetsbaar zijn voor beide virussen,” zegt Christian Hoebe, hoogleraar infectieziektebestrijding aan de universiteit in Maastricht. “Bijvoorbeeld mensen met diabetes, COPD (een chronische longziekte, red.) of aandoeningen aan het hart of de bloedvaten.” In die zin is de stelling dat coronadoden ook griepdoden hadden kunnen zijn dus waar, stelt Hoebe. 

Maar de rest van de redenering van coronasceptici - dat voor corona onterecht het land op zijn kop wordt gezet - raakt volgens de hoogleraar kant noch wal. Hij kan zich er boos over maken. “We hebben het aantal overlijdens door corona alleen maar op dit niveau kunnen houden, doordat we gigantisch veel maatregelen hebben genomen, zoals het afstand houden, thuisblijven bij klachten, testen en bron- en contactonderzoek. Dáárdoor is de besmettingscurve afgevlakt. Waren er geen maatregelen genomen, dan was het aantal intensivecareopnames en coronadoden een veelvoud geweest van wat we nu hebben gezien. Het is gewoon niet eerlijk om dat er niet bij te vertellen, als je de griep en het coronavirus met elkaar gaat vergelijken.”

Intelligente lockdown

RIVM-baas Jaap van Dissel stelde eind april dat Nederland door de intelligente lockdown zo’n 90 procent van de ic-opnames had voorkomen. Waren de maatregelen niet genomen, dan hadden mogelijk 23.000 mensen geen intensieve zorg kunnen krijgen, becijferde Van Dissel toen. Op dit moment blijft druk op ziekenhuizen ondanks een stijgend aantal besmettingen overigens uit. Een verklaring daarvoor kan zijn dat het virus vooral onder jongeren rondwaart.

Mogelijk wacht Nederland overigens ook deze winter een mild griepseizoen. De reden: coronamaatregelen als het houden van afstand helpen -  als ze dan nog gelden - ook tegen de verspreiding van influenza. Bovendien is de verwachting dat dit najaar meer mensen voor een griepprik naar de huisarts gaan.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden