PlusAchtergrond

Wat is humaner: coronapatiënten redden of aan de toekomst denken?

Beeld BELGA/Dirk Waem

Alles uit de kast halen om de coronapandemie te bestrijden heeft gevolgen voor andere patiënten en de kwaliteit van de zorg op langere termijn. Binnen en buiten de intensive care knaagt de twijfel: ‘We laten ons meeslepen door de waan van de dag.’

Als hoofd van de intensivecareafdeling van het Amsterdam UMC zet Armand Girbes alles op alles om coronapatiënten te redden. Maar daarbij knaagt er iets: wat gebeurt er met zijn andere patiënten, voor wie nu geen tijd is? En beseffen we dat de huidige krachtinspanningen, als we die een tijd volhouden, ten koste gaan van de kwaliteit van de Nederlandse zorg?

“Er zijn vaker ziektes die we niet goed kunnen behandelen,” zegt Girbes. “Normaal krijg je de tijd voor goede afwegingen: welke inspanningen zijn we bereid te leveren en wat wint de patiënt daarmee? In de huidige hectiek gebeurt dat niet. Zonder afgewogen keuzes laten we ons meeslepen door de waan van de dag.”

Nu al worden keuzes gemaakt die de gezondheid van niet-coronapatiënten raakt. Zoals het tijdelijk staken van RIVM-bevolkingsonderzoeken naar baarmoederhalskanker, borstkanker en darmkanker.

“Al die andere patiënten die ik normaal zie, zijn niet opeens verdwenen,” zegt Girbes. “Wie zorgt voor degene die langer moet wachten op een hartoperatie? Die loopt nu verhoogd risico op een hartinfarct.”

Girbes, die voor radioprogramma Argos een audiodagboek bijhoudt, schetst het dilemma aan de hand van een denkbeeldige nieuwe ziekte, die zo’n 50.000 patiënten treft. Zetten we alles op alles voor een behandeling die moeizaam aanslaat en die ten koste gaat van de zorg voor anderen?

“Ik wil niet de indruk wekken dat ik niet mijn uiterste best doe voor de coronapatiënten. Alle patiënten zijn mij even lief. Maar ik wil dat Nederland goed nadenkt over de juiste balans.”

De focus op het coronavirus en de ‘intelligente lockdown’ zullen een zware economische prijs vergen, blijkt uit tal van prognoses. “En als het slecht gaat met de economie, zal de gezondheidszorg daaronder lijden. Doe je dat voor langere periode, dan ontwricht je het gezondheidsstelsel.”

Hardvochtige vraag

De discussie die Girbes wil voeren, is al gaande onder wetenschappers als crisisdeskundige Ira Helsloot en de Grieks-Amerikaanse epidemioloog John Ioannidis. Politici daarentegen focussen op de noodzaak van meer ic-bedden en beademingsapparaten.

Met de vraag of de kosten van de huidige reddingsactie opwegen tegen de baten, betreden we een ethisch mijnenveld. Het is ogenschijnlijk een hardvochtige vraag. Maar is het beschermen van mensenlevens nu, humaner dan het beschermen van toekomstige generaties?

Bert Keizer, specialist ouderengeneeskunde en filosoof: “Naast de poging mensenlevens te redden, zijn we nu ook een nieuwe crisis aan het organiseren. Duizenden ondernemers gaan voor de bijl, andere zorg wordt teruggeschroefd, dat zorgt op den duur ook voor overlijdensgevallen. Dat durven veel mensen nu niet onder ogen te zien. Begrijpelijk, want de slachtoffers van Covid-19 zijn allemaal mensen. Geen kippen of duiven, maar mensen.”

Anderhalf jaar

De discussie wint aan urgentie door onderzoek van het Imperial College London dat half maart verscheen. Zolang geen vaccin voorhanden is – en die situatie kan nog wel 1,5 jaar duren – kan alleen een lockdown met gesloten scholen en universiteiten voorkomen dat het aantal ic-bedden met factor 8 wordt overvraagd. Op zijn best kan een lockdown met tussenpozen worden verlicht. Het zou betekenen dat we tot diep in 2021 het huidige regime handhaven, op enkele korte intermezzo’s na.

“Ik verwacht niet dat het erg effectief is, wat we nu doen,” zegt Wim Groot, gezondheids­econoom aan de Universiteit Maastricht: “Het is meer een teken van beschaving. Het aantal dodelijke slachtoffers zal niet veel minder zijn dan wanneer je niets doet tegen het corona­virus. Maar dan sterven mensen in de gang van het ziekenhuis, of in hun eentje thuis. Dat is geen optie.”

Voorzichtig begin

Hoe langer de maatregelen duren en hoe hoger de maatschappelijke kosten uitvallen, hoe groter de druk op politici zal worden om een bredere discussie te voeren. Premier Rutte maakte er in zijn tv-toespraak van 16 maart een heel voorzichtig begin mee, met de verwijzing naar groepsimmuniteit. Dat is zonder een vaccin de enige manier om het economische en maatschappelijke leven weer op te pakken en de schade te beperken. Na de huidige coronagolf, als de zorg niet meer wordt overvraagd, kan dat weer op de agenda komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden