Plus

Wat is de kans op een mazelenuitbraak in Nederland?

Er zijn steeds meer landen met forse uitbraken van de mazelen. Dit jaar zijn er in Nederland al vijftien patiënten gemeld. Voorgaande jaren waren dat er tien tot twintig in het hele jaar.

Kinderen worden gevaccineerd tegen difterie, tetanus, polio (DTP), bof, mazelen en rodehond (BMR) tijdens een vaccinatiedag in Ahoy Beeld ANP

1. Hoe groot is de kans op een uitbraak in Nederland?
"Omdat er in heel Europa veel uitbraken zijn, verwachten we dat we komende tijd met enige regelmaat importgevallen van mazelen zullen hebben," verklaart arts infectieziektebestrijding Helma Ruijs van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). "Het gaat dan om mensen die in het buitenland mazelen oplopen, de ziekte meebrengen naar Nederland en hier één of enkele mensen besmetten.''

Zeker in kinderdagverblijven kunnen er dan meer besmettingen optreden, zoals nu ook in Den Haag is gebeurd. Drie kinderen zijn besmet. Een vierde kind is ziek, maar daarbij is de diagnose mazelen nog niet bevestigd.

Twee van de kinderen waren niet ingeënt. Een kind heeft het virus waarschijnlijk in het buitenland opgedaan en verspreidde het verder. Het RIVM 'verwacht niet dat er in Nederland weer een grote uitbraak komt met honderden of duizenden gevallen zoals in 2013'. Ruijs: "Want iemand die al mazelen heeft gehad, kan de ziekte niet opnieuw krijgen."

2. Hoe gevaarlijk is mazelen?
Mazelen is een van de besmettelijkste ziekten, vele malen besmettelijker dan bijvoorbeeld griep, rodehond of de bof. Ongeveer twee weken na de besmetting ontstaan de typische rode vlekjes, maar daarvoor is de ziekte al besmettelijk.

Tijdens de laatste grote mazelenepidemie in Nederland overleed zeker één Nederlander aan de mazelen. "Tussen mei 2013 en maart 2014 zijn er zo'n 2.700 patiënten gemeld, maar uit verder onderzoek is gebleken dat toen in totaal ongeveer 30.000 mensen de mazelen hebben gehad," vertelt de arts. In 1999-2000 was er qua grootte een vergelijkbare uitbraak. In de periode rond de millenniumwisseling stierven er drie Nederlanders aan mazelen.

Het RIVM heeft berekend dat de kans om te overlijden als je besmet bent met mazelen in Nederland, kleiner is dan 1 op de 10.000 gevallen. Ter vergelijking: in ontwikkelingslanden sterven zo'n 250 kinderen per dag aan mazelen. "In Nederland ben je er wel even flink ziek van, maar meestal gaat het zonder verdere complicaties over," licht de mazelenexpert toe.

Bij mazelen kunnen ook diarree en middenoorontsteking optreden en in ernstige gevallen longontsteking of hersenontsteking. Jonge baby's en mensen met een verminderde afweer belanden vaker met mazelen in het ziekenhuis dan gezonde kinderen in de basisschoolleeftijd.

In zeer zeldzame gevallen veroorzaakt mazelen een late hersenontsteking, die gemiddeld pas zeven jaar na de mazelen optreedt en altijd fataal is. "Er is in ieder geval één kind in Nederland dat die late vorm heeft gehad en dat geval kende een dodelijke afloop," weet Ruijs. "Een hersenontsteking is gevaarlijk, maar die komt gelukkig heel weinig voor, bij minder dan 1 op de 1.000 gevallen," licht zij toe. "Het virus komt dan in de hersenen, die raken ontstoken en dat kan schade veroorzaken."

3. Wat kun je zelf doen om te voorkomen dat jij of je kind mazelen krijgt?
De bmr-inenting halen tegen bof, mazelen en rodehond. Die prik is standaard opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. Kinderen krijgen er twee: de eerste bij veertien maanden en een tweede als ze negen jaar zijn.

250

In ontwikkelingslanden sterven 250 kinderen per dag aan mazelen. In Nederland is de sterftekans kleiner dan 1 op de 10.000 gevallen

Als je niet ingeënt bent tegen mazelen en contact hebt gehad met iemand die mazelen heeft, kun je alsnog een inenting krijgen. De inenting moet dan wel binnen drie dagen na dit contact worden gegeven. Voor de inenting bij veertien maanden, kun je baby's beter uit de buurt houden van hoestende en niezende mensen.

4. Waarom is het zo belangrijk dat 95 procent zich laat inenten?
Als de vaccinatiegraad boven de 95 procent is, dan is er sprake van groepsbescherming. Dan ontstaat er geen grote uitbraak, zoals nu in een aantal landen in Europa wel gebeurt. "Bij 95 procent gevaccineerden zijn er zo veel mensen beschermd dat een uitbraak van het virus uitdooft," legt de specialist infectieziektebestrijding uit. "Maar dat wil niet zeggen dat er geen enkele infectie kan plaatsvinden. Ook dan zijn er kleine uitbraken mogelijk onder mensen die niet zijn beschermd."

5. Waar wordt weinig ingeënt en waarom?
Er zijn in Nederland verschillende groepen met bezwaren tegen vaccinatie.De laagste vaccinatiegraad vinden we in gemeenten waar veel mensen wonen met godsdienstige bezwaren tegen de inenting, een gebied dat ook wel de Biblebelt wordt genoemd.

Daarnaast zijn er mensen die vanuit een antroposofische overtuiging het vaccinatieschema willen afstemmen op de ontwikkeling van hun eigen kind. Ook zijn er mensen die kritisch zijn vanwege mogelijke bijwerkingen.

95%

Bij een vaccinatiegraad van 95% is er sprake van groepsbescherming en ontstaat geen grote uitbraak

Bron: RIVM/WHO/ECDC Beeld Laura van der Bijl

De overgrote meerderheid (94 procent) van de mensen bij wie in 2013-2014 mazelen werd vastgesteld, was niet ingeënt. Meestal om religieuze redenen (84 procent), een kleiner deel stond kritisch tegenover vaccinaties (7 procent). Ruijs: "Bij bevindelijk gereformeerden was de vaccinatiegraad altijd heel laag, maar die is nu wel langzaam aan het stijgen. Vooral hoogopgeleiden die tot de kerken behoren die wat minder conservatief zijn, zijn meer gaan vaccineren."

6. Wat doet de politiek eraan?
Gezien de uitbraken in het buitenland en de besmetting in Nederland hebben de staatssecretarissen Paul Blokhuis van Volksgezondheid en Tamara van Ark van Sociale Zaken een onafhankelijke commissie gevraagd om 'oplossingsrichtingen' te onderzoeken. Die moeten tegemoetkomen aan de zorgen van de ouders op de kinderopvang. De commissie Kinderopvang en vaccinatie buigt zich momenteel over dit vraagstuk en hoopt nog voor de zomer met een rapport te komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden