PlusAnalyse

Wat betekent dit voor Wilders? En vier andere vragen over het vonnis

De rechtszaak van Wilders is uniek en doet veel stof opwaaien. Toch zijn de gevolgen van de veroordeling beperkt.

Geert Wilders legt zich niet neer bij de veroordeling van het hof.Beeld ANP

Wat betekent dit voor Wilders?

Om te beginnen dat hij met een strafblad door het leven moet. Het strafblad hoeft hem niet te hinderen in zijn werk. Hooguit zou het lastiger kunnen worden om naar de VS te reizen, maar in politiek Den Haag bewees Mark Rutte al dat je premier kunt worden met een veroordeling op je naam. De kwestie was een andere, uiteraard, maar Rutte werd nog als staatssecretaris veroordeeld voor discriminatie van Somaliërs. Hij riep gemeenten op strenger op die groep te letten als het om bijstandsfraude ging.

De politieke gevolgen van de uitspraak zullen voor Wilders ook beperkt zijn. Voor zijn achterban was hij al de hoeder van het vrije woord geworden, zijn tegenstanders zullen de veroordeling terecht vinden. Tijdens het slepende proces dat zes jaar voortduurde, werd al duidelijk dat het zijn achterban groter noch kleiner maakte. Hij won én verloor verkiezingen in die periode. Zijn PVV is ook in de peilingen nog steeds de tweede partij van het land.

Waar is hij precies voor veroordeeld?

Wilders is vrijgesproken voor ‘aanzetten tot haat en discriminatie’ maar veroordeeld voor groepsbelediging. Hoogleraar Henny Sackers benadrukt dat het verschil tussen de twee aan Wilders ten laste gelegde zaken niet heel helder is. “Als Wilders niet alleen ‘minder minder’ had gezegd maar ook ‘pak een stok en ga de straat op’, was het duidelijk geweest. Nu niet en de rechter achtte het dan ook niet bewezen. Groepsbelediging is duidelijker. Je mag niet hele groepen over één kam scheren. De Hoge Raad heeft eerder bepaald dat daar ook nationaliteit onder valt.”

Hoe uniek is deze uitspraak?

Politici worden zelden veroordeeld om hun uitspraken. Hans Janmaat (Centrum Democraten) is in de jaren ’90 veroordeeld voor leuzen als ‘Vol is vol’. Dat ging om aanzetten tot discriminatie, iets waar Wilders nu juist van is vrijgesproken. Om dezelfde reden werden ook de Franse politicus Jean-Marie Le Pen en de Belgische politicus Daniel Féret ooit veroordeeld.

Bij Wilders gaat het om groepsbelediging. Maar de veroordelingen van die andere politici zijn wel relevant nu de PVV-voorman in cassatie gaat bij de Hoge Raad, of zelfs besluit door te procederen tot het Europese Hof. Volgens strafrechtgeleerde Theo de Roos tonen de zaken van Le Pen en Féret aan dat het hof zulke veroordelingen vaak in stand houdt. “In die zaken zei het Europees Hof: hier mogen rechters in die lidstaten zelf over oordelen. Daarmee lijkt de zaak mij nu dus eigenlijk wel afgedaan.”

Overigens benadrukt Sackers dat de veroordeling van Janmaat plaatsvond in een tijd dat er nog weinig jurisprudentie was. “Nu zou zijn veroordeling anders hebben uitgepakt.’’

Is de vrijheid van meningsuiting nu verder beperkt?

Nee. De vrijheid van meningsuiting is beschermd door zowel de grondwet als het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Echter: er zijn grenzen aan. In eerdere strafzaken, zoals die tegen Le Pen, zette het Europese Hof een lijn uit. In het kort komt die er op neer dat politici enerzijds méér mogen zeggen dan gewone burgers, omdat zij problemen in de maatschappij moeten kunnen aankaarten. Maar als het gaat om ‘minderheidsgroepen’, mogen zij niet te ver gaan. Juist omdat zij als politicus ook de taak hebben hen tot op zekere hoogte te beschermen, vond het hof. Om die laatste reden is Wilders nu veroordeeld.

Wat betekent deze uitspraak voor mij als burger?

Het gerechtshof put zich in het vonnis uit om te vertellen hoe uniek deze zaak is. Omdat het om Wilders gaat, om een verkiezingsavond, een leider van een politieke partij. De Roos benadrukt dat dat niet te vergelijken is met wat gewone burgers wel of niet mogen zeggen. “Dit oordeel is een bevestiging van het geldende recht.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden