PlusPunt voor punt

Wanneer zijn we van de maatregelen af? Kenners voorspellen: in juli is al veel mogelijk

null Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

Het demissionaire kabinet mikt erop dat in juli de meeste coronamaatregelen worden opgeheven. Is dat haalbaar? Kenners voorspellen: wel uiteten, nog niet juichen in volle stadions.

1. Volgens het oorspronkelijke openingsplan van het kabinet zou mogelijk volgende week verder worden versoepeld. Waarom gebeurt dat niet?

Het is te druk in de ziekenhuizen. Weliswaar lijkt de piek van de derde coronagolf voorbij, maar het zorgpersoneel draait overuren. In theorie kan het kabinet 18 mei alsnog ‘stap 2’ uit het openingsplan zetten, met verruimingen op het gebied van sport, cultuur en ‘doorstroomlocaties’ als musea, dierenparken en bibliotheken.

Dat is echter niet de verwachting van Martin Bootsma, als natuur- en wiskundige verbonden aan de vakgroep epidemiologie van het UMC Utrecht. De eerste stap in het plan (afschaffen van de avondklok, heropenen van terrassen) kwam in zijn ogen ‘vanuit epidemiologisch standpunt te vroeg’. Nu duurt het ‘nog wel ­enige weken’ voordat stap 2 volgt, denkt hij. “Maar het is ook een politieke keuze.”

Dat zegt ook Frits Rosendaal, hoogleraar ­epidemiologie (LUMC). Het uitstel van stap 2 beschouwt hij als ‘een vorm van wiedergutmachung’ van het kabinet richting het Outbreak Management Team (OMT), dat afschaffing van de avondklok ontraadde. “In tegenstelling tot stap 1 zal stap 2 echter geen grote impact hebben op het aantal besmettingen. Ik zie niet in waarom je nu niet in een dierenpark of museum zou kunnen lopen.”

2. Wat is bepalend bij de vraag wanneer we kunnen versoepelen?

Als het aan het OMT ligt moet het aantal ziekenhuisopnames met 20 procent omlaag. Dat kan door de virustransmissie via maatregelen te beperken of door vaccinatie. Nu basale coronaregels als afstand houden en drukte mijden steeds slechter worden nageleefd, vormt vac­cineren meer dan ooit een uitweg uit de crisis. Een warmere lente zou ook kunnen helpen, maar niet alle deskundigen zijn overtuigd van een groot seizoenseffect.

Israël, koploper qua vaccineren, bewijst wat inentingen teweeg kunnen brengen. Daar zijn de nachtclubs weer open en zijn vanaf dit weekeinde volle voetbalstadions toegestaan, toeschouwers moeten wel gevaccineerd zijn.

Zodra meer dan 70 procent van de Nederlanders boven de 40 jaar is ingeënt, kun je fors ­versoepelen, stellen Bootsma en Hans Zaaijer, arts-microbioloog bij Amsterdam UMC en bloedbank Sanquin. “Ook mensen onder de 40 jaar kunnen in het ziekenhuis belanden, maar die aantallen zijn zo laag dat de zorg er niet door wordt overspoeld,” aldus Zaaijer.

Bootsma waarschuwt wel dat een grote uitbraak onder 40-minners kan doorsijpelen naar een klein deel van de ouderen dat ondanks vaccinatie niet immuun is; vaccins voorkomen niet altíjd ernstige ziekte. Ook ouderen die vaccinatie weigerden, blijven vatbaar als een grote uitbraak onder 40-minners plaatsvindt.

3. Wat kan er tegenzitten bij het afbouwen van de maatregelen?

Alles staat of valt bij de vaccinatiebereidheid. Die is nog altijd stabiel, zo toonde onderzoek van I&O Research deze week. Ongeveer driekwart van alle volwassen Nederlanders laat zich prikken. “Dat is voldoende om aan groepsimmuniteit te komen,” zegt Zaaijer.

Ook de vaccinleveranties kunnen tegenvallen. Nederland moet het de komende maanden vooral hebben van Pfizer en Janssen. Tot ­dusverre zijn dat betrouwbare producenten gebleken.

Bij het vaccin van Janssen speelt echter de (minieme) kans op ernstige bijwerkingen. Als het tegenzit, blijkt op korte termijn de kans op bijwerkingen toch zo groot dat minister De ­Jonge (Volksgezondheid) het vaccin (deels) ­verbiedt. In Denemarken wordt niet geprikt met Janssen, Duitsland gaat het vaccin volgens Der Spiegel binnenkort alleen aanraden bij mensen ouder dan 60 jaar.

Verder is het mogelijk dat nieuwe virusvarianten zich onttrekken aan de immuniteit van ­vaccins of een doorgemaakte infectie. Zaaijer acht die kans niet zo groot. Bootsma deelt die mening. “Een deel van de immuniteit zal sowieso overeind blijven. Dat betekent dat het virus zich niet meer zo snel kan verspreiden. Dat maakt het virus beheersbaar, ook zonder strenge maatregelen.”

4. Wanneer zijn we van de maatregelen af?

Zaaijer: “In juli verwacht ik een forse heropening van de maatschappij: de restaurants en sportscholen zijn open, al zie ik dan nog geen volle voetbalstadions voor me, zoals in Israël.”

Ook Bootsma denkt dat in juli al veel mogelijk is. “Mensen kunnen in groepjes van een man of acht samenkomen, bioscopen zijn open. Ik zie het festivalseizoen nog niet beginnen, maar dat hangt af van politieke keuzes. Ter illustratie: als je scholen en universiteiten gesloten houdt, is er meer ruimte voor festivals.”

Rosendaal is minder optimistisch. “De pandemie is nu groter dan ooit, maar dat zien we niet doordat we vaccineren. Dat vaccineren schiet alleen nog niet zo op.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden