null

PlusAchtergrond

Wacht ons een zomer vol acties? ‘De boerenrevolutie lijkt begonnen’

Beeld Hollandse Hoogte/ANP

Wacht ons een zomer vol boerenprotesten? Volgens de boeren zelf is de geest uit de fles en is het de bedoeling dat ze elke dag met hun trekkers de weg opgaan. ‘Grote acties, kleine acties, alles is mogelijk.’

De afgelopen dagen duiken ze overal op in het land: boze boeren. In het centrum van Den Haag en Amsterdam, bij de Jaarbeurs in Utrecht na afloop van het CDA-lijsttrekkersdebat, op verschillende snelwegen, bij distributiecentra van onder meer Albert Heijn, Aldi, Plus, Coop, Jumbo, Lidl en bij Eindhoven Airport. Toegangswegen worden geblokkeerd, maar de schade valt volgens de supermarkten en de luchthaven tot nu toe mee.

Toch zijn de directies van deze bedrijven er niet gerust op. Want de acties worden - in tegenstelling tot de protesten uit 2019 en van begin dit jaar - niet aangekondigd. Eind vorig jaar dreigde Farmers Defence Force (FDF) de voedselvoorziening vlak voor Kerstmis te verstoren door de distributiecentra van de supermarkten plat te leggen. CBL, brancheorganisatie van de supers, vocht deze actie met succes aan bij de rechter. Maar als je niet weet wanneer en met welk doel de boeren op pad gaan, is het een stuk lastiger het protest tegen te houden.

Deze nieuwe tactiek heeft gevolgen. Zo hebben de Veiligheidsregio's Groningen en Drenthe een verbod van een week afgekondigd voor het demonstreren met trekkers en andere landbouwvoertuigen. De veiligheidsregio's stellen dat die maatregel is genomen omdat de demonstraties van de afgelopen dagen leidden tot opstoppingen en gevaarlijke situaties.

Mark van den Oever van Farmers Defence Force bij het Binnenhof. Beeld Hollandse Hoogte/ANP
Mark van den Oever van Farmers Defence Force bij het Binnenhof.Beeld Hollandse Hoogte/ANP

Boerenrevolutie

“Eerlijk gezegd sta zelfs ik versteld van wat er allemaal gebeurt,” zegt FDF-voorman Mark van den Oever. “De boerenrevolutie lijkt begonnen. Dit zijn wilde acties die wij niet coördineren, maar wel steunen. We horen van alle kanten dat de steun om door te gaan enorm groot is, ze hebben niks meer te verliezen. En het zijn niet alleen boeren die zich aansluiten, ook burgers. Dit wordt nog een hete zomer in eigen land, want wij gaan niet op vakantie.”

FDF bereidt een civiele procedure voor tegen het besluit van de veiligheidsregio's om een week lang niet met trekkers te demonstreren. “Ze krijgen ons niet klein.” Ook die andere actiegroep, Agractie, laat via voorzitter Bart Kemp weten dat de boeren de protesten zelf organiseren.

“Kleine acties, grote acties, het loopt allemaal door elkaar, wij hebben daar geen grip op. De emotie zit zo diep. De veevoermaatregel is deze keer de bekende druppel, maar er is zoveel meer aan de hand. De slepende discussie over de stikstofmaatregelen, de onvrede over de prijzen die boeren krijgen voor hun producten. Door de coronacrisis zijn de melkprijzen helemaal ingestort. Als je dan ook nog eens wordt verplicht je koeien anders te voeren, met het risico dat je dieren zwakker worden door minder eiwit. Tja, dan is het niet gek dat je het helemaal hebt gehad en met je trekker de straat opgaat,” zegt Kemp.

null Beeld Hollandse Hoogte/ANP
Beeld Hollandse Hoogte/ANP

Tegen de muur

René Staal, melkveehouder uit Berkhout (Noord-Holland) was initiatiefnemer van de actie om zaterdag met tractoren door het Amsterdamse centrum te rijden. “We worden door minister Schouten met onze rug tegen de muur gezet. We zijn vanaf september verplicht om het eiwit in het krachtvoer voor onze koeien te beperken. Op die manier helpen we mee om op korte termijn de stikstofuitstoot te verlagen. Kennelijk nodig om de bouw van 75.000 huizen door te laten gaan. Dat probleem heeft de overheid zelf veroorzaakt, maar wij mogen het oplossen. Maar een drachtige koe kun je niet zomaar minder eiwit geven, daar wordt zij en ook haar kalf minder sterk van en dat heeft gevolgen voor de gezondheid en de melkproductie.’’

Staal verwacht dat voedsel en warenautoriteit NVWA veel bekeuringen (à 2.500 euro) gaat uitdelen als melkveehouders zich niet aan de nieuwe regels houden. “Stel dat de overheid bij mensen thuis in de koelkast kijkt wat voor eten en drinken er is gekocht of de bonnetjes checkt van de boodschappen. Dan heb je de poppen aan het dansen, maar dat is wel wat er vanaf september bij ons gebeurt als deze belachelijke voerregel wordt ingevoerd.” Hij geeft aan dat er nog meer acties op stapel staan. “Wacht maar af, we gaan door.”

Een woordvoerder van het ministerie van Landbouw (LNV) geeft aan begrip te hebben voor de zorgen van de boeren. “Iedereen heeft ook het recht om de demonstreren, maar hou het dan wel binnen de kaders van de wet.” Hij laat weten dat er op dit moment geen nieuw overleg wordt belegd tussen minister Schouten en de boeren. “Er is wel contact, maar wij wachten nu vooral op het Planbureau voor de Leefomgeving, het PBL. Na een stemming in de Tweede Kamer hebben we opdracht gekregen de voerregel en het door de landbouwsector aangedragen alternatief door het PBL te laten doorrekenen.” Het is echter de vraag of die doorrekening op tijd gemaakt kan worden. Schouten liet al doorschemeren daar niet echt in te geloven.

Minister Carola Schouten van Landbouw is de kop van Jut. Beeld Hollandse Hoogte/ANP
Minister Carola Schouten van Landbouw is de kop van Jut.Beeld Hollandse Hoogte/ANP

Kop van Jut

En dus is de landbouwminister meer dan ooit de kop van Jut; tientallen boeren deden vrijdag zelfs aangifte tegen de CU-bewindsvrouw. Reden: de voorgenomen veevoermaatregel zorgt volgens hen voor dierenmishandeling. Bart Kemp noemt het een ludiek statement met een serieuze ondertoon. “Het dierenwelzijn mag niet onder druk komen te staan.” Bij LNV gaan ze inhoudelijk niet in op de aangifte, ook niet op de vraag of de minister wordt bedreigd.

Of de boeren hun zin krijgen als het gaat om een hogere prijs voor hun producten, is nog niet duidelijk. Afgelopen februari vond tussen brancheclub CBL en een FDF-afvaardiging een gesprek plaats over de invoering van een zogeheten sterrensysteem voor supermarkten. “Vergelijkbaar met het ranken van hotels, maar dan voor supermarkten. Als er bijvoorbeeld drie sterren op de gevel prijken, dan betekent dit dat deze onderneming de boeren goed beloont en ook veel Nederlandse en duurzame producten verkoopt. Wij vragen supermarkten een klein percentage van de omzet te geven aan een door ons op te richten coöperatie. Vervolgens keren wij dit uit aan iedere boer die lid is,” vertelt FDF’er Van den Oever.

Door de corona-uitbraak is het tot nu toe bij dit overleg gebleven, maar een CBL-woordvoerster laat weten dat er binnenkort een datum voor een vervolggesprek wordt gepland. “Dan praten we verder.”

Aldi Duitsland

Bart Kemp van Agractie gelooft meer in het verhogen van de prijzen door de supermarkten zelf. “Ik hoop dat onze supermarkten het voorbeeld van Aldi Duitsland volgen. Aldi heeft een paar maanden geleden de prijs van consumptiemelk in Duitsland met 5 cent verhoogd om boeren een eerlijker deel te geven. Het kan dus wel. Albert Heijn zou in ons land als marktleider voorop moeten lopen en onze oosterburen kunnen volgen.”

Een AH-woordvoerster zegt dat het bedrijf de zorgen van de Nederlandse boeren begrijpt, maar volgens haar is de invloed van de supermarkt op het inkomen van alle boeren in Nederland gering omdat het met een relatief kleine groep agrariërs in Nederland werkt. Daar komt bij dat een groot deel van de producten van alle Nederlandse boeren wordt geëxporteerd, aldus Albert Heijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden