PlusAchtergrond

Waarom worden kinderen nauwelijks ziek van het coronavirus?

Maandag overlegt het kabinet met experts over de opening van de scholen, dinsdag maakt premier Rutte het besluit bekend. Kinderen hoesten meestal alleen van het nieuwe coronavirus. Omdat ze vaker andere coronabesmettingen krijgen? Of omdat het eigen afweersysteem hen niet aanvalt, zoals bij volwassenen?

Kinderen in de speeltuin in het Oosterpark.Beeld Jakob Van Vliet

1. Hoe uit het coronavirus zich bij kinderen?

Op milde wijze. Bij het gros: hoesten, keelpijn, misschien wat spierpijn of koorts. Vaak is er nauwelijks verschil tussen een coronabesmetting en een verkoudheid, die jonge kinderen in de winter om de haverklap hebben.

“Dat is bijzonder,” zegt Emmeline Buddingh’, kinderarts en immunoloog van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). Want bij luchtweginfecties als influenza of RSV (Respiratoir Syncytieel Virus) zijn heel jonge kinderen juist kwetsbaarder dan volwassenen. Slechts een enkel kind wordt zo ziek van het coronavirus dat een ziekenhuisopname nodig is. Buddingh’ onderzoekt die groep, ze wil weten waarom die kinderen een uitzondering vormen.

2. Krijgen kinderen het coronavirus minder vaak dan volwassenen?

“Ja,” zegt Patricia Bruijning, die als kinderarts en epidemioloog van UMC Utrecht onderzoek doet naar corona en kinderen. Dat was al bekend uit Chinese studies. Een IJslandse studie toonde vorige week dat kinderen niet alleen minder vaak ziek worden, maar ook een kleinere kans hebben om besmet te raken. Als ze omgaan met een geïnfecteerde volwassene, raakt 7 procent van de kinderen onder de tien jaar geïnfecteerd. Bij adolescenten en volwassenen is dat 14 procent: het dubbele.

3. Verspreiden kinderen het virus minder vaak dan volwassenen?

Ja. Er loopt nu een RIVM-onderzoek naar de kind-volwassene besmetting. Voor aanvang van die studie is zo’n besmetting nog nooit aangetoond, zei RIVM-onderzoeker Susan van den Hof in NRC Handelsblad. Medewerkers van kinderdagverblijven en basisschoolleraren hoeven zich dus (bijna) geen zorgen te maken.

Toch is er angst. “Die kan ik niet wegnemen,” zegt Bruijning. “Die angst is er over een anderhalf jaar nog steeds, want aantonen dat iets nooit voorkomt, is heel moeilijk. Het alternatief is om scholen anderhalf jaar gesloten te houden; dat kan niet. Leraren moeten vertrouwen hervinden, in de spiegel kijken en zeggen: ik sta voor mijn leerlingen.”

Dat een kind-volwassene besmetting volgens het RIVM tot voor kort nog nooit is aangetoond, is geen vrijbrief om kinderen met opa en oma te laten knuffelen, zegt Bruijning. “Virustransmissie is niet volledig uit te sluiten, en grootouders vormen een risicogroep voor een ernstig ziektebeloop, dus dat is niet verstandig.”

4. Waarom zijn kinderen nauwelijks vatbaar voor het coronavirus?

Er zijn veel theorieën, maar er is nog geen hard bewijs. Een theorie: naast het huidige coronavirus (Sars-CoV-2) bestaan ook andere coronavirussen. Die zorgden duizenden jaren geleden waarschijnlijk voor doden, maar inmiddels heeft iedereen een bepaalde mate van immuniteit. Daarom zorgen die coronavirussen nu alleen voor verkoudheid.

“Kinderen lopen die ongevaarlijke coronavirussen vaker op,” zegt Buddingh’. “Misschien dat hun immuunsysteem daarom ook beter is afgestemd op gevaarlijke coronavirussen.”

5. Welke andere theorieën zijn er?

“Kinderen krijgen vaccinaties tegen tal van ziektes,” zegt Annikki de Niet, medisch specialist (Dijklander ziekenhuis) en immuunspecialist. “Misschien dat die vaccins in combinatie beschermen tegen Sars-CoV-2.”

Een andere hypothese hangt samen met het lagere aantal ACE-2 receptoren dat kinderen op hun luchtwegcellen hebben. Via die receptoren dringt het coronavirus met de kroon-achtige tentakels de lichaamscellen binnen om het vernietigende werk te doen. Ook long- en vetcellen hebben veel ACE-2 receptoren. Dat kan verklaren waarom veel obese coronapatiënten op de ic belanden.

6. Zwaar zieke coronapatiënten worden toch aangevallen door het eigen immuunsysteem?

“Dat klopt,” zegt immunoloog Huub Savelkoul (Wageningen Universiteit en Research). Het lichaam reageert op het virus door via het eigen verdedigingsleger (de T-cellen, onder meer) de besmette cellen op te ruimen. Maar als gevolg van het coronavirus kan het verdedigingsleger op hol slaan.

De T-cellen ruimen dan niet alleen geïnfecteerde longcellen op, maar ook gezonde. Daardoor ontstaan ontstekingen, die vocht veroorzaken. Bovendien zorgen die ontstekingen ervoor dat het immuunsysteem ook andere cellen (helper T-cellen) naar de brandhaard stuurt om de boel te blussen. Deze cellen produceren enorme hoeveelheden van de boodschapperstof cytokine en zo ontstaat een cytokinestorm.

Het gevolg: nog meer vocht in de longen, waardoor zuurstof opnemen onmogelijk wordt en de patiënt overlijdt. “Hetzelfde gebeurt ook bij gevaarlijke coronavirussen als Sars en Mers,” aldus Savelkoul.

7. Worden kinderen dan niet aangevallen door hun eigen immuunsysteem?

“Nee,” zegt Savelkoul. Het immuunsysteem van kinderen is nog in ontwikkeling, en reageert daarom minder agressief. Ze maken geen cytokinestorm aan, waardoor ze zelden of nooit overlijden aan Sars-CoV-2, Sars of Mers.

Coronapatiënten van middelbare leeftijd kunnen de eigen immuunrespons vaak na enige tijd onderdrukken, waardoor ze meestal niet in levensgevaar komen. Op hoge leeftijd neemt dit remmend vermogen echter af.

“Het verdedigingsleger van oude mensen heeft minder commandanten om de soldaten te bevelen: stop met het aanvallen van cellen,” zegt Savelkoul. In vaktermen: het immuunsysteem van bejaarden heeft minder regulatoire helper T-cellen om de killer T-cellen in toom te houden, waardoor bejaarde coronapatiënten vaker overlijden door de eigen, ontspoorde immuunrespons.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden