PlusAchtergrond

Waarom worden de 25 haters van Clarice Gargard wel vervolgd, en anderen niet?

Protest van Kick Out Zwarte Piet op de Koekamp in Den Haag.Beeld ANP

25 mensen die journalist Clarice Gargard hatelijke berichten stuurden onder een livestream van een demonstratie tegen Zwarte Piet, staan komende week terecht. Waarom worden zij wel vervolgd en blijven andere aangiftes liggen?

‘Het land uit, vieze rotratten', ‘zwarte hoer’, ‘allemaal aan het gas’, ‘afschieten dit tuig’. Het is slechts een greep van de duizenden hatelijke reacties die journalist Clarice Gargard in 2018 ontving onder een livestream op Facebook en waar zij aangifte van deed. Gargards advocaat Sidney Smeets liet eerder al tegen Het Parool weten dat het niet vaak voorkomt dat een aangifte daadwerkelijk tot een rechtszaak leidt.

Discriminatie neemt toe

In de afgelopen veertien respectievelijk zestien jaar dat Twitter en Facebook bestaan, wordt er vanuit alle kanten gal gespuwd van achter een toetsenbord. ‘Ik kak op jullie vuile cultuur en tradities a kanker flamands’, ‘linkse hoer’, ‘kanker neger’, ‘daar moet een bom op’, zijn wederom slechts een minuscule greep uit de ontelbare hoeveelheid hatelijke reacties die op sociale media worden geuit. Niet elke reactie leidt tot een aangifte, al neemt het aantal geregistreerde discriminatiemisdrijven al jaren toe.

In 2019 zijn er 461 gevallen van discriminatie geregistreerd bij de politie. Dat zijn er 64 meer dan het jaar ervoor en 82 meer dan in 2017. Dit jaar waren er tot en met juli 267 gevallen.

Keuzes maken 

De politie laat weten dat ‘de manier waarop aangiftes worden geregistreerd geen inzicht geeft in het kanaal waarop bijvoorbeeld een bedreiging wordt gedaan’. Ook worden racisme, belediging of opruiing niet afzonderlijk geregistreerd.

Wat wel met zekerheid te zeggen is, is dat lang niet elke aangifte van een strafbaar feit leidt tot een rechtszaak. Een legitieme vraag die afgelopen week meermaals hardop werd gesteld is: waarom worden deze 25 verdachten wel vervolgd en blijven andere aangiftes liggen?

Bij elke aangifte overgaan op vervolging is onmogelijk. Daar spelen tijd en bezetting een rol. Er moeten dus keuzes worden gemaakt. 

Openbaar belang

Göran Sluiter, hoogleraar internationaal strafrecht aan de Universiteit van Amsterdam en hoogleraar aan de Open Universiteit, legt uit. Omdat de maatschappij meekijkt naar wie er terecht staan en eventueel worden veroordeeld, kan ervoor worden gekozen om de een te vervolgen voor hetzelfde misdrijf en een ander niet, om een norm te stellen. Al moet het Openbaar Ministerie (OM) zich altijd kunnen verantwoorden, voegt de hoogleraar toe.

In beginsel zijn er altijd twee vragen die worden gesteld voor het OM een besluit neemt om over te gaan tot vervolging. De eerste vraag gaat om de bewijskwestie. Kunnen de strafbare feiten ook bewezen worden?

De tweede vraag is of overgaan op vervolging opportuun is. Anders gezegd: is vervolging ook van waarde voor het openbaar belang?

“Het OM heeft veel vrijheid binnen bepaalde kaders”, zegt Sluiter. “Er zijn criteria, zogenoemde aanwijzingen, die het OM aanhoudt om wel of niet door te gaan met een zaak. Uiteindelijk neemt een officier van justitie de beslissing.”

Artikel 12-procedure

Wie het niet eens is met de beslissing van een officier, heeft nog een kans om de zaak voor te laten komen. Via een zogenoemde artikel 12-procedure kan de zaak rechtstreeks aan het gerechtshof worden voorgelegd. Het Hof oordeelt vervolgens of het OM toch niet moet vervolgen.

Een bekend voorbeeld is die van het eerste strafproces tegen Geert Wilders, zo’n tien jaar geleden. Het parket vervolgde Geert Wilders in eerste instantie niet. Maar door een artikel-12-procedure werd het OM verplicht de politicus te vervolgen.

Akwasi

Nu zou het ook kunnen gebeuren bij de aangifte die tegen Akwasi is gedaan. Het OM oordeelde deze week dat de uitspraak van Akwasi tijdens de Black Lives Matter-demonstratie in Amsterdam opruiend is – en dus strafbaar – maar seponeerde de zaak, omdat hij afstand heeft genomen van de uitspraak. Als de benadeelden een artikel-12-procedure aanspannen, kan het zijn dat de rapper alsnog voor de recht moet verschijnen.

Het is overigens niet zo dat alle aangiftes het parket halen. Er wordt altijd op twee plekken een schifting gemaakt. De eerste vindt plaats bij de politie, een tweede bij het OM. Elke zaak wordt afzonderlijk beoordeeld. En ja, in die afweging spelen ook tijd en capaciteit een rol, aldus Sluiter.

Bij zogenoemde high impact crimes zoals inbraken en overvallen, vindt er volgens de politie altijd vervolgonderzoek plaats.

Het is nog afwachten welke straffen de verdachten boven het hoofd hangt, als ze worden veroordeeld. Sinds vorig jaar worden er namelijk hogere straffen geëist voor het bedreigen van of geweld plegen tegen journalisten. Een woordvoerder van het OM liet weten dat bij het besluit om over te gaan is op vervolging is meegewogen dat Gargard journalist is. Al voegde hij daar ook aan toe dat ‘Gargard heeft gestreamd via haar persoonlijke account’.

Clarice GargardBeeld Bijlmerparktheater
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden