Plus Analyse

Waarom premier Rutte geen grote beloftes meer wil doen

Bij zijn 9de Prinsjesdag toont premier Rutte weer een andere versie van zichzelf. Na de bezuinigende Rutte, was er de belovende premier. Nu laat hij zijn bescheiden kant zien. En daar is alle reden toe.

Minister-president Mark Rutte (VVD) bij de Ridderzaal voor Prinsjesdag. Beeld ANP/Phil Nijhuis

De leiders van de coalitiepartijen benadrukten dinsdag dat de troonrede ‘een realistisch verhaal’ was. Dit jaar geen waaier aan beloftes. De werkloosheid is historisch laag en de overheidsfinanciën staan er goed voor, maar de toon bleef opvallend ingetogen. 

Dit keer niet de nadruk op hoeveel procent van de mensen er in de koopkrachtplaatjes op vooruitgaan, wel de constatering dat ‘geen enkel leven zich voegt naar de mediaan van een statistisch model’. Dat de regering zich realiseert dat niet elk vraagstuk met geld is op te lossen. Niet dat er reden tot getob is. De economie is ‘robuust’. De vooruitzichten ‘nog altijd positief’. “We moeten ons geen crisis laten aanpraten,” aldus Rutte.

Maar in de troonrede laat Rutte de koning wel het woord ‘winstwaarschuwing’ uitspreken. Rutte beseft: de tijd van bezuinigingen is voorbij, maar die van beloftes dat iedereen gaat profiteren van de welvaart evenzeer.

Vorig jaar kwam de toezegging dat 96 procent van de Nederlanders erop vooruit zouden gaan, als een boemerang terug. Zo viel de energierekening hoger uit en stegen de lonen minder dan voorspeld. Dit jaar benadrukt het kabinet daarom dat het ‘geen belofte’ is dat de gemiddelde Nederlander er volgens de Miljoenennota in koopkracht ruim 2 procent op vooruitgaat.

Want er pakken zich donkere wolken samen aan de horizon. De brexit en handelsconflicten zijn een dreiging voor onze ‘internationaal georiënteerde economie’. Sterker: de economie zal hoe dan ook een opdoffer krijgen.

Bovendien kennen de investeringsplannen van dit kabinet een tol. Volgens de huidige berekeningen laat dit kabinet in 2021 voor het eerst in jaren een begrotingstekort achter.

Toen Rutte nog in de oppositie zat, diende hij een motie van wantrouwen in tegen zijn voorganger Balkenende, omdat die in zijn ogen te weinig deed om de overheidsfinanciën op orde te krijgen. Rutte vindt de twee situaties niet te vergelijken omdat ons land er ‘veel beter voor staat dan toen’. “Onze staatsschuld is de laagste van Europa. We kunnen weer een stootje hebben.” Het is een zoveelste metamorfose van de man die nog niet zo lang geleden propageerde dat ons land niet op de pof kan leven.

Voorzichtigheid troef

Het is de kameleon in Rutte die weer van kleur verschiet. Hij is geen ideoloog, maar een pragmaticus die zich aanpast aan nieuwe omstandigheden. In de constellatie met de PvdA was hij nog de premier die soms keihard bezuinigde. Met de economische voorspoed die volgde toen zijn derde kabinet begon, regende het beloftes. Rutte III heette zelfs een feestkabinet te worden. Na jaren van recessie zouden burgers weer op adem kunnen komen. Nu is het toch voorzichtigheid troef.

Daar is ook wel reden voor. Los van de buitenlandse dreigingen, zit ook binnenlands zand in de machine. Het versneld dichtdraaien van de gaskraan uit Groningen, nam wind uit de zeilen. Het kabinet moest bovendien tot een Klimaatakkoord komen. Zoals het nu ook het stikstofbeleid moet veranderen. Ondertussen moet het kabinet de burger tevreden stellen die nu weleens meer ruimte wil in de beurs. En moet iets worden gedaan aan de tekorten in de publieke sector. 

Voldoende leraren voor de klas. Genoeg handen aan het bed in de zorg. En de mensen in de thuiszorg verdienen steun. Rutte wil militairen die met ‘nieuw materieel’ hun werk kunnen doen, meer politieagenten. Dat gaat nooit allemaal lukken, weet Rutte als geen ander. Hij drukte daarom zijn collega’s in het kabinet op het hart geen grote beloftes meer te doen.

Rutte mag dan zijn zoveelste gedaantewisseling ondergaan, aan optimisme heeft hij niet ingeboet. Na het ‘lastige’ klimaatakkoord, en de ‘ingewikkelde’ discussie over het kinderpardon, ziet hij ook de komende uitdagingen ‘met vertrouwen’ tegemoet. “We zullen weer bij elkaar moeten komen en erin slagen tot compromissen te komen. Dat kunnen we.”

Aan Rutte-de-realist om dat te bewijzen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden