Uitleg

Waarom het wachten met inzetten van zwaardere maatregelen zinvol is

Het kabinet heeft zondag besloten tot zware maatregelen: scholen, kinderdagverblijven en de horeca zijn dicht. Dat is zinvol om de besmettingspiek af te vlakken, maar niet per se voor de immuniteit van de bevolking.

Sinds zondag 18.00 uur zijn alle horecagelegenheden dicht.Beeld Jakob Van Vliet

1. Wie drongen aan op strengere maatregelen?

De horeca, de oppositiepartijen, maar ook de Federatie Medisch Specialisten (FMS). Voorzitter Peter Paul van Benthem schreef dat het kabinet het zekere voor het onzekere moet nemen. De scholen moesten onmiddellijk sluiten, schreef hij zaterdag, en zondag nam het kabinet dat besluit. In de strijd tegen de verspreiding van Covid-19, zoals de ziekte officieel heet, moeten maximale middelen worden ingezet, aldus de voorman van de meest geschoolde dokters. Hij kwam tot het inzicht op grond van de ervaringen van artsen in China en Italië. Ook sprak hij collega’s uit Brabant, die de eerste golf van coronapatiënten in de ziekenhuizen zagen binnenkomen.

2. Is het standpunt van de artsen begrijpelijk?

Ja. De golf van Nederlandse coronapatiënten is nog maar net begonnen en heeft ook voor artsen ingrijpende gevolgen. Anesthesist Micha Erwteman (Amsterdam UMC) tweette zondagochtend: “In Italië zijn twee collega’s overleden, vier zijn aan de beademing. Het is niet onwaarschijnlijk dat we ook in Nederland collega’s gaan verliezen. Is het nou echt zo’n enorm offer om niet naar de kroeg of het restaurant te gaan?”

Ziekenhuizen zijn overgegaan op noodscenario’s en vergen extra inzet van het personeel. Artsen en verpleegkundigen doen hun best om levens te redden, en daarbij nemen ze zelf ook gezondheidsrisico’s. Wie omgaat met zieken, heeft een grotere infectiekans dan een thuiswerker.

In ziekenhuizen zijn voorlopig nog voldoende beschermingsmiddelen (mondkapjes, schorten, handschoenen) tegen de virusoverdracht, maar sommige huisartspraktijken zijn al door de voorraad heen.

3. Als zoveel mensen strengere maatregelen bepleiten, waarom gebeurde dat niet meteen?

Omdat het tegengaan van het coronavirus waarschijnlijk een strijd van de lange adem zal worden, zo weten ze bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Daar werken artsen, maar ook epidemiologen. Die bekijken ziektes niet - zoals artsen - op patiëntenniveau maar op bevolkingsniveau. Je kunt een infectieziekte als Covid-19 ook op nationale en mondiale schaal bekijken. En vanuit dat oogpunt is het goed dat een deel van de Nederlanders het coronavirus heeft gekregen, en nog zal krijgen.

4. Pardon?

“Het menselijke immuunsysteem zal zich bij het nieuwe coronavirus net zo gedragen als bij influenza- en andere luchtwegvirussen,” zegt viroloog Menno de Jong van Amsterdam UMC. “Als je het eenmaal hebt gehad, kun je het niet snel nog een keer krijgen.”

Wat ook zeer waarschijnlijk is: wie deze versie van het coronavirus heeft gehad, kan een nieuwe variant beter aan. Het immuunsysteem heeft dan als het ware al een pijl in de boog.

Het grote verschil met het eveneens soms dodelijke influenzavirus is dat niemand in Nederland en de rest van de wereld immuniteit heeft tegen het coronavirus. De infectie heeft een open speelveld, terwijl veel mensen al eens griep hebben gehad. Bovendien bestaat er een griepvaccin, maar geen coronavaccin. Corona is dus gevaarlijker dan influenza, omdat iedereen vatbaar is.

5. Hoeveel Nederlanders zijn besmet met het coronavirus?

Zaterdag waren 959 mensen positief getest, maar in werkelijkheid zou het om ongeveer 6000 Nederlanders gaan, zei directeur publieke gezondheid Sjaak de Gouw van GGD/Ghor tegen de NOS. Sinds zondag zijn er 1135 officieel vastgestelde besmettingen, maar ook het aantal besmettingen onder de radar is verder gestegen. Het is onbekend met hoeveel, al is een getal boven de 7000 aannemelijk.

Het verschil tussen de vastgestelde en werkelijke besmettingen komt omdat de GGD niet iedere potentieel geïnfecteerde test. Daarnaast heeft niet iedere geïnfecteerde veel last van het virus - zo’n tachtig procent van de besmettingen gaat gepaard met milde klachten - waardoor niet alle virusdragers getest worden. Net zoals bij een ijsberg blijft dus een groot deel van de besmettingen onder de oppervlakte.

6. Is het coronavirus helemaal uit Nederland te bannen?

“Als je iedereen anderhalve maand binnen houdt, is de ziekte in Nederland weg,” zegt Martin Bootsma, als natuur- en wiskundige verbonden aan de vakgroep epidemiologie van UMC Utrecht. Het maatschappelijke en economische leven is dan echter volkomen vastgelopen. Bovendien: blijft de ziekte dan ook weg uit Nederland?

De afgelopen maanden hebben geleerd dat het in China geconstateerde coronavirus goed gedijt in een geglobaliseerde wereld. De momenten om over te springen – elke geïnfecteerde besmet gemiddeld tussen de 2 en 3 anderen - zijn immers talrijk. “Zolang er geen vaccin is en de ziekte ergens op aarde voorkomt, blijft er ook voor Nederland een risico op een nieuwe uitbraak,” zegt Bootsma.

7. Wat is het doel van de nieuwe maatregelen van het kabinet?

De regering wil de besmettingskans verder verkleinen om de piek aan zieke coronapatiënten af te toppen. Voor de resistentie van de Nederlandse bevolking is het goed als veel mensen het virus hebben doorstaan, maar vanwege de beperkte capaciteit van de zorg is het een immens probleem als er veel mensen tegelijkertijd ziek worden. Dan krijg je wat er in China en Italië gebeurde: noodhospitalen en halfslachtige behandelingen op de gang van het ziekenhuis.

Op de Nederlandse intensive care afdelingen is in de noodscenario’s plek voor ongeveer 2000 patiënten. Op grond van cijfers uit Italië komt ongeveer 10 procent van de besmette mensen op de intensive care terecht, zei Diederik Gommers, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care (NVIC), zaterdag in deze krant. Het omslagpunt ligt dan bij zo’n 20.000 besmettingen.

8. Was het verstandig om de scholen te sluiten?

Niet vanuit epidemiologische hoek. Kinderen en jongeren vormen ‘slechts’ drie procent van meer van 130.000 gedetecteerde besmettingen ter wereld. “De kinderinfecties kennen milde symptomen en er zijn geen sterfgevallen gerapporteerd onder jonge kinderen,” zegt viroloog De Jong.

Omdat besmette kinderen waarschijnlijk weinig virusdeeltjes bij zich dragen, lijken ze een beperkte rol te spelen bij het verspreiden van het virus. “Immuniteit opbouwen kost kinderen en de samenleving dus relatief weinig, zo lijkt het, maar kan in de toekomst veel opleveren,” zegt Bootsma.

De regering heeft echter besloten om de scholen toch te sluiten, omdat preciezer onderzocht moet worden wat de rol van kinderen is bij coronabesmetting. Daarnaast is harde druk uitgeoefend door de artsen, die de golf geïnfecteerden moet verwerken. In de strijd tegen het coronavirus kan het kabinet die beslissende frontsoldaten niet missen.

Volg alle nieuws over het coronavirus in ons liveblog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden