PlusAchtergrond

Waarom duurt het zo lang voor het kabinet digitaal gaat vergaderen?

Corona plaagt het Binnenhof. Bewindspersonen Mona Keijzer en Kajsa Ollongren zijn besmet. Zeventien partijleiders lopen gevaar na hun verkenningsbezoek aan Ollongren. Zit de coronadiscipline wel goed genoeg tussen de oren bij het kabinet?

Geert Wilders (PVV), Laurens Dassen (Volt), Thierry Baudet (FvD), Wopke Hoekstra (CDA), Sigrid Kaag (D66) en Jesse Klaver (GroenLinks) de dag na de Tweede Kamerverkiezingen. Beeld ANP Bart Maat
Geert Wilders (PVV), Laurens Dassen (Volt), Thierry Baudet (FvD), Wopke Hoekstra (CDA), Sigrid Kaag (D66) en Jesse Klaver (GroenLinks) de dag na de Tweede Kamerverkiezingen.Beeld ANP Bart Maat

Krijgt Nederland zijn eigen ‘Rose Garden-uitbraak’ nu voormalig verkenner en minister Kajsa Ollongren (D66) halsoverkop het Binnenhof moest verlaten na een positieve testuitslag? Bij de Amerikaanse corona-uitbraak in de tuin van het Witte Huis raakten vorig jaar september meer dan vijftig politici besmet. Ook ex-president Donald Trump werd ziek.

De Stadhouderskamer aan het Binnenhof is geen Rose Garden, maar feit is dat Ollongren als coalitieverkenner maandag en dinsdag wél alle politiek leiders op de koffie kreeg. Binnen werd afstand gehouden. Onzeker is of Ollongren – zonder klachten – toen al besmettelijk was.

Wopke Hoekstra (CDA) in gesprek met Lilianne Ploumen (PvdA), daags na de verkiezingen. Beeld ANP
Wopke Hoekstra (CDA) in gesprek met Lilianne Ploumen (PvdA), daags na de verkiezingen.Beeld ANP

Preventieve test

Voor de zekerheid laten veel partijleiders zich toch testen komend weekeinde, inclusief VVD-premier Mark Rutte, CDA-leider Wopke Hoekstra en D66-aanvoerder Sigrid Kaag. Zij waren allemaal net ‘schoon verklaard’ met een preventieve test nadat ze vrijdag tijdens de ministerraad in de buurt waren geweest van Mona Keijzer. Staatssecretaris Keijzer hoorde maandag dat ze besmet was, dus moesten alle ministers woensdag getest worden: volgens protocol vijf dagen na het contact bij de ministerraad.

Meer infecties kúnnen dus nog volgen. Dat alles roept vragen op: worden de coronaregels op het Binnenhof wel goed nageleefd? Waarom vergaderen de ministers wekelijks fysiek? Konden de verkenners niet digitaal de coalitie-opties aftasten? En hoe zit het eigenlijk met die beelden van verkiezingsavonden waar een dansende Kaag op tafel springt onder luid gejoel?

Virologen kunnen de situatie ‘op afstand’ niet beoordelen, zeggen ze, maar hoogleraar Bert Niesters van het UMCG in Groningen betwijfelt of de fysieke ministerraadsvergadering zo noodzakelijk is: “We zoomen ons een ongeluk, in andere landen ook, dus waarom kan dat hier niet?” De Belgische federale regering vergadert wél via Zoom, in Duitsland overlegt Merkel ook digitaal met haar regering.

Premier Rutte vindt een ministerraad digitaal ‘heel lastig’, zei hij dinsdag bij de persconferentie. “We doen heel veel online, veel conference calls. Maar het kabinetsoverleg heeft een staatsrechtelijk geheim karakter.”

Dat de meeste wereldleiders via beveiligde verbindingen voortdurend overleggen, bewijst dat vertrouwelijk overleg wel degelijk virtueel kan. Sterker: nu een aantal partijleiders in de gevarenzone zit na contact met Ollongren besloot Rutte dat de ministerraad vrijdag digitaal is. Of ‘via communicatietechnologie’, zoals de Rijksvoorlichtingsdienst het omschreef.

De Europese Raad vergadert al digitaal. Beeld EPA
De Europese Raad vergadert al digitaal.Beeld EPA

Betrokkenen op het Binnenhof benadrukken dat afstand houden vaak prima gaat, dat bewindspersonen daar ook voortdurend scherp op zijn en dat veel overleg op ministeries alleen digitaal gebeurt. “Behalve in de ministerraad ja, al zit die anderhalve meter er wel stevig in daar,” meldt een ingewijde. Het feit dat na Keijzers infectie alleen Ollongren besmet raakte, lijkt dat wel te bewijzen.

Een andere bron: “Je kunt je wel afvragen waarom álle ministers elke vrijdag naar de ministerraad komen. In andere landen wordt vooral fysiek vergaderd met een rompkabinet.” Nog een betrokkene: “Ministers kunnen rond de ministerraad uitgebreid met journalisten praten. Dat persmomentje raken ze liever niet kwijt.” Keijzer kondigde vrijdag bijvoorbeeld persoonlijk een langverwacht garantiefonds voor evenementenorganisaties aan, na afloop van het beraad.

Digitaal vergaderen is sowieso een gevoelig onderwerp op het Binnenhof. Afgelopen november stelde de VVD voor om Kamerleden vanwege corona vaker thuis te laten werken. Maar na ziedende reacties van PVV, SGP en PvdA eindigde dat voorstel in de prullenbak. “U moet zich kapot schamen,” sneerde PVV-leider Geert Wilders richting de VVD. “U werkt hier drie dagen per week voor 6000 euro netto per maand. En dan zegt u tegen Nederland: ik ga liever thuis zitten Netflixen.”

Opmerkelijk is dat het maandag zo’n drie uur duurde voordat alle bewindspersonen wisten of ze actie moesten ondernemen na de besmetting van Keijzer. Speciale draaiboeken lagen hiervoor niet klaar, melden diverse bronnen. “Urenlang was er discussie tussen de departementen over wat te doen,” meldt een ingewijde. Uiteindelijk vertelde minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) bij de inloop van een overleg aan de pers wat de risicocategorieën zijn en wat de bewindspersonen moeten doen. “Gewoon volgens de RIVM-regels die iedereen kan vinden,” zegt een bron.

null Beeld ANP
Beeld ANP

Inenten

En hadden de bewindspersonen ook niet eerder ingeënt moeten worden? In Griekenland kreeg de politieke top eind december al een eerste prik. Maar het kabinet wilde dat niet: het zou alleen maar leiden tot kritiek over ‘privileges’ voor de elite. Nederland koos er bewust voor de ‘essentiële beroepsgroepen’ geen streepje voor te geven, de ministers wilden netjes op hun beurt wachten. “Het was wel een punt van discussie,” stelt een ingewijde. “Want in andere landen werd de line of command wél ingeënt.”

Dan zijn er nog de jubelbeelden van politieke partijen die hun uitslagenavonden vierden met een drankje voor een televisiescherm. D66-winnaar Kaag sprong op tafel onder luid gejoel – pas op, aerosolen! – terwijl VVD-leider Rutte met een handvol medewerkers – en een wijntje – in een VVD-vertrek in de Tweede Kamer zat. Ze zullen zich vast aan alle coronaregels hebben gehouden, maar het oogde niet als een ‘zakelijke bijeenkomst’ voor veel mensen, beseft een Binnenhofbron: “Dat wil je liever niet zien zo.” Viroloog Niesters waarschuwt: “De moraal buiten het Binnenhof neemt al af.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden