PlusAnalyse

Waarom alles misgaat bij het CDA: ‘We zitten in de hoek van de fouten’

null Beeld ANP
Beeld ANP

Zijn late entree zou de campagne flink opschudden, maar een week voor de verkiezingen worstelt CDA-leider Wopke Hoekstra met die nieuwe rol. Wat gaat er mis in de campagne van het CDA? En hoeveel tijd krijgt Hoekstra?

Soms stelt het leven je dezelfde vraag twee keer, zei een filosofische Wopke Hoekstra (45) toen hij in december het lijsttrekkersstokje overnam van Hugo de Jonge. Het antwoord op die vraag was ditmaal: ik doe het. Eerder had de premierkandidaat van het CDA, die intern wel ‘de nieuwe Ruud Lubbers’ wordt genoemd, nog bedankt met de woorden: “Ik ben meer een bestuurder dan een politicus.”

De vraag is wat hij met de kennis van nu zou antwoorden op die vraag. Met nog minder dan een week tot de Kamerverkiezingen weet Hoekstra zich in debatten niet echt in de kijker te spelen, hij maakte een schuivertje op het Thialfijs (waar hij coronaregels overtrad) en redde zich niet soepel uit de eerste kritische vragen over de WW-bezuiniging die het CDA wil. In de peilingen staat de partij na een kleine klim begin dit jaar inmiddels op hetzelfde niveau als in Hugo de Jonges laatste week als lijstaanvoerder (gemiddeld tussen de zestien en achttien zetels, in de Tweede Kamer heeft de partij er negentien).

Verzameling eenlingen

Hoe kan dat? Het lijkt een combinatie van pech, gebrek aan ervaring en sterke concurrentie. ‘Team CDA’ zoals De Jonge het deze zomer nog trots noemde, is noodgedwongen een verzameling eenlingen op afstand geworden. De Jonge zelf is druk met de coronacrisis en nummer twee op de lijst, Pieter Omtzigt, doet het om gezondheidsredenen rustiger aan. De campagne zit ‘in de hoek van de fouten’, zei oud-CDA-spindoctor Jack de Vries: “Alles wat mis kan gaan, gaat dan mis, Murphy (naar de wet van Murphy, red.) zit even in het campagneteam,” zei de lobbyist en strateeg vorige week, nog vóór de WW-kwestie.

Die dag had oud-lijsttrekker De Jonge nog gezegd dat hij niet op Wopke Hoekstra zou stemmen maar op zijn politiek assistent. Dat werd ook ‘een ding’. En door het gelikte campagnefilmpje – met Hoekstra gracieus glijdend over het natuurijs – worden kijkers nu nog dagelijks op tv herinnerd aan de Thialfmisser van februari. Hoekstra op schaatsen? Was daar niet iets mee?

“Dat gaat optellen,” zegt De Vries, nu niet betrokken bij de CDA-campagne. “Hoe dat kan? Je hoort bij de uitdagers van Rutte, de verwachtingen zijn hooggespannen, dan wordt er op je gelet.” Hoe kieper je Murphy dan weer uit je campagneteam? “Door inhoudelijk je punt te maken, als uitdager je agenda van verandering goed over het voetlicht te brengen.”

WW-uitkering

Maar het grootste CDA-nieuwspunt kwam per ongeluk en niet met de gewenste uitkomst. Hoekstra kwam donderdag 4 maart op bezoek bij de liveshow van het AD en werd geconfronteerd met zijn bezuinigingsvoorstel voor de WW-uitkering. Hoekstra beantwoordde de vragen wat omslachtig, benadrukte dat ouderen soms juist graag doorwerken en zegt pas achteraf dat het plan vooral na de coronacrisis ingevoerd moet worden.

Tegenstanders weten wel raad met dit rechtse stuk rood vlees in de arena, PvdA-lijsttrekker Lilianne Ploumen noemt het voorstel onfatsoenlijk, PVV-lijsttrekker Wilders doopt Hoekstra om tot ‘ongelooflijke aso’.

In het CDA-campagneteam wordt dan maar geprobeerd om met een geraffineerde jiujitsubeweging de WW-stok af te pakken van de opponenten om er mee terug te slaan. De arbeidsmarkt moet toch echt op de schop, de gezaghebbende adviescommissie-Borstlap beveelt dit juist aan: “De VVD wil alles bij het oude laten, anderen duwen de bal ook voor zich uit,” zegt een CDA-bron. “Dit is dan niet zozeer een tegenvaller, maar meer een symbool dat de campagne niet echt op gang komt, waarbij dingen snel groter kunnen worden. Daaruit moet je toch je voordeel zien te halen.”

Of dat al wil lukken, durft de ingewijde niet te zeggen. De Vries: “De helft van de mensen weet nog niet wat ze gaan stemmen, er kan nog heel veel gebeuren.”

null Beeld ANP
Beeld ANP

VVD als tegenstander

Het CDA richt zich vooral op de VVD, waarbij Hoekstra wordt gepresenteerd als de verbeterde versie van Mark Rutte – sportief en mét gezin: politieke marketeers snappen de profilering. Maar peiler Peter Kanne van I&O Research ziet weinig scenario’s waarin het CDA de VVD nog achterhaalt. “Het zou me echt verbazen, het gat is heel erg groot. En Rutte neutraliseert Hoekstra’s aanvallen steeds eenvoudig door te zeggen: we hebben toch alles samen gedaan.”

Maar de politieke carrière van Wopke Hoekstra is na stabilisatie of verlies volgende week echt niet in één klap voorbij, fluisteren CDA’ers al langer. De ‘nieuwe Lubbers’ krijgt de tijd, lukt het niet deze keer, dan vast een volgende keer. Voor houvast hoeven de christendemocraten niet zo heel ver terug in de tijd.

In 2006 verloor een lijsttrekker zijn eerste verkiezingen smadelijk, waarna een partijcommissie in een hard rapport zijn ‘onzichtbaarheid’ en ‘vervlakking’ bekritiseerde: “Hij moet scherper zijn, gedurfder,” luidde het commentaar over de ‘zwalkende campagne’.

De naam van deze partijleider? Mark Rutte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden