PlusAchtergrond

VVD wil niet langer bezuinigen en nog eens bezuinigen

Grootste regeringspartij VVD pleit in haar nieuwe verkiezingsprogramma voor een hoger minimumloon, een sterkere publieke sector en ‘minder doorgeschoten’ marktwerking in de zorg. Maar harde beloftes wil fractievoorzitter Klaas Dijkhoff niet doen.

Klaas Dijkhoff (VVD)  in de Tweede Kamer. Beeld Remko de Waal/ANP
Klaas Dijkhoff (VVD) in de Tweede Kamer.Beeld Remko de Waal/ANP

Met haar nieuwe programma verlegt de VVD na tien jaar regeringsverantwoordelijkheid de koers verder naar het politieke midden. In het programma staat dat er ‘nieuwe keuzes’ moeten worden gemaakt en dat ‘de rafelranden van het kapitalisme moeten worden bijgeschaafd’. Mensen met een modaal inkomen kunnen amper een huis huren, flexwerkers hebben te weinig bescherming en werknemers zijn er de laatste jaren te weinig op vooruitgegaan ten opzichte van de top van bedrijven. Daar moet verandering in komen, staat er te lezen.

Dit alles is gebeurd met de VVD in het kabinet de afgelopen tien jaar, beaamt fractievoorzitter Klaas Dijkhoff. “We moeten erkennen dat het beleid niet altijd heeft geleid tot het juiste resultaat. En het komt niet vanzelf goed als we op dezelfde weg blijven doorgaan.”

Minder belasting

Centraal in het verkiezingsprogramma staat dat middeninkomens en kleine bedrijven minder belasting moeten gaan betalen. Zo zou er een ‘middeninkomenskorting’ moeten komen en moet het minimumloon omhoog, zodat werknemers elke maand meer geld overhouden. Ook moeten werknemers worden geholpen met meer overheidssteun in de kinderopvang.

Wel benadrukt Dijkhoff dat de VVD geen harde beloftes doet. “Met dit programma zeggen we niet dat we dit na de verkiezingen van 17 maart allemaal gaan doen. Er komt pas lastenverlichting als het economisch weer kan. De komende jaren zitten we echt nog wel met de naweeën van de coronacrisis. Maar ergens de komende vier jaar zijn die voorbij. Dan moet het geld dat overblijft naar lastenverlichting voor middeninkomens en het MKB.’'

In het programma staan nog veel klassieke VVD-thema’s, zoals strengere eisen aan migranten en hogere straffen voor misdrijven. Enkele opvallende punten zijn: een verbod om meermaals een huwelijkspartner naar Nederland te halen, verplichte taalles voor gevangenen die geen Nederlands spreken en het stateloos maken van jihadgangers met alleen de Nederlandse nationaliteit. Gemeenten moeten versterkte oproepen van minaretten kunnen verbieden.

Maar op andere terreinen slaat de partij een radicaal andere toon aan. Zo schrijft de partij in het programma: ‘De macht van sommige private partijen is soms doorgeschoten.’ En ‘er zijn bedrijven ontstaan die miljarden aan omzet kunnen behalen zonder voldoende bij te dragen aan de samenleving’. Aan die ‘uitwassen’ moet paal en perk worden gesteld. Zo moeten bedrijven die weinig personeel hebben maar wel veel winst maken, meer belasting gaan betalen. “Uiteindelijk is dat voor alle bedrijven beter.”

Realistisch over de markt

De VVD doet zo een stap naar links. Al vindt Dijkhoff dat vooral een ‘journalistendingetje’. “De samenleving staat ietsje rechts van het politieke midden. Wij waren dat al op de meeste terreinen, maar op economisch terrein waren we nog rechtser dan dat. Nu doen we op het terrein van de economie een stapje naar het midden. We waren in het verleden vooral optimistisch over de markt: dan zou alles wel goed komen. Nu zijn we optimistisch, maar ook realistisch. Niet iedereen heeft geprofiteerd van de vrijhandel. Daar moeten we gewoon eerlijk over zijn en daar dan ook iets aan doen.”

Om het tekort aan sociale huurwoningen op te lossen, pleit de VVD er onder andere voor om huurders elke drie jaar te controleren. Wie te veel verdient, moet binnen twee jaar plek maken. In de zorg wil de partij het eigen risico op 385 euro houden, maar in de toekomst wil ze naar een ander systeem, waarbij je per behandeling een kleinere eigen bijdrage betaalt, zodat je niet na één dure operatie ineens al je eigen risico moet ophoesten. Ook wil de VVD meer investeren in publieke voorzieningen, een leerplicht voor 4-jarigen en moet er meer ‘reservecapaciteit komen’ in de zorg. De coronacrisis toonde aan dat de zorg nu erg krap bemeten is.

Opvallend afwezig is het woord ‘hypotheekrenteaftrek’. “Maar daar willen we gewoon niks aan veranderen,” aldus Dijkhoff. “Al gaan huizenbezitters er de komende jaren wel op achteruit door de afbouw die al is afgesproken.”

Ruimte om klap op te vangen

Alle investeringen moeten in elk geval niet betaald worden door de schulden op te laten lopen, zegt Dijkhoff. “In de EU en in sommige partijen in Nederland willen ze de normen versoepelen voor hoeveel schuld een land mag hebben. Dat is de verkeerde weg. Het moet 60 procent blijven. We hebben nu een buffer omdat we in het verleden zuinig waren. Je moet alleen geld lenen als je daarmee investeert in iets wat ook geld oplevert. Anders hebben de volgende generaties niet meer de ruimte om een klap zoals deze op te vangen.”

Verder pleit de partij ervoor om artikel 23 van de Grondwet, die de vrijheid van godsdienst garandeert, aan te passen. Dijkhoff: “Een school moet onderwijzen dat homoseksualiteit geaccepteerd is. Nu gebeurt het nog dat een school zegt: formeel mag het volgens de wet, maar je zult wel branden in de hel. Salafistische scholen bijvoorbeeld lopen soms precies binnen de lijntjes. Dat aanpakken is nu lastig omdat de vrijheid van onderwijs dat in de weg staat.’'

Dijkhoff vertrekt na de verkiezingen. De afgelopen jaren werkte hij in de partij aan de nieuwe koers. Al is dit programma niet alleen zijn erfenis, vertelt hij. “Dit heb ik opgehaald bij de leden. Ik weet nog welk lid in welk zaaltje riep: gaan we nou net zo lang door met bezuinigen totdat we een keer weggestemd worden en linkse partijen het weer mogen gaan uitgeven? Of gaan we nou eindelijk eens bewijzen dat we niet alleen kunnen puinruimen maar ook iets opbouwen? Daar moest ik even over nadenken. Maar hij had wel gelijk.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden