PlusInterview

VVD wil kerncentrales, geen windmolens en zonnepanelen: ‘Nederland Rommelland, dat wil ik niet’

Als het aan regeringspartij VVD ligt, worden in Nederland drie tot tien nieuwe kerncentrales gebouwd. De eerste schop moet rond 2025 in de grond en de overheid kan miljarden euro’s bijdragen. ‘Kernenergie is vooral in politiek Den Haag een taboe. Daarbuiten niet,’ zegt VVD-Kamerlid Mark Harbers.

Mark Harbers (VVD) tijdens de Algemene Beschouwingen in zijn werkkamer.Beeld ANP

De VVD presenteert woensdag een plan voor de bouw van nieuwe kerncentrales in Nederland. De partij wil de regels voor de bouw ervan versoepelen. Daarnaast moet de overheid fors geld uittrekken om kernreactoren te subsidiëren. Ook stelt de VVD voor de kerncentrale in Borssele langer open te houden.

“Met alleen zon- en windenergie gaan we het niet redden om in 2050 de klimaatdoelen te halen,” zegt VVD-Kamerlid Mark Harbers. “Ik wil ook geen rommellandschap, volgeplempt met windmolens en zonneweides. En ik wil niet afhankelijk worden van gas uit Rusland. Je moet nu al stappen zetten om na 2030 een kerncentrale te kunnen openen. Kernenergie is gewoon keihard nodig.”

Vorige week werd een motie van VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff aangenomen om te onderzoeken wat marktpartijen nodig hebben voor de bouw van nieuwe centrales. Die motie kreeg steun van CDA, PVV, Forum voor Democratie en SGP. Harbers denkt dat er drie tot tien nieuwe centrales nodig zijn. “Het zou mooi zijn als de eerste schop rond 2025 in de grond gaat, zodat de eerste centrale in de jaren 30 geopend kan worden.”

In het plan schrijft de VVD dat een nieuwe kernreactor met een vermogen van 1000 megawatt evenveel vermogen heeft als alle windmolens die tussen 2007 en 2016 op zee zijn geplaatst. De bouwkosten van zo’n centrale zouden 8 tot 10 miljard euro zijn. Harbers: “Ik zeg niet dat we dat hele bedrag als overheid moeten ophoesten. Maar net als dat we jarenlang de bouw van windmolens hebben gesubsidieerd, kunnen we dat ook bij kerncentrales doen.”

Aan het einde van het interview slaakt VVD-Tweede Kamerlid Mark Harbers (51) een zucht. “Als we in Nederland de komende jaren niet aan kernenergie gaan, kun je net zo goed je handtekening onder de klimaatdoelen voor Parijs van 2050 weghalen.”

In zijn jeugd woonde Harbers onder de rook van Dodewaard, waar de eerste kerncentrale in Nederland bijna dertig jaar functioneerde. Hij ging naar de middelbare school in Ede ten tijde van de grote maatschappelijk debatten over kernenergie.

Anti-kernenergie-activisten

Harbers, oud-staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, constateert nu dat er al dertig jaar niet meer over kernenergie is gediscussieerd. “Omdat we het gas uit Groningen hadden.” Hij leest nu in Duitse media interviews met op leeftijd zijnde anti-kernenergie-activisten. “Die zijn nu vóór, omdat kernenergie zoveel veiliger is dan toen.”

Vorige week, tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen, kreeg zijn fractievoorzitter Klaas Dijkhoff met steun van CDA, PVV, FvD en SGP een motie aangenomen om kernenergie een plek te laten krijgen in de toekomstige energievoorziening. GroenLinks-leider Jesse Klaver zei gas, kolen, wind en zonne-energie te willen gebruiken, maar géén kernenergie.

“Terwijl we al atoomenergie importeren uit Frankrijk,” zegt Harbers. “Linkse partijen moeten hun dogma’s loslaten over kernenergie. Ik zie niet hoe je anders de CO2-uitstoot voldoende omlaag krijgt. Het is vooral in politiek Den Haag een taboe. Ik merk nu dat daarbuiten mensen zeggen: waarom hebben we eigenlijk niet meer kernenergie?”

Harbers pleit voor de bouw van drie tot tien nieuwe kerncentrales in Nederland. Drie mogelijke bouwlocaties – die planologisch al vastliggen – zijn Eemshaven, de Maasvlakte en pal naast de bestaande kerncentrale in Borssele. “Laten we zo snel mogelijk beginnen met bouwen.”

U wilt de regels versoepelen voor het bouwen van kerncentrales. Gaat dat niet ten koste van de veiligheid?

“Dat juist niet. We willen niet aan de veiligheidsregels tornen. Volgens de huidige regels moet een bouwer nú al een plan klaar hebben voor de ontmanteling van een centrale, over zo’n tachtig jaar. De financiering van die ontmanteling of de bankgarantie moet ook klaarliggen. Daarvan zeggen wij: dat kan ook wel twintig, dertig jaar voordat de centrale gaat sluiten.”

Kernafval is een groot probleem. Daar kom je nooit meer vanaf.

“Het bestaande kernafval kunnen we deze eeuw goed kwijt. Op dit moment wordt onderzocht hoe je kernafval in kleilagen voor de eeuwigheid kunt opbergen, zonder dat je er ooit nog last van hebt. En we moeten niet vergeten dat het niet om grote hoeveelheden gaat. Jaarlijks produceert de kerncentrale Borssele ongeveer 1,5 kuub nucleair afval. Dat betekent dat je jaren nodig hebt voordat je er een zeecontainer mee kunt vullen.”

Waarom bent u zo enthousiast over kernenergie?

“Voor de periode na 2030 hebben we een geweldige opgave. We hebben steeds meer stroom nodig. Ook om het om te zetten in waterstof voor de industrie, er komen nog 800.000 woningen bij, de auto’s moeten tegen die tijd elektrisch zijn. Dus moeten we nú stappen zetten. Het kost jaren om een centrale te bouwen: met debat, vergunningen en bouwtijd.”

De VVD is niet zo van de subsidies. Toch wilt u miljardensubsidies in kerncentrales steken.

“Er is veel over kernenergie gesproken, maar niet met de kernenergieproducent. Dat moet eerst. Wat heeft die nodig? We hebben als overheid de afgelopen jaren miljarden in wind- en zonenergie gestoken. Dat heeft het denken wel bij ons veranderd. Je moet bereid zijn ook hier de portemonnee voor te trekken. Uiteindelijk hebben we vele miljarden uitgegeven aan wind en zon en nog leidt dat niet tot energieonafhankelijkheid. Gas komt in toenemende mate uit Rusland. Het mag een prijs hebben. Dan moet je als land ook zelf de beurs trekken om echt onafhankelijk te zijn in je stroomvoorziening. Natuurlijk doen we ook wind en zon. Als je voor je back-up afhankelijk bent voor gas uit Rusland, dat geeft mij een unheimisch gevoel als je ziet hoe deze eeuw nu loopt.”

Wat is het risico als Nederland niet voor kernenergie kiest?

“Er ligt een dure plicht bij politieke partijen die kernenergie afwijzen om heel duidelijk te maken hoe je dan wel onafhankelijk wordt. De wind waait soms niet en de zon schijnt soms niet. Meer dan 70 procent krijg je niet uit wind en zon. Dan kun je voor de rest niet eindeloos blijven shoppen in buurlanden. Dan krijg je weer gas van Poetin. Wij omarmen allerlei manieren, als het maar tot minder CO2 leidt en we ons landschap niet eindeloos verrommelen met windmolens en zonnepanelen. Nederland Rommelland, dat wil ik niet.”

Wat is kernenergie?

Kernenergie is energie die vrijkomt door atoomkernen van het erts uranium te splijten. Tijdens die splitsing komt heel veel energie vrij in de vorm van warmte. In een kerncentrale wordt die energie (via stoom, turbines en generatoren) in elektriciteit omgezet. Bij dat proces komt geen CO2 vrij. Dat maakt nucleaire energie een klimaatvriendelijk alternatief voor fossiele brandstoffen (gas, olie en kolen). Het VN-Klimaatpanel IPCC stelde twee jaar geleden dat meer kerncentrales onmisbaar zijn om de klimaatdoelen te halen.

Daar staat een aantal nadelen tegenover. Een kerncentrale produceert radioactief afval dat nog tienduizend jaar kankerverwekkende straling afgeeft. Voor de kerncentrale in Borssele, die 3 procent van onze elektriciteit levert, gaat het om één kubieke meter radioactief afval per jaar. Tegenstanders van kernenergie wijzen ook op het risico van die radioactieve straling bij ongevallen, zoals in Tsjernobyl en Fukushima.

De nieuwste generatie kerncentrales is echter zeer veilig, niet te vergelijken met die in Tsjernobyl. In Fukushima – ook een oude centrale, die op het punt stond te sluiten – overleed één persoon aan straling, terwijl de tsunami na de zeebeving 18.000 slachtoffers eiste. De nieuwste kerncentrales zijn nog eens een factor tien veiliger dan Borssele, die al bestand is tegen een neerstortende Boeing.

Een ander nadeel zijn de hoge bouwkosten: ongeveer 10 miljard euro. Daar staat tegenover dat een kerncentrale tachtig jaar meegaat, terwijl een windmolen op zee al na twintig jaar is afgeschreven. Bovendien bespaart een kerncentrale op dure energie-opslag die we bij volledige overstap naar zonne- en windenergie nodig zouden hebben. Een kerncentrale draait immers dag en nacht, ook bij bewolkt en windstil weer.

Voor de toekomst zijn wetenschappers hoopvol over een nieuw type kernreactor – de vierde generatie – die na kernsplitsing meer energie en veel minder afval overhoudt. Dat afval geeft bovendien maar 300 jaar straling af. Ook energie uit kernfusie wordt mogelijk ooit een aantrekkelijk alternatief. Daar komt geen radioactief afval bij vrij.

De helft van de Nederlandse bevolking steunt de bouw van nieuwe kerncentrales, bleek twee jaar geleden uit een enquête van onderzoeksbureau peil.nl/Maurice de Hond in opdracht van deze site. De meeste mensen geloven dat een kerncentrale tegenwoordig veilig is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden