Plus Interview

VVD-Kamerlid Mark Harbers: ‘De wereld is jaloers op ons’

Ongeveer 250 boeren reisden gisteren af naar Den Bosch voor een debat over de aanpak van stikstof. Beeld ANP

Oud-staatssecretaris en VVD-Kamerlid Mark Harbers houdt ervan om rotklussen aan te pakken. Nu ligt het stikstofdossier op zijn bordje. ‘Dit is een megapuzzel.’

Achttien dagen geleden pas bemoeide Mark Harbers (50) zich voor het eerst met de stikstofcrisis. Door het gedwongen vertrek van Kamerlid Wybren van Haga uit de VVD-fractie schoof het stikstofdossier zijn kant op. Een explosief dossier, waarin boeren en natuurbeschermers lijnrecht tegenover elkaar staan. En ook binnen de coalitie botst het tussen de ‘boerenpartijen’ CDA en VVD aan de ene kant en D66 aan de andere.

“Ik zie dat het er fel aan toe gaat,” zegt Harbers, die voor het eerst een interview geeft nadat hij in mei opstapte als staatssecretaris van Justitie en Veiligheid. Hij pakte zijn biezen nadat het ministerie cijfers over ernstige misdrijven door asielzoekers had verdoezeld. Na zijn vrij onverwachte vertrek nam hij zijn zetel in de Tweede Kamer weer in.

“Ik heb de afgelopen zomer gebruikt om bij te komen,” zegt Harbers. “Ik had die maanden nodig om de knop om te zetten. Dat is gelukt. Het is hartstikke leuk om lid te zijn van het kabinet, maar het is ook een buitenkansje om gelijk weer in de Kamer aan de slag te kunnen.” De VVD’er mist zijn dienstauto met chauffeur niet. “Ik vind het heerlijk om ’s ochtends gewoon weer in de trein te zitten.”

Waarom krijgt u binnen de VVD alle rotklussen? Eerst staatssecretaris van Asiel en Migratie, nu het stikstofdossier.

“Haha. Officieel moet je dat vragen aan mensen als Mark Rutte en Klaas Dijkhoff. Maar rotklussen zijn niet voor niets rotklussen. Die kun je niet ergens parkeren en op hun beloop laten. Ik vind het mooi om ingewikkelde problemen – die onoplosbaar lijken – tóch op te lossen. Ik hou van dat soort puzzels. En ja, ik werd bedreigd toen ik staatssecretaris was. Dat was rot. Maar ik vind het ook een eer om voor dit soort klussen te worden gevraagd.”

Rijdt u graag 130 kilometer per uur op de snelweg?

“Jazeker. Ik houd me aan de maximumsnelheid en als die 130 is, rijd ik 130.”

Ik vraag het omdat uw partij heeft ingestemd met een snelheidsverlaging, terwijl de VVD jarenlang prat ging op hardrijden.

“Een algemene snelheidsverlaging is door de VVD tegengehouden. Want daarmee los je het stikstofprobleem niet op. Daarvoor is de bijdrage van het verkeer aan de stikstofuitstoot te klein.”

“Kijk, het is gewoon crisis. Bouwprojecten liggen stil, als we niet uitkijken gaat dat allemaal banen kosten. Iedereen wil graag duidelijkheid: hoe trekken we al die projecten weer vlot? Om dat zo snel mogelijk te doen, moet je maatregelen nemen die écht helpen het probleem op te lossen. Het heeft dan geen zin om overal in Nederland de snelheid te verlagen. Als je dat wilt, heb je een andere agenda. Op die plekken waar het echt helpt om stikstofuitstoot te verlagen, kan de maximumsnelheid omlaag: in en rond een aantal natuurgebieden.”

Vindt u dat er minder vee in Nederland moet zijn?

“Nee. De manier waarop sommige partijen hierover discussie voeren, richt veel schade aan en lost niets op. Als we dit stikstofprobleem willen oplossen, moeten we beginnen in natuurgebieden zelf. We doen nu nog niet voldoende om de natuur te herstellen. Dat is namelijk de echte oplossing: dat we de herstelmaatregelen in die natuurgebieden versnellen.”

Toch adviseert uw partijgenoot Remkes in bepaalde gebieden de veestapel te verkleinen. Het kabinet heeft dat advies overgenomen. U vindt het nu toch niet nodig?

“Niet op deze manier. Het gaat niet om het aantal stuks vee. Boeren mogen zoveel vee houden als ze zelf willen. Het gaat erom dat de stikstofuitstoot in de landbouw omlaag gaat. Als een boerenbedrijf in stikstofinstallaties investeert en daardoor amper uitstoot heeft, hoeft er geen koe of varken minder gehouden te worden. Voor de VVD telt alleen wat er aan het eind van de dag aan stikstof in de omgeving neerslaat. Daarvoor is het nodig om uitvindingen toe te staan. Nu zijn allerlei systemen nog verboden, zoals luchtwassers voor koeienstallen en een ‘koetoilet’, waarbij urine op een speciale manier wordt gescheiden van mest. De overheid moet dat snel toestaan. Daarvoor zijn ook subsidies nodig, net als de mogelijkheid om investeringen versneld af te trekken bij de Belastingdienst.”

De geplande extra uitkoopregeling voor boeren hoeft er niet te komen?

“Die regeling is wel nodig, omdat het in sommige gevallen zo kan zijn dat boeren het beste op een andere plek hun bedrijf kunnen voortzetten. Uit de buurt van een natuurgebied. En we weten ook dat er boeren zijn die tóch al van plan waren te stoppen. Dan kan het geen kwaad om hen daarbij te helpen.”

“De boeren hebben geen schuld aan deze stikstofcrisis. Zij hebben zich altijd aan de regels gehouden, zij hebben geïnvesteerd en beschikken keurig over alle vergunningen. Onder boeren leeft nu de terechte angst dat de aangekondigde stikstofmaatregelen niet vrijwillig zijn. Zij vrezen dat er geen eerlijke keuze voorligt.”

“Boeren moeten écht een keuze hebben, zonder zich zorgen te hoeven maken over de bedrijfsvoering en de financiën. Als je wilt stoppen, staat of valt het met de prijs die je daarvoor krijgt. Maar boeren die niet willen stoppen, moeten hulp krijgen om hun stal te verbouwen zodat ze minder stikstof uitstoten. Daarvoor moet de overheid ruimhartig de portemonnee trekken.”

Gaat u er wel uitkomen met uw coalitiepartners?

“Vergeet niet dat de rest van de wereld jaloers op ons is. Die snapt niet hoe wij op dit kleine stukje land 17 miljoen mensen huisvesten, naast veel industrie, landbouw en natuur. En dat allemaal op zo’n manier dat wie zondag een stukje gaat fietsen nog steeds denkt: wat is het hier ontzettend mooi. Door de stikstofcrisis lopen we nu tegen een muur aan. Het is een megapuzzel om die muur af te breken zonder dat het ons welvaart kost. Maar dat gaat lukken.”

Mark Harbers. Na zijn ministerschap zette hij de knop op en nam hij zijn zetel in de Tweede Kamer weer in. ‘Ik mis die dienstauto niet.’ Beeld Arie Kievit
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden