PlusProfiel

VVD-fractieleider Sophie Hermans: even vrolijk en pragmatisch als de baas

VVD-fractieleider Sophie Hermans gebruikte haar bijdrage bij de Algemene Beschouwingen woensdag om de hand uit te reiken naar oppositiepartijen. Ze presenteerde zich daarmee en passant als de nieuwe Mark Rutte.

 Sophie Hermans, woensdag in de Tweede Kamer. Ze is sinds kort de nummer 2 van de VVD. Beeld Bart Maat/ANP
Sophie Hermans, woensdag in de Tweede Kamer. Ze is sinds kort de nummer 2 van de VVD.Beeld Bart Maat/ANP

Sophie Hermans is nog geen krap uur aan het woord, of ze heeft – in haar belangrijkste debat tot nu als fractieleider – de koers van de VVD verlegd. Over afschaffing van de verhuurderheffing, iets waarvan de VVD tot nu toe niets wilde weten, ‘valt te praten’. Op het klimaatdossier maakt ze een knieval: “We hebben de afgelopen jaren bepaald niet vooropgelopen.” En geld waarvan de VVD vier jaar lang eiste dat het ten goede zou komen aan werkgevers, kan ineens ook ‘anders worden verdeeld’. Al die tijd vocht de partij voor afschaffing van de dividendbelasting, en later de BIK-regeling. Nu wil Hermans die resterende 800 miljoen euro ook anders besteden: “Een handreiking naar andere partijen.”

Je zou het de ‘uitverkoop van de VVD’ kunnen noemen, maar Hermans is sinds zondag met een opdracht op pad. Want met die 800 miljoen hopen coalitiepartijen VVD, CDA en D66 op steun van oppositiepartijen voor de begroting voor volgend jaar. Daarnaast kunnen met dat geld problemen worden opgelost die het demissionaire kabinet anders had moeten laten liggen.

Jonge generatie politici

De opdracht die ze meekreeg zou haar toevertrouwd moeten zijn. Het was toenmalig informateur Mariëtte Hamer tijdens de formatie, waar Hermans deel van het VVD-team was, al opgevallen. Hamer zag in haar en D66-leider Rob Jetten ‘een jonge generatie politici’ die ‘geven en nemen’, ‘over verschillen heen komen’ en ‘de ander wat gunnen’.

Hermans slaagde gisteren alleen niet meteen in haar opzet: ze ontving hoon van de linkse partijen. Toch bood het debat Hermans de kans zich te presenteren. Ze is immers sinds kort de nummer 2 van de VVD, de eerste na partijleider Mark Rutte. Klaas Dijkhoff en Edith Schippers vertrokken, Jeanine Hennis en Halbe Zijlstra verdwenen van het toneel. En sinds de aanvankelijke nummer 2, Tamara van Ark, door chronische nekklachten voor onbepaalde tijd thuiszit, is Hermans een plek opgeschoven in de hiërarchie.

Rob Jetten (D66) en Sophie Hermans (VVD) tijdens de eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen. Beeld Bart Maat/ANP
Rob Jetten (D66) en Sophie Hermans (VVD) tijdens de eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen.Beeld Bart Maat/ANP

Het lijstje achterblijvers voor het tijdperk na Rutte is al niet lang. Tweede Kamerlid Bente Becker wordt klaargestoomd – maar is nog onervaren. Ook Mark Harbers wordt door de buitenwacht vaak getipt, maar volgens VVD-insiders zou hij niet voelen voor een plek vol in de wind.

Dezelfde debattrucjes

Dus was gisteren, bij het ‘belangrijkste debat van het jaar’ over Prinsjesdag, het moment voor Hermans om haar visitekaartje af te geven. Ze verdedigde netjes het VVD-beleid, geheel in de 2.0-koers van de partij die Dijkhoff uitzette. Maar het opvallendst nog wel: ze deed in veel aan de vrolijke Rutte denken. Haar motto, onthulde ze: “Het leven is mooi en zonnig, is niet voor niets mijn lijfspreuk.”

En ze is al even pragmatisch als de baas. Ja, er is een ‘moeizame formatie’, maar: “Ik zie het als mijn taak meerderheden te verzamelen en iets voor elkaar te krijgen.”

Zo vreemd is de gelijkenis niet. Hermans was jarenlang de persoonlijk assistent van Rutte. En dat is goed aan haar af te zien, zegt debatdeskundige Roderik van Grieken, die meekeek. Ze gebruikt precies dezelfde debattrucjes: “Ze praat enthousiast en bleef goedgehumeurd. En op negen van de tien vragen pakt ze haar tegenstander in door te zeggen: ‘Goede vraag, ik ben het met u eens.’ Om daarna iets te zeggen als: ‘Maar het probleem is groter.’ En zo is het net of ze meebuigt zonder dat ze dat doet.”

Van Grieken zag wel: “Terwijl het leek alsof ze enorm veel heeft weggegeven, gaf ze uiteindelijk geen millimeter toe op wat ze vooraf van plan was.”

Dat vond ook PvdA-leider Lilianne Ploumen, die over meer geld wilde praten dan de 800 miljoen van Hermans. “Ik had verwacht hier met Hermans zaken te kunnen doen. Ik moet concluderen dat de VVD niet bereid is de problemen van Nederlanders op te lossen.”

Hermans zette daarop haar stekels op. Zoals Rutte dat ook kan: “En ik moet concluderen dat Ploumen alleen wil samenwerken als ze haar eisen kan dicteren en opleggen.”

Instemming uit kabinetsvak

VVD-erelid en oud-partijleider Hans Wiegel kon het optreden van woensdag wel bekoren. “Het voelde goed,” vertelt hij. “Ze opereerde voorzichtig. Ze deed een handreiking naar anderen, zonder te veel weg te geven. Dat is moeilijk.”

Maar een toekomstige opvolger van Rutte? Wiegel gelooft er niets van. “Iedereen die dacht: ik wacht tot ik zijn plaatsje kan innemen, is zelf inmiddels maar vertrokken. Ze is daar zelf niet op uit en Rutte blijft echt nog wel even aan.”

Vanuit het kabinetsvak zag Rutte zelf haar optreden met instemming aan. Aan het slot trommelde hij op z’n tafel, een Haags gebruik om te applaudisseren.

Salarissen in zorg omhoog

Premier Mark Rutte houdt vol dat het ‘de komende weken’ gaat lukken ‘een stabiel kabinet’ te vormen. Als dat niet lukt en andere partijen kunnen zónder zijn VVD een kabinet vormen, dan heeft hij daar ‘totaal vrede mee’. Dat zei hij donderdagochtend bij het begin van de tweede dag van de Algemene Beschouwingen, die begon met een spervuur aan interrupties van fractieleiders die hem vroegen naar de formatie. “Ga niet langer door met deze mission impossible,” zei PVV-leider Geert Wilders, die opnieuw pleitte voor nieuwe verkiezingen.

SP-leider Lilian Marijnissen wilde weten wat ‘de deadline’ is geworden voor de formatie. Rutte wilde zich niet vastleggen op een datum. Hij zei dat de VVD als grootste partij een bijzondere verantwoordelijkheid voelt voor de formatie. “Maar wij kregen 22 procent van de stemmen, 78 procent van de verantwoordelijkheid ligt ook bij andere partijen.”

Het demissionaire kabinet heeft al wel een wit voetje gehaald bij de Kamer: de motie om de zorgsalarissen te verhogen wordt uitgevoerd. Eerder werd dat geweigerd. Nu gaan de lonen in 2022 toch omhoog, wat in totaal 675 miljoen euro kost. Daarvoor gaat de zorgpremie met 13 euro per jaar omhoog.

Hanneke Keultjes

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden