PlusAchtergrond

VVD, D66, CDA, PvdA en GroenLinks stevenen af op eerste serieuze formatiepoging

Het gaat gepaard met de nodige mitsen en maren en toch lijken VVD, D66, CDA, PvdA en GroenLinks af te stevenen op een eerste serieuze formatiepoging, 156 dagen na de verkiezingen. Al blijft er veel achterdocht in deze ‘Kaag-coalitie’.

Mark Rutte en Sigrid Kaag komen naar buiten na afloop van een gesprek met informateur Mariëtte Hamer. Beeld ANP
Mark Rutte en Sigrid Kaag komen naar buiten na afloop van een gesprek met informateur Mariëtte Hamer.Beeld ANP

Urenlang zaten ze donderdagmiddag bij informateur Mariëtte Hamer, de leiders van VVD en D66. In wat wel ‘de week van de waarheid’ wordt genoemd, zijn de verwachtingen hooggespannen.

Bij de uitgang van de Stadhouderskamer op het Binnenhof klonk aan het einde van de dag weer het vertrouwde formatiejargon met veel woorden en weinig betekenis: “We hebben heel goede gesprekken gehad, in verschillende rondes,” zei VVD-aanvoerder Mark Rutte monter. D66-leider Sigrid Kaag vulde aan: “Er is veel gedeeld en veel stof gewisseld de afgelopen dagen, nu kijken we: wat staat er, waar zijn verbeteringen mogelijk, er zijn veel ideeën.”

Dat was voor de bühne. Op de achtergrond lijkt er wel degelijk meer te bewegen dan in de weken en maanden hiervoor. Er is veel onderling contact tussen partijen, er was een etentje met hoofdrolspelers Kaag, Ploumen en Klaver, een reeks telefoontjes: er wordt volop afgetast en ‘gesondeerd’ zoals het heet.

Inhoud

Diverse betrokkenen concluderen dat het zomaar gebeuren kan dat bijna een half jaar na de verkiezingen toch echt inhoudelijke onderhandelingen kunnen beginnen, en wel tussen VVD, D66, CDA, PvdA en GroenLinks. Mogelijk vrijdag of begin volgende week komen ze daarmee naar buiten.

Deze vijf partijen hebben samen 89 zetels in de Tweede Kamer en 42 in de senaat, een royale meerderheid in beide Kamers. Kaag opperde deze voorkeursvariant vanaf het begin, PvdA en GroenLinks toonden zich eveneens gretig over coalitiedeelname.

VVD en CDA hielden juist lange tijd de boot af bij de ‘Kaag-coalitie’, de linkse tandem bevatte één passagier te veel, redeneerden zij. Maar nu het linkse duo bereid lijkt tot ‘concessies’, bijvoorbeeld door slechts één formatieteam te vormen of nog verdergaande samenwerking te zoeken, zou een coalitie toch acceptabel worden voor VVD en CDA.

‘Geen besluit’

“Daarover zijn nog geen besluiten genomen,” aldus een ingewijde. “We moeten nog zien wat ze formeel willen,” klinkt het bij een andere bron op rechts afwachtend. Bij VVD en CDA is te horen dat enkel een afgeslankt onderhandelingsteam niet genoeg is om het credo ‘één keer links is genoeg’ overboord te gooien.

Ondertussen geldt voor het rechtse blok ‘eerst zien, dan geloven’: gaan PvdA en GroenLinks écht innig samenwerken? CDA-leider Wopke Hoekstra zei donderdag: “Nu gaan ze kennelijk onder druk van de formatie vooral met elkaar verder praten. Het CDA heeft er tien jaar over gedaan, GroenLinks heeft er zelf een jaar of acht, negen over gedaan.” Daarbij doelt Hoekstra op de tijd die het kostte voor voorgangers van CDA en GroenLinks om tot een fusiepartij te komen.

De argwaan zal eerst nog weggenomen moeten worden. Een formele samensmelting van de partijen PvdA en GroenLinks is volgens Haagse bronnen niet aan de orde, maar de linkse Kamerfracties kunnen wél toezeggen om samen op te trekken, door in de fracties bijvoorbeeld hetzelfde te stemmen. “U kunt erop rekenen dat wij doen wat we zelf willen en niet naar de pijpen van andere partijen dansen,” zegt een PvdA-woordvoerder over eventuele innige fractiesamenwerking.

De ChristenUnie lijkt voorlopig uit beeld. De partij van Gert-Jan Segers is een voorname beoogde coalitiepartner voor VVD en CDA, maar D66 gooide de deur naar Segers afgelopen week nogmaals hard dicht, waarop de ChristenUnie-leider de conclusie trok dat hij ‘niet gewenst’ is.

Maar definitief is bijna niets op het Binnenhof, dus mocht de poging voor de ‘Kaag-coalitie’ alsnog stranden, dan zal de telefoon bij Segers snel af gaan.

Wopke Hoekstra is sceptisch over de samenwerking van GroenLinks en PvdA.  Beeld ANP
Wopke Hoekstra is sceptisch over de samenwerking van GroenLinks en PvdA.Beeld ANP

‘PvdA-fractie bereid blok te vormen’

De Tweede Kamerfractie van de PvdA is bereid in de formatie een blok te vormen met de fractie van GroenLinks. Dat zeggen bronnen bij de PvdA tegen de NOS.

Een volledige fractiefusie lijkt de PvdA-fractie nu nog een brug te ver te vinden, maar op het gebied van de formatie zouden de twee linkse partijen wel volledig samen moeten opereren. Dat betekent gezamenlijke fractievergaderingen over de formatie, gezamenlijke besluiten nemen over de formatie en gezamenlijk onderhandelen met andere partijen over een regeerakkoord.

Over zaken die niets met de formatie te maken hebben, zouden beide partijen nog wel aparte fractievergaderingen houden, hoewel de bronnen verwachten dat het uiteindelijk leidt tot een volwaardige fusie van de twee fracties.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden