Plus

Voorzitter Techniek Nederland luidt noodklok over tekort aan technici: ‘Urgent knelpunt’

De aanleg van windmolenparken, groene kantoorgebouwen en duurzamere woningen om de klimaatdoelen van Nederland te realiseren, kan volgens voorzitter Doekle Terpstra van Techniek Nederland alleen lukken als een ‘urgent knelpunt’ wordt aangepakt: het oplopende tekort aan technisch geschoold personeel.

Edwin van der Aa
Doekle Terpstra maakt zich zorgen over het oplopende tekort aan technisch geschoold personeel. Beeld ANP /  ANP
Doekle Terpstra maakt zich zorgen over het oplopende tekort aan technisch geschoold personeel.Beeld ANP / ANP

Terpstra maakt zich ernstig zorgen, zegt hij bij de start van het interview. De mensen die werken in de installatietechniek – volgens hem ‘de nieuwe elite van Nederland’ – moeten op papier de komende jaren alle klimaatplannen van het kabinet op het gebied van mobiliteit, zorg, infrastructuur, gebouwen en woningen gaan realiseren. Maar er zijn er simpelweg niet genoeg.

“We laten de beroepsopleidingen links liggen en betalen daarvoor de prijs: een sector van 160.000 medewerkers heeft al een tekort van 20.000 mensen,” aldus Terpstra, die ook lid is van het dagelijks bestuur van VNO-NCW en het boegbeeld is van het Bouw en Techniek Innovatiecentrum. “En dat tekort gaat oplopen naar 40.000. Krijgen we die benodigde 200.000 arbeidsplaatsen nog ingevuld? Dat is een urgent knelpunt. Want alle werkzaamheden die te maken hebben met de energietransitie, staan momenteel in de wachtrij.”

Behoefte aan goed opgeleide vakmensen

Het gaat niet alleen om het aantal technische vakmensen, maar ook om de bijscholing van monteurs voor duurzame energietechnieken. Want vroeger moesten professionals alleen apparaten installeren, variërend van de consumentenkeuken thuis tot het windmolenpark van een energiebedrijf, maar tegenwoordig is alles met elkaar verbonden. Terpstra: “Een simpel voorbeeld: de zonnepanelen op uw woning leveren energie terug aan het netwerk, maar kunnen tegenwoordig ook verbonden worden met een accu die de opgewekte stroom lokaal opslaat. Dan ‘praten’ die zonnepanelen nog met uw slimme meter en kunt u de opbrengst uitlezen via een app. Die hele architectuur vereist continu ontwikkeling, vergroening en vernieuwing bij de installatiebedrijven.”

Deze sector heeft dus zowel een kwantitatief als kwalitatief personeelsprobleem. En daar komt het kabinet om de hoek kijken, zegt de voorzitter van Techniek Nederland. “Zo hoor ik minister Jetten (Klimaat en Energie), die een klimaatfonds van 35 miljard beheert, zeggen dat hij samen met andere ministers met een ‘groene-banenplan’ wil komen. Voldoende mensen moeten volgens Jetten voor een techniekbaan gaan kiezen om de energietransitie voor elkaar te boksen. Dat juich ik enorm toe. Maak daar maar 0,5 procent van het geld, 175 miljoen euro, voor vrij. Maar ik waarschuw het kabinet wel: maak deze plannen niet zelfstandig, maar sámen met de marktpartijen. Want de verduurzamingsslag kan alleen lukken als we het slim en systematisch aanpakken.”

Zelf zet de sector alles op alles om aan verse arbeidskrachten te komen, aldus Terpstra. “Zo bestaat ongeveer 80 procent van de nieuwe mensen uit zijinstromers. Daarnaast werken we met honderden ‘hybride docenten’: die geven onderwijs en werken daarnaast bijvoorbeeld als installateur. Deze professionals kunnen jonge mensen als geen ander interesseren voor hun vak. En zo’n jongere kan met een deelcertificaat al aan de slag met bepaalde technische klussen, zonder dat de hele opleiding afgerond hoeft te zijn.”

Winst door nieuwe aanwas

Terpstra denkt dat de meeste winst valt te behalen door nieuwe aanwas vanuit de opleidingen zelf. “Daar gaat het niet goed, en dus dringen we bij onderwijsminister Dijkgraaf aan op een actieplan voor het techniekonderwijs. Geef mbo’ers een bonus als ze een techniekopleiding afronden. Nu ga ik vloeken in de kerk: ik vind ook dat een beroepsopleiding voor een sector met een tekort aan medewerkers, zoals de techniek, extra geld moet krijgen. En overal in het mbo waar sprake is van een overschot, moet een numerus fixus (een beperkte instroom van studenten, red.) komen. Dus: zet de deur ergens op slot, om die elders meer open te krijgen. Want waarom zouden we geen plafond willen aan het aantal mensen dat kiest voor ‘stropdasberoepen’, die uitstervend zijn? Anders gooien we publiek geld in een put.”

Ook moet er een programma uit de grond worden gestampt om leerlingen al op de basisschool te interesseren voor techniek. Terpstra: “De afgelopen decennia hebben we in Nederland vooral de nadruk gelegd op vakken en richtingen die niet direct gericht zijn op (voorbereidend) beroepsonderwijs. Ouders vonden het vooral belangrijk dat hun kind naar mavo, havo of vwo ging, met liefst nog een theoretische studie erachteraan. Onze jonge mensen zijn grootgebracht met het idee dat de ‘stropdassenberoepen’ meer waard zijn dan vakmanschap. We moeten ons daar diep voor schamen, en dat imago dient snel te veranderen.”

Per saldo ziet de voorman van Techniek Nederland al veel politieke seinen op groen staan om de hoeveelheid mensen in de techniek te vergroten en om hun kennis en kunde op te krikken. “Dat groene-banenplan van het kabinet is een heel goede eerste stap, in samenspraak met de markt. Zo alleen kan de bal de goede kant op rollen; niet alleen om de energietransitie in Nederland voor elkaar te krijgen, maar ook om onze internationale positie enorm te versterken. Er liggen legio kansen, die we alleen maar bij de lurven hoeven te pakken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden