Plus

Voorzichtig optimisme over medicijn alzheimer: ‘Kan veel ellende voorkomen’

Een Amerikaanse medicijnfabrikant zegt een middel te hebben gevonden dat de ziekte van Alzheimer remt. Experts zijn voorzichtig ­optimistisch. 

Beeld ANP XTRA

Aan onderzoek zijn al miljarden besteed, maar tot een geneesmiddel kwam het maar niet. Nu maakt de Amerikaanse fabrikant Biogen bekend dat in een testfase van het middel aducanumab is gebleken dat het denk­vermogen en dagelijks functioneren van alzheimerpatiënten minder hard achteruit gaan dan van patiënten die het middel niet krijgen.

Vanwege die positieve onderzoeksresultaten heeft het bedrijf bij de Food and Drug Administration (FDA) een versnelde toegang gevraagd tot de Amerikaanse markt. Het aandeel van het bedrijf steeg prompt met 27 procent.

Aducanumab

Neuroloog Philip Scheltens van het Alzheimer Centrum in het VUmc is enthousiast. “Het geeft een enorm goede vibe aan het onderzoek.”

In het aan Amsterdam UMC verbonden Brain Research Center deden 34 mensen mee aan Biogens onderzoek. Zij krijgen als onderzoeksdeelnemers mogelijk sneller toegang tot aducanumab nu blijkt dat het de ziekteverschijnselen van alzheimer kan vertragen. In Nederland zijn 200.000 mensen met deze ziekte.

Aducanumab wordt maandelijks per infuus toegediend. In de hersenen verbindt het zich aan opeenhopingen van amyloid-eiwitten, zogenoemde plaques, die de communicatie tussen hersencellen verstoren en zodoende zorgen voor een achteruitgang van cognitieve functies.

Scheltens: “We hadden geen middel dat de oorzaak aanpakt. Op hersenscans van patiënten die het middel kregen, was te zien dat de plaquevorming afnam. Patiënten genazen echter niet. Het ziekteproces werd afgeremd. Als je het middel kunt toedienen aan patiënten in een prille fase, kun je dus veel ellende voorkomen.”

Als de FDA het middel op de markt toelaat, kan het nog wel een jaar duren voordat het ook in Nederland beschikbaar is, zegt Scheltens. Voorwaarde is dat ook het Europese Medicijnagentschap EMA de effectiviteit van aducanumab hoger inschat dan de bijwerkingen.

Lakmoesproef

Hoewel de voortekenen van de studie onder ruim 2000 patiënten hoopvol zijn, is het ­moeilijk om de waarde van de positieve test­resultaten van Biogen volledig in perspectief te plaatsen. Zo is er nog geen artikel in een wetenschappelijk tijdschrift gepubliceerd. Dat geldt als lakmoesproef, omdat vakgenoten al hun kritische noten gepareerd willen zien voor het tot publicatie komt.

Ook is het opmerkelijk dat Biogen in maart stopte vanwege gebrek aan positieve effecten met het onderzoek. Dat ging echter om te lage dosering van het middel, aldus de farmaceut.

Een-op-eenverklaring

Frans Verhey, hoogleraar ouderenpsychiatrie van Maastricht UMC, zegt dat de studie interessant is, maar hij is kritisch. “Hoe groot het voordelige effect precies is voor patiënten, is niet bekendgemaakt. De volledige data ontbreken.”

Ook is Verhey kritisch over de theorie dat plaquevorming – waar aducanumab op aangrijpt – de enige oorzaak is van alzheimer. De hoeveelheid amyloid zegt iets over de ziekte, maar is niet specifiek genoeg om de ziekte aan te tonen, aldus Verhey. “Veertig procent van de gezonde tachtigjarigen heeft te veel amyloid, maar heeft geen enkel verschijnsel van alzheimer, en we weten niet of ze nog ziek worden. Amyloid is geen een-op-een verklaring voor alzheimer.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden