Plus

Voortaan ‘groter als’? Vlamingen komen in opstand

Jan is groter als Marc. Vlaamse kranten meldden afgelopen week dat dit volgens de Algemene Nederlandse Spraakkunst (ANS) niet langer fout is. Onzin, zegt de ANS. ‘Grammaticaregels bestaan niet.’

Herman Brusselmans Beeld SBS
Herman BrusselmansBeeld SBS

De oren van menig Vlaams taalpurist begonnen afgelopen week te klapperen: in De Morgen en bij VRT Media werd gesproken over een ‘versoepeling van de grammaticaregels’. ‘Groter als’ zou nu correct zijn, net zoals dubbele negaties (‘Ik heb nooit geen geld’). Het onderscheid tussen ‘hun en ‘hen’ zou verdwijnen.

Negatieve reacties

De commotie was groot. Op sociale media regende het negatieve reacties en schrijvers als Herman Brusselmans verkondigden hun mening op televisie. Maar, er zijn helemaal geen nieuwe grammaticaregels volgens de ANS. Sterker: voor grammatica bestaan geen officieel vastgelegde regels.

“De ANS bestaat sinds 1984 en is een beschrijving van de Nederlandse taal,” vertelt Frank Landsbergen van het Instituut van de Nederlandse Taal (INT). “Spellingsregels worden voorgeschreven door de Nederlandse Taalunie: pannenkoek is goed en pannekoek is fout. Maar grammatica beschrijft wat er in het Nederlands wordt gebruikt. ‘Groter als’ komt voor, maar het is informeel taalgebruik.”

Niet voorschrijvend

De ANS is dus in de eerste plaats beschrijvend en niet voorschrijvend: er staat in hoe de Nederlandse taal gebruikt wordt, niet hoe ze gebruikt moet worden. De vorige editie van de ANS verscheen in 1997. Nu, vijfentwintig jaar later, wordt deze versie herzien. “Naarmate de tijd vordert, verandert de taal,” aldus Marc Paredis van de Nederlandse Taalunie, die het project financiert. “Nieuwe dingen worden gebruikelijk en dat wordt na verloop van tijd een gewoonte. Het is een evolutie.”

De norm van wat goed of fout is, wordt dus bepaald door wat de mensen zelf zeggen. “Wel geven wij aan dat sommige uitspraken niet altijd aanvaardbaar zijn in de formele context,” vertelt Landsbergen.

Nooit geen rode rozen

De beschrijving over het gebruik van als en dan, stond ook in de versie van 1997. Wel is er in de nieuwe versie een nuancering aangebracht in het hoofdstuk over de dubbele ontkenning. Landsbergen: “De zin ‘op een zeemansgraf staan nooit geen rode rozen’ is geen formeel standaard Nederlands. Maar de zin [uit een nummer van zanger Eddy Christiani, red.] wordt tegenwoordig wel gebruikt als stijlmiddel.”

De commotie is eigenlijk heel gek, vindt Paredis. “Wij volgen en beschrijven wat gebruikelijk is in de taal.” Waarom de gemoederen in België zo hoog oplopen, weten de mannen niet zo goed. “In België heerst een sterk idee over de normen van taalgebruik en over wat wel en niet moet,” denkt Landsbergen. “Ik had niet gedacht dat de reacties zo sterk zouden zijn. Misschien heeft het te maken met de taalsituatie: Vlaams heeft decennialang een onderdrukte rol gespeeld in België. Wellicht dat Vlamingen daarom meer bezig zijn met hun taal.”

Paredis: “Mensen denken dat instellingen als de Taalunie of het INT optreden als taalpolitie, dat is niet onze rol. Maar dit laat wel zien: taal is emotie.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden