PlusAchtergrond

Volt, zwierige kosmopolieten met de gunfactor: ‘De partij spreekt links en rechts aan’

Volt-lijsttrekker Laurens Dassen (r) en Nilüfer Gündoğan reageren  in het kantoor van het Haagse innovatieve bedrijf Secrid op de uitslagen voor de Tweede Kamerverkiezingen.  Beeld ANP
Volt-lijsttrekker Laurens Dassen (r) en Nilüfer Gündoğan reageren in het kantoor van het Haagse innovatieve bedrijf Secrid op de uitslagen voor de Tweede Kamerverkiezingen.Beeld ANP

Uit het niets haalde de pan-Europese partij Volt in Amsterdam 6 procent van de stemmen. Het kosmopolitisch levensgevoel: jong, hoogopgeleid en stedelijk.

Als het aan de Amsterdammers had gelegen had het pan-Europese Volt bij de Kamerverkiezingen van afgelopen week geen drie maar negen zetels gehaald. Ongekend voor een partij die zich vrijwel zonder campagnebudget in het strijdgewoel wierp.

Het profiel: een partij die scoorde in studentensteden als Wageningen (8 procent), Delft (7,5 procent), Utrecht (6,6 procent), Leiden (6,4 procent), Amsterdam (6 procent) en Groningen (5,5 procent). Een partij ook met een opvallend jonge achterban, al was het aandeel van de 70-plussers onder het electoraat, ongetwijfeld met de kleinkinderen in het achterhoofd, ook aanzienlijk. Van alle partijen heeft Volt daarnaast de meeste hoogopgeleiden onder zijn stemmers: ruim 70 procent.

Scoren in D66-gemeenten

“Volt richt zich niet alleen op jonge mensen,” zegt opiniepeiler Peter Kanne van I&O Research. “Het zíjn jonge mensen.”

Ook opvallend: van de kandidaten van Volt komt liefst een derde uit Amsterdam, onder wie de nummers één en twee, Laurens Dassen en Nilüfer Gündogan. Van de 243.331 stemmen die Volt deze week volgens de voorlopige uitslag landelijk haalde, komt bijna 10 procent uit de hoofdstad.

Volt doet het, zegt electoraal geograaf Josse de Voogd, goed in gemeenten waar ook D66 groot is. “Steden met veel hoogopgeleiden en met een sterke, internationaal georiënteerde kenniseconomie. Ze lijken het vooral van een specifieke doelgroep te moeten hebben: jong, hoogopgeleid en stedelijk.”

De boodschap van de partij: los grensoverschrijdende problemen ook grensoverschrijdend op. Of het nu gaat om klimaat, de vluchtelingen in Moria of de belastingontwijking van grote multinationals.

“Blijkbaar is er een aanzienlijke groep jonge mensen, die zich aangesproken voelt door het verhaal van een grotere, in plaats van een kleinere wereld,” zegt campagnestrateeg Myrthe Hilkens van Volt. “Meer Europa, je ziet zelden een partij die daar een punt van maakt.” Opinie-onderzoeker Kanne: “Drie weken geleden haalde Volt met dat moeilijke verhaal nog geen enkele Kamerzetel in onze peiling. Pas toen die er kwam, ging het hard. Dan kom je in de krant en op televisie en kun je laten zien wie je bent en wat je wilt.”

Adieu traditie

Voordeel: lijsttrekker Dassen heeft de gunfactor aan zijn jasje hangen. “Hij doet me denken aan de jonge Hans van Mierlo,” zegt Kanne. “Aardig, eloquent en positief. Hij staat erbij alsof hij al jaren meedraait. Dat je zegt: een revelatie. Opeens zag twintig procent van de kiezers in hem de beste leider voor Nederland, op de tweede plek achter Mark Rutte.”

Volt een verrassing? Niet voor hem, zegt opiniepeiler Maurice de Hond. “Wie even uit zijn eigen bubbel was gestapt had het aan kunnen zien komen. Volt trekt jongeren die zich niet meer herkennen in de traditionele politiek.”

Volgens De Hond stevent politiek Nederland af op ‘een ineenstorting in slow motion’.

“De verkiezingen zijn nog niet voorbij of we praten alweer over de PvdA, het CDA en de VVD alsof zij het centrum van de wereld zijn. Kijk naar hun electoraat: een derde is boven de zeventig. Volt is de kanarie in de kolenmijn. Een voorbode voor wat komen gaat. De versnippering van de politiek is enorm en wat doen wij? Tellen tot we bij de 76 zetels zijn.”

In Amsterdam wist Volt zelfs zes procent van de stemmen binnen te hengelen. Wat maakt Amsterdammers zo enthousiast? ‘Volt spreekt zowel mensen van links als van rechts aan.’

Daan Vellema (21) - Student politicologie aan de UvA - Amsterdam-Centrum. Beeld -
Daan Vellema (21) - Student politicologie aan de UvA - Amsterdam-Centrum.Beeld -

“Ik ben opgegroeid met de euro en de Europese Unie. Toen ik achttien was heb ik vier weken door Europa kunnen reizen met Interrail, dat is georganiseerd door de Europese Unie. Ik had overal 4G. De Europese Unie heeft ons zoveel gebracht. Ik vind het Europese geluid en de Europese samenwerking van Volt heel belangrijk.”

“Er zijn ook dingen aan de Europese Unie die niet goed zijn. Laten we die dan hervormen, verbeteren en nog meer mooie dingen bewerkstelligen. Volt wil in 2040 klimaatneutraal zijn en klimaat is voor mij een van de belangrijkste onderwerpen. Ik hoop dat ik over vijftig jaar nog steeds op deze planeet kan wonen. Dat geldt voor mijn hele generatie. Volt begrijpt dat.”

Ilona Statius Muller (51) - Huisarts - Amsterdam-West. Beeld -
Ilona Statius Muller (51) - Huisarts - Amsterdam-West.Beeld -

“Belastingen, klimaat en ongelijkheid moet je op Europees niveau regelen. Ik hoop dat Volt daarin een verschil kan maken. Het trekt mij dat ze in Europa de verbinding zoeken voor de grote problemen. De welvaart is zo ontzettend ongelijk verdeeld. Ik vind het pijnlijk te zien in wat voor armoede sommige mensen moeten leven. En hoe we omgaan met vluchtelingen is mensonterend.”

“Volt geeft een push voor een andere blik. Ze kunnen andere partijen bewegen. Daarom ben ik ook blij dat Bij1 in de kamer komt. Ik vind het heel naar dat extreemrechts zo groot is. Ik heb getwijfeld, ik zit meestal in de hoek van GroenLinks. Het liefste gaf ik meerdere stemmen. Er is nooit één partij waarbij je het met alles eens bent.”

Barend Lahm (31) - Werkt bij fraudeopsporing van ABN Amro - Amsterdam-West. Beeld Rosemary Dekker
Barend Lahm (31) - Werkt bij fraudeopsporing van ABN Amro - Amsterdam-West.Beeld Rosemary Dekker

“Het is geweldig dat we met zo veel zetels in de kamer komen. Dat er is gestemd vóór Europa, ook bij D66. Ik ben lid van Volt sinds de Europese verkiezingen. Het spreekt me aan dat het een beweging is met wortels in Europa, en niet in specifieke landen.”

“De Europese Unie heeft enorme democratische tekorten, en ik zie eigenlijk geen enkele andere partij die dat echt onderhanden wil nemen. Het is ook belangrijk een sterk Europa te hebben op het gebied van geopolitiek.”

“Volt spreekt links en rechts aan, mensen van de VVD en van GroenLinks. In Nederland kunnen we de komende vier jaar een Ministerie van Digitale Zaken voor elkaar krijgen, denk ik.”

Renee Aandewiel (19) - Student communicatie aan de HvA - Amsterdam-Oost. Beeld -
Renee Aandewiel (19) - Student communicatie aan de HvA - Amsterdam-Oost.Beeld -

“Ik had nog nooit van Volt gehoord tot de zus van mijn vriend erover begon. Het spreekt me aan dat het een jonge partij is en dat ze al in 2040 klimaatneutraal willen zijn. Ik vind het top dat ze werken en studeren over de grens makkelijker willen maken en een Ministerie voor Digitale Zaken willen oprichten.”

“Ik heb op Bibi Wielinga gestemd, de nummer zes. Ik ben fan. Zij is net zo oud als ik en ik wilde sowieso op een vrouw stemmen. Wielinga vecht voor gelijkheid tussen man en vrouw, en gratis anticonceptie. Drie zetels is in elk geval een begin. Een stem op de zittende partijen gaat niks veranderen. Ik hoop dat Volt een Europese en jonge blik kan bijdragen.”

Lange tijd heeft het er woensdagavond om gespannen: haalt BIJ1, de partij van Sylvana Simons, een zetel in de Tweede Kamer? Niet vreemd, want de uitslag uit Amsterdam liet op zich wachten en juist van de hoofdstad moet Simons het hebben. Van de 82.675 stemmen die er volgens de voorlopige verkiezingsuitslagen op BIJ1 werden uitgebracht en de partij uiteindelijk alsnog zijn zetel opleverde, kwamen er 22.082 uit Amsterdam, meer dan een kwart.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden