PlusAchtergrond

Volgend jaar een vaccin, misschien in 2022 of toch pas na 2030?

Beeld Jan Zandijk

Zes maanden na het begin van de lockdown is de grote vraag wanneer we uit de coronacrisis komen. Gloort in 2021 licht aan het einde van de tunnel?

“Nederland is nu een patiënt. En die patiënt moet behandeld worden.” Precies een half jaar geleden raakte Nederland doordrongen van de ernst van de coronacrisis, toen premier Rutte op een persconferentie maatregelen aankondigde die ongekend zijn in vredestijd. Het land ging grotendeels op slot. En nog altijd gelden bijzondere regels. Thuiswerken is de norm, net als binnenblijven bij verkoudheid. Grote evenementen zijn uit den boze.

De vraag is hoe lang we nog onder het coronajuk moeten leven. Geertruidenberg heeft het carnaval van volgend jaar alvast geschrapt. Een hoge IOC-functionaris speculeerde onlangs in The Times over het – opnieuw – afgelasten van de Zomerspelen, volgend jaar. Toch hoopt minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge dat er in ‘de eerste maanden van 2021’ een vaccin is dat uitzicht biedt op het einde van de crisis. Is dat reëel?

Drie stromingen

In kringen van deskundigen bestaan ruwweg drie stromingen, die variëren van somber tot optimistisch. De Canadees David Marchant – viroloog aan de Universiteit van Alberta, gespecialiseerd in onderzoek naar verkoudheidsvirussen ­– hoort bij de eerstgenoemde groep. Hij verwacht niet dat binnen een paar jaar een vaccin voorhanden is. “Er gelden zulke strenge veiligheidsregels waaraan je moet voldoen. Het kan wel twaalf jaar duren voordat een nieuw medicijn wordt toegelaten. Bij een nieuw vaccin kan het nog langer duren.”

Marchant denkt dat het coronavirus een blijvende ongenode gast is, waarmee we moeten leren leven. In die visie komt corona de komende paar jaar steeds in golven op ons af. “Het virus kan endemisch worden. Mogelijk zijn nieuwe lockdowns nodig. Van mondkapjes en social distancing zijn we ook nog niet af. Ik voorzie wel betere behandelmethoden, waardoor coronapatiënten minder snel in het ziekenhuis belanden en sterven.”

Of dat betekent dat een nieuwe coronagolf minder heftig is? “Dat weet ik niet. Hoop op het beste, verwacht het ergste.”

Eerder 2022 dan 2021

Joan Caylà – hoofd van de afdeling epidemiologie bij de GGD van Barcelona en woordvoerder van de Spaanse Vereniging van Epidemiologie – is van de stroming die een vaccin haalbaar acht, maar dan eerder in 2022 dan in 2021. Vervolgens duurt het nog jaren voordat iedereen gevaccineerd is, denkt hij. “In eerste instantie komen bejaarden en zorgpersoneel aan de beurt.”

Dankzij het vaccin zullen nieuwe coronagolven minder heftig zijn dan die van dit voorjaar. In de tussentijd blijven mondkapjes, 1,5 meter afstand, thuisquarantaine, grootschalig testen en bron- en contactonderzoek nog vele maanden noodzakelijk, denkt Caylà. Wel kan introductie van een sneltest voor corona het leven vergemakkelijken.

Caylà trekt een parallel tussen Covid-19 en mazelen: “Zolang er geen groepsimmuniteit is, zul je van tijd tot tijd uitbraken hebben. Zelfs nadien kan dat nog gebeuren, onder bijvoorbeeld anti-vaxxers. die inenting weigeren.”

De Wereldgezondheidsorganisatie WHO stelde deze week dat in het gunstigste geval halverwege 2021 de kwetsbaarste groepen in een aantal landen gevaccineerd worden. Het zal nog wel twee jaar duren voordat de rest van de bevolking volgt, aldus de prognose.

Aidsvaccin

Joost Wiersinga is ‘gematigd optimistisch’ over introductie van een vaccin in 2021. “Het is echt ongekend wat onderzoekers en farmaproducenten ondernemen. Er zijn heel grote stappen gezet. We zijn al veel verder dan we ooit zijn gekomen met pogingen om bijvoorbeeld een aidsvaccin te verkrijgen.”

De internist-infectioloog van het Amsterdam UMC verwierf deze zomer internationale faam onder vakgenoten met een overzichtsartikel van liefst 25.000 publicaties over Covid-19.

“Met een vaccin wil je zowel verdere besmettingen voorkomen als de ziektelast verminderen. Om besmettingen te voorkomen, kun je je in eerste instantie misschien het beste richten op jongvolwassenen. Om de ziektelast te verminderen zou je je eerst willen richten op ouderen en mensen met onderliggend lijden. En daarbij zorgmedewerkers.”

Ook als een eerste vaccin niet 100 procent effectief is en slechts gedeeltelijk beschermt, kan dat heel belangrijk zijn, zegt Wiersinga. “De meest effectieve strategie voor Nederland moet in modellen uitgewerkt worden. Een commissie van de Gezondheidsraad gaat hierover adviseren.”

Universiteit van Oxford

Ondanks zijn scepsis is ook de Canadees Marchant niet zonder hoop. “Als ik iets heb geleerd van deze pandemie is het dat het verloop niet valt te voorspellen. En er is een enorme inspanning gaande vanuit de industrie en wetenschap om een vaccin te vinden.” Hij prijst met name de poging van AstraZeneca en de Universiteit van Oxford. “Als iemand het kan, zijn zij het.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden