PlusReportage

Vissers hijsen piratenvlag tegen windturbines: ‘De trillingen jagen de vissen kilometers ver weg’

De Nederlandse vissers zijn het zat dat ze naar eigen zeggen bij iedere discussie over windturbines op zee worden genegeerd. ‘Windturbines en natuurgebieden op zee gaan ten koste van ons leven.’

IJsselmeerkotters, garnalenkotters en Noordzeekotters varen in protest langs de Afsluitdijk om samen te komen bij Breezanddijk. De vissers protesteren tegen windmolens die beslag leggen op hun viswateren.  Beeld ANP
IJsselmeerkotters, garnalenkotters en Noordzeekotters varen in protest langs de Afsluitdijk om samen te komen bij Breezanddijk. De vissers protesteren tegen windmolens die beslag leggen op hun viswateren.Beeld ANP

Dreigend wappert het zwarte doek op de TX21, de schipper van de Texelse garnalenkotter heeft de piratenvlag gehesen. Hij is niet alleen. Het doodshoofd is op nog een paar vissersboten te zien. Andere vissers hebben de Nederlandse driekleur als protest ondersteboven in de mast. ‘Blauw, wit, rood, de visser zijn in nood.’ Een omgekeerde vlag is op zee al eeuwenlang het signaal dat er een noodsituatie is.

Bij Breezanddijk, het gehucht in het midden van de Afsluitdijk, liggen zo’n zestig kotters voor anker. Garnalenvissers, vissers die langoustines of schol vangen, een enkele palingvisser. De meesten komen van zee. Een paar hebben hun visgronden in het IJsselmeer. “We zijn op het IJsselmeer nog maar met dertig vissers”, zegt Wouter Klaassen uit Enkhuizen. Zij zoontjes Fabina (8) en Tygo (11) hebben een petje met het logo van vissersactiegroep EMK, Eendracht Maakt Kracht. Ze zeuren dat ze ook nog een trui met het logo willen. “Tygo gaat weleens mee vissen. Zoals ik ook meeging als kind met mijn vader. Of ze visser kunnen worden? Ik weet het niet.” Klaassen is 43 jaar, in de dertig jaar dat hij paling vist is de wereld veranderd.

Achter de kotters staan de 89 windturbines van Windpark Fryslân. Ze malen genoeg stroom voor een half miljoen huishouden, 1,5 terawattuur groene stroom. Als de wiek het hoogste punt bereikt, torenen ze een duizelingwekkende 170 meter boven het IJsselmeer uit. “Kijk dan. Er is gewoon een industrieterrein aangelegd in een Natura 2000-natuurgebied, mét steun van Greenpeace”, zegt visser Dirk Kraak. Hij is oprichter van EMK. “En ieder windturbinepark krijgt natuurcompensatie, wéér een stuk minder zee en IJsselmeer voor de vissers. Zo krijgen wíj de rekening van de energietransitie.”

Op de zestig kotters zitten in totaal ongeveer zeshonderd man en op de dijk nog eens een paar honderd. ,,Bijna duizend vissers, een geweldige opkomst’’, zegt Kraak. Het geeft aan hoe diep de boosheid zit. Zonder overleg met de zeebonken die hun brood op het water verdienen, verschijnen er steeds meer turbines in de viswateren. ,,Wij begrijpen ook dat er iets moet gebeuren vanwege de energietransitie, maar waarom moeten alleen wij betalen? Er is 1 miljard euro nodig om de sector te saneren, maar de regering heeft er niet meer voor over dan 120 miljoen euro. Er is een wachtlijst van vissers die zo niet verder willen.’’

Waar windturbines verschijnen mag niet meer gevist worden. De netten zouden de stroomkabels kapot kunnen trekken. Vorige week werd er nog een palingvisser beboet, omdat hij toch met een paar lijnen op paling viste tussen de molens. De Noordzee wordt een lappendeken van windturbineparken, natuurgebieden en vaargeulen en de visser mag alleen nog ‘op een paar postzegeltjes’ vissen.

Zuiderzee

Vanuit een open vrachtwagen wordt er gespeecht. Oud zeer, heel oud zeer, komt boven. De Zuiderzee wordt erbij gehaald die door het sluiten van de Afsluitdijk in 1932 veranderde in IJsselmeer. “Wij zijn de nazaten van die vissers. Toen waren er meer dan duizend vissersboten. Nu nog dertig. Wat gebeurde met de vissers van de Zuiderzee gaat ook gebeuren met de vissers van de Noordzee als er niets tegen doen.”

Een volgende spreker pleit zelfs voor strafrechtelijke vervolging van ambtenaren van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij voor het bedreigen van vissers. “Die spreker is een Volendammer”, weet een vissersvrouw.

Vissers luisteren vanaf de boot naar de toespraken. Beeld ANP
Vissers luisteren vanaf de boot naar de toespraken.Beeld ANP

Aanwezige politici van de BoerBurgerBeweging, JA21 en Forum voor Democratie wil Kraak niet op het podium hebben. “Dit is geen dag voor politici, maar voor vissers die hel het land laten zien wat er gebeurt.” Een kleine delegatie boeren van Farmers Defense Force is eveneens van de partij. “Uit solidariteit. De vissers zijn er ook als wij demonstreren”, verklaart een van hen. Hij begint een betoog dat ‘de overheid’ en ‘de ambtenaren’ de schuldige zijn en eindigt grommend met ‘rotland!’ Een camera-auto van de politie rijdt tot irritatie van de organisatie een paar keer voorbij. Het handjevol politie-auto’s trekt zich al snel terug.

Trillingen

Na de zomer moet demissionair minister Carola Schouten van Landbouw om tafel met de visserij, eist Eendracht maakt Kracht. Dan moeten er afspraken gemaakt worden over de ruimtelijke inrichting van de Noordzee en de plek die de visserij daarin speelt. Kraak: “We willen meer inspraak op windparken op zee en er moeten betere antwoorden komen op de onderzoeksvragen die we gesteld hebben over de gevolgen voor het mariene milieu door windparken. Daar zijn we nu het meest bezorgd om.” De trillingen van de turbines jagen de vissen kilometers ver weg, dat weten de vissers zeker.

“Het is nog niet te laat, met vissen is nog steeds goed brood te verdienen”, zegt garnalenvisser Robin Bouma uit Zoutkamp. Vorig jaar kocht hij nog een tweede grotere kotter, omdat hij denkt dat er toekomst is. “24 meter lang, 6 meter breed. Daarmee kan ik ook op schol vissen als de prijzen van de garnalen niet goed zijn. Wat ie kost? Als je hem nu koopt acht ton.”

null Beeld ANP
Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden