Nieuws

Vier gemeenten en regio Rotterdam moeten verplicht asielzoekers gaan opvangen

De gemeenten Enschede, Gorinchem, Venray, Alkmaar en de regio Rotterdam worden verplicht op korte termijn noodopvanglocaties voor in totaal 2000 asielzoekers in te richten. Mogelijk worden later ook nog andere gemeenten aangewezen.

Hanneke Keultjes en Cyril Rosman
Een noodopvang voor asielzoekers in Assen.  Beeld ANP
Een noodopvang voor asielzoekers in Assen.Beeld ANP

Dat schrijft demissionair staatssecretaris Ankie Broekers-Knol dinsdagochtend in een brief aan de Tweede Kamer. Het is uitzonderlijk dat de rijksoverheid gemeenten verplicht tot opvang. “Dit is een acute noodsituatie,” stelt Broekers-Knol. De gemeenteraden hebben geen inspraak meer. “We stappen nu over het democratische proces heen. Dat vind ik persoonlijk heel erg, maar we willen geen mensen op straat laten slapen.”

Er komen de laatste maanden meer asielzoekers naar Nederland en omdat de gemeenten uit zichzelf onvoldoende opvangplekken aanboden, dreigen asielzoekers in sporthallen te moeten slapen. “Dat is werkelijk onmenselijk, omdat je daar telkens mensen maar voor een korte periode kunt opvangen,” zei de staatssecretaris dinsdagochtend in een toelichting. “De opvangproblematiek verslechtert met de dag.”

Gorinchem wordt nu verplicht asielzoekers te huisvesten in een voormalig belastingkantoor, dat pand werd al eerder gebruikt voor asielopvang. In Enschede gaat het om opvang van 500 mensen op het terrein van Twente Airport. In Alkmaar gaat het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers) een pand verbouwen dat al eigendom is van de rijksoverheid.

Over de opvanglocatie in de regio Rotterdam is nog niet meer bekend, maar burgemeester Aboutaleb spreekt over ‘een tik op de neus’. Volgens Broekers-Knol gaat het om ‘meerdere gemeenten’ rond de Maasstad. “De locaties waar het om gaat, zijn relatief groot: zo’n 300 tot 500 plekken per locatie.” Volgens de bewindsvrouw kunnen de plekken ‘snel’ in gebruik worden genomen, mogelijk al ‘binnen enkele dagen’. Het is de bedoeling dat de locaties ongeveer drie tot zes maanden gebruikt worden. Het ministerie stelt dat er gekeken is naar ‘enige spreiding over het land’.

Azc’s propvol

Het COA heeft al maandenlang behoefte aan meer opvangplekken. Het aantal asielzoekers dat naar Nederland komt, steeg in de zomer snel doordat wereldwijd reisbeperkingen vanwege de coronapandemie werden ingetrokken. Er worden momenteel nog tussen de 800 en 1000 nieuwe asielverzoeken per week ingediend. Daarnaast wonen er in de azc’s nog duizenden asielzoekers die al wel een verblijfsvergunning hebben, maar door de crisis op de woningmarkt nog niet kunnen doorstromen naar reguliere woonruimte. Ook was er plek nodig voor bijna 2000 Afghanen die door Nederland uit Kaboel werden geëvacueerd toen de Taliban daar de macht overnamen.

“Er is te weinig uitstroom en een te hoge instroom. Vanwege Covid kunnen we mensen niet terugsturen naar het land van herkomst,” aldus Broekers-Knol. De azc’s zitten daardoor propvol. Op 1 december zaten er 36.000 mensen in de opvanglocaties, van wie ruim 12.000 statushouders.

Het COA vroeg daarom enkele maanden geleden al om 8500 nieuwe opvangplekken. De staatssecretaris stelt dat ‘er afgelopen periode is er heel hard gewerkt door gemeenten en provincies om die extra opvangplekken te realiseren’. Maar het is niet genoeg: “Ik moet nu een stap zetten,” zo stelt ze dinsdag. Daarom heeft ze besloten meerdere gemeenten een zogenoemde ‘aanwijzing’, een verplichting, te geven.

‘Overvallen’

Dit weekend werd al duidelijk dat de burgemeesters van die gemeenten daar niet per se blij mee zijn. Burgemeester Melissant van Gorinchem voelde zich overvallen. Omdat haar gemeente dit najaar als tijdelijk asielzoekers huisvestte, vond ze dat ‘de tientallen, honderden gemeenten die niets doen een aanwijzing’ zouden moeten krijgen.

‘Het moge duidelijk zijn dat ik deze aanwijzing met gemengde gevoelens in ontvangst neem,’ stelt waarnemend burgemeester Theo Bovens van Enschede in een brief aan de gemeenteraad. ‘Als democraat en lokaal bestuurder ben ik van mening dat de lokale en regionale bestuursautonomie zich niet goed verhoudt tot dit zware landelijke instrument. Er moeten andere manieren zijn om landelijke doelstellingen te verwezenlijken.’ Hij schrijft ook: ‘Anderzijds moeten we ook erkennen dat de nood hoog is.’

2015

De laatste keer dat de overheid gemeenten verplichtte asielopvanglocaties in te richten was in 2015 tijdens de grote Europese vluchtelingencrisis. Toen kwamen honderdduizenden Syriërs via Turkije en Griekenland naar West-Europa toe. Dat overviel veel landen waaronder Nederland zo, dat asielzoekers wekenlang van sporthal naar sporthal werden verplaatst voor onderdak.

Sinds die periode pleiten allerlei organisaties, waaronder het COA zelf, voor het creëren van een ‘flexibele schil’: veel extra bedden in al bestaande azc’s die snel gebruikt kunnen worden als er opeens meer asielzoekers naar Nederland kunnen. Dat is echter nooit van de grond gekomen. Broekers-Knol wil niet spreken van falend beleid. “Dit is een bijzondere situatie, dat er nog 12.000 statushouders in azc’s zitten en wachten op huisvesting hadden we niet kunnen voorzien. Voor hen is een flexibele schil niet bedoeld.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden