Verziekte werksfeer bij Inspectie, maar of dat tot censuur leidde weet Grapperhaus (nog) niet

Of rapporten van de Inspectie Justitie en Veiligheid gecensureerd zijn, weet minister Ferd Grapperhaus (Justitie) nog niet. Wel dat er een onveilige werksfeer werd ervaren bij de controledienst.

Minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) tijdens het debat over vermeende censuur van rapporten van de Inspectie Justitie en Veiligheid.Beeld ANP

Kunnen Tweede Kamerleden nog wel vertrouwen op rapporten van de Inspectie en Veiligheid? “Het is een vraag die ik nog niet kan beantwoorden,” moest minister Ferd Grapperhaus erkennen in een debat. De dienst ligt onder vuur nadat Het Parool schreef dat zeven medewerkers stellen dat de afgelopen jaren onder druk van topambtenaren onderzoeksresultaten van rapporten zijn afgezwakt. Kortom, censuur.

Het ging volgens klokkenluiders over studies naar de politie, de nekklem bij Mitch Henriquez, de ontsnapte tbs’er Udo D., over arrestantenzorg, de brandweer en de IND. Soms zou informatie zijn achtergehouden, zoals over de gebrekkige screening van asielzoekers. “Er zijn mogelijk terroristen doorgevoerd naar een azc,” zei een bron. “Dat mocht niet in het rapport verschijnen.”

Of dat klopt noemde Grapperhaus ‘heel moeilijk te zeggen’. “Dat laat ik juist uitzoeken. Want ik moet ook kunnen vertrouwen op die rapporten.”
 Acht rapporten worden daarom momenteel nog eens tegen het licht gehouden.

Wantrouwen

Toch heerst een gevoel van wantrouwen in de Tweede Kamer. Al vanaf de bonnetjesaffaire rond crimineel Cees H. maakte het ministerie van Justitie zich infaam. Steeds werd tenminste de suggestie gewekt dat informatie werd achtergehouden.

Deze affaire lijkt bovendien een kopie van de rel rond het onderzoeksinstituut WODC. Onder druk van beleidsambtenaren
werden daar ook rapporten, waarop het ministerie beleid baseert, veranderd zodat het de minister beter uit zou komen.

Volgens Grapperhaus moet dat nog blijken. De minister wijst er vooral op dat er rond 2017 en 2018 een ‘onveilige werkomgeving’ heerste bij de inspectie, aldus de klokkenluiders. De toenmalige leiding bemoeide zich volgens hen te veel met de inhoud van rapporten, een ‘onveilige stijl’ van leidinggeven, citeerde Grapperhaus hen. Dat erkent hij deels, nadat ook een extern onderzoek hiervan melding maakte. “Daar moet een ander evenwicht in komen.”

En wat hem daarbij helpt: de hoogste ambtenaar bij de Inspectie is inmiddels vervangen.

Ambtenaar

Hoewel klokkenluiders intern alarm sloegen, bereikten die klachten Grapperhaus niet. Dat bleef steken bij de secretaris-generaal. Dat had hij liever anders gezien, al overtrad niemand daarbij regels. “Er zijn nu dingen beter opgetuigd dan ze waren.”

En wat ook hier helpt: ook die secretaris-generaal is vervangen.

Blijft de vraag of de rapporten rammelden. “Want zo kunnen we niet op onderzoeken vertrouwen,” vatte Michiel van Nispen (SP) het gevoel in de Kamer samen.

Grapperhaus wil dat evenzeer. “Ik wil daar natuurlijk ook helderheid over.”

Bovendien ziet hij een voorstel om de Inspectie op meer afstand te plaatsen van het ministerie wel zitten. Grapperhaus maakt plannen om de dienst fysiek te verhuizen uit het departement. Ook wil hij dat bij rapporten voortaan transparanter is welke kritiek en inbreng onderzochte instanties hebben gehad op onderzoeksconclusies.

Toch ziet hij op het gebied van de werksfeer wel dat er ‘enorme stappen zijn gezet’.

Alle twijfel in de Kamer neemt hij toch niet weg. Zo wees Kathelijne Buitenweg (GroenLinks) erop dat de nieuw benoemde hoogste ambtenaar, Dick Schoof, zich in het verleden nou juist verdacht maakte. Hij bleek zich namelijk
ook met onafhankelijk onderzoek te hebben bemoeid toen hij de terreurbestrijder NCTV leidde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden