Plus

Vertrouwelijke mails over failliet Welkom Energie: ministerie was bezorgd, maar greep niet in

Toenmalig staatssecretaris Yesilgöz en het ministerie van Economische Zaken hebben zich vorig jaar veel actiever met het faillissement van Welkom Energie beziggehouden dan tot dusver bekend was. Ambtenaren vreesden dat de 90.000 gedupeerde klanten duur uit zouden zijn, maar ondernamen geen actie.

David Bremmer
Toenmalig staatssecretaris Dilan Yesilgöz en minister Stef Blok volgden de lijn van toezichthouder ACM in de kwestie. Beeld ANP /  ANP
Toenmalig staatssecretaris Dilan Yesilgöz en minister Stef Blok volgden de lijn van toezichthouder ACM in de kwestie.Beeld ANP / ANP

Dat blijkt uit 196 pagina’s aan e-mails die het ministerie heeft vrijgegeven na een beroep op de Wet open overheid (Woo). De aanvrager is een gedupeerde klant van Welkom Energie, die anoniem wil blijven.

Deze week is het een jaar geleden dat Welkom Energie vanwege de toen al snel stijgende energieprijzen omviel. Het is het grootste energiefaillissement in Nederland ooit: ruim 90.000 klanten raakten gedupeerd, zij werden met goedkeuring van toezichthouder Autoriteit Consument & Markt (ACM) overgenomen door Eneco. Na Welkom Energie vielen ook Enstroga, Anode, Fenor, Sepa Green Energy en Naked Energy om.

‘Ze vallen bij bosjes om’

Uit interne e-mails blijkt dat het het ministerie van Economische Zaken en Klimaat al zeker vanaf eind september 2021 door de ACM actief werd geïnformeerd over het dreigende bankroet van Welkom Energie.

‘Er zijn op dit moment dus twee leveranciers bekend bij de ACM die in de financiële problemen zitten,’ mailt een senior medewerker toezicht van het ministerie. De ene is met achthonderd klanten bijzonder klein, de andere groot. ‘De andere partij (Welkom Energie, red.) heeft ruim 180.000 aansluitingen (elektriciteit en gas), dus ongeveer 90.000 tot 100.000 kleinverbruikers.’

Veel tijd is er niet, want Welkom Energie heeft tot eind oktober gas gekocht bij gashandelaar GasTerra, blijkt uit de mails. Het ministerie neemt de zaak meteen uiterst serieus, zeker omdat in Groot-Brittannië ook al diverse energiebedrijven op de fles gaan. ‘Pfff. In Engeland vallen ze nu bij bosjes om. Hopelijk gaat het hier meevallen,’ verzucht een ambtenaar op 30 september.

Duur contract

De ACM meldt het ministerie ook direct dat Welkom Energie met een koper in gesprek is. Eneco wil de 90.000 klanten overnemen in een pre-pack procedure of flitsfaillissement.

Het leidt tot verbazing bij het ministerie, waar men denkt dat de klanten bij een faillissement eerlijk over alle andere leveranciers worden verdeeld. Dat is namelijk de wettelijke noodprocedure. ‘Ik vind het toch wel raar,’ mailt een medewerker. ‘Wordt hiermee bewust de herverdelingsprocedure doorkruist of niet?’ Een collega antwoordt: ‘Nieuw woord geleerd: dit heet een pre-pack procedure.’

Op het ministerie is echter niet duidelijk wat een flitsfaillissement betekent. Ambtenaren vragen zich af of Eneco de contracten van de 90.000 Welkom-klanten dient te respecteren. Het antwoordt luidt negatief en Eneco wil dat ook niet.

Het leidt bij het ministerie tot de vrees dat de klanten veel duurder uit gaan zijn. Op 8 oktober deelt het Directoraat Generaal Klimaat & Energie het laatste nieuws. ‘Mensen krijgen een nieuw duur contract(!)’, staat er met uitroepteken.

Desastreuze gevolgen

De ACM ziet Eneco als de minst slechte optie. De toezichthouder vreest voor een domino-effect als de 90.000 Welkom-klanten over alle energiebedrijven verdeeld moeten worden. Veel meer leveranciers raken dan mogelijk in financiële problemen, vreest de ACM, met desastreuze gevolgen voor de energiemarkt.

Het ministerie oefent geen druk uit op Eneco of de ACM om de tarieven voor de aanstaande gedupeerden zo laag mogelijk te houden. Wel wordt bij Eneco gepolst welke tarieven het de Welkom-klanten wil aanbieden. ‘Heb jij hoog in de boom bij Eneco iemand die je kan bellen voor die vraag?,’ wil een hoge ambtenaar van de Directie Elektriciteit weten. In een vertrouwelijk mailtje schrijft een ambtenaar in hoofdletters: ‘Belangrijkste vraag aan Eneco: wat voor soort contract gaan jullie aanbieden?’

Eneco antwoordt een redelijk aanbod te willen doen. Bij het ministerie van EZ&K heerst tevredenheid en wordt niet doorgevraagd. Het is dan een dag voordat het nieuws over Welkom Energie de wereld in gaat. Verantwoordelijk staatssecretaris Dilan Yesilgöz en minister Stef Blok krijgen alvast ‘redeneerlijnen bewindslieden’ en ‘q&a’s’ (vragen en antwoorden) voorgeschoteld.

Op 27 oktober maakt de ACM officieel bekend dat Welkom Energie omvalt en Eneco de 90.000 klanten overneemt.

Begin november blijkt dat Eneco helemaal geen lage tarieven vraagt. De 1,80 euro per kubieke meter gas behoort dan zelfs tot de allerhoogste in de markt. ‘De tarieven vallen mij tegen,’ reageert een ambtenaar. ‘Ik dacht dat Eneco de klanten “een aantrekkelijk aanbod” zou doen (..) Deze tarieven zijn zover ik kan zien niet laag.’

Yesilgöz en Blok kiezen ondanks de eerdere zorgen volmondig de kant van de ACM en schuiven alle verantwoordelijkheid daarheen. ‘Uiteindelijk is het niet de taak van de ACM om faillissementen te voorkomen, maar om te zorgen dat de leveringszekerheid geborgd blijft,’ klinkt het.

Zorgen in de Tweede Kamer

In de Tweede Kamer zijn er eveneens vragen. Onder meer Pieter Omtzigt houdt zich bezig met het Welkom-dossier en dient op 27 oktober 2021 een motie in. Hij wil dat het kabinet ervoor zorgt dat de Welkom-klanten redelijke tarieven ontvangen. Desnoods moet er overheidsgeld bij. Ook wil Omtzigt laten onderzoeken of de eisen aan energiebedrijven aangescherpt moeten worden.

Uit de documenten blijkt dat ambtelijke top de motie wilde ontraden, maar beseft dat de Tweede Kamer zich niet met een kluitje in het riet laat sturen.

Een jaar later is Omtzigt nog steeds kritisch. “Uit de documenten rijst het beeld van een ministerie en bewindslieden die zich actief met Welkom Energie bemoeiden, maar uiteindelijk weinig tot niets deden voor de 90.000 gedupeerden.’’ Het verbaast hem nog steeds. “Kijk, ik heb er echt wel begrip voor dat het kabinet en het ministerie geen rekening hielden met een situatie met plotseling zulke hoge energieprijzen. Maar dat er willens en wetens niets voor de 90.000 klanten is gedaan gaat mijn pet te boven.”

Bij het ministerie is inmiddels duidelijk dat Welkom Energie niet het enige slachtoffer van de hoge prijzen zal zijn. ‘We krijgen van de regionale netbeheerders door dat vier andere bedrijven dan Welkom Energie in gebreke zijn met het afdragen van netwerkkosten die zij bij hun klanten hebben geïnd,’ schrijft een ambtenaar.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden