PlusAchtergrond

Verpleeghuizen wekenlang bewust genegeerd bij verdeling mondkapjes

Bijna de helft van de bewoners van een afdeling in het Rotterdamse verpleeghuis De Leeuwenhoek is overleden, vermoedelijk allemaal aan corona.Beeld ANP

Verpleeghuizen en thuiszorgorganisaties stonden wekenlang achteraan bij de verdeling van mondkapjes. Dat was een bewuste keuze van het kabinet, blijkt uit een reconstructie. Klachten en waarschuwende woorden drongen niet door.

In maart regent het klachten van verzorgenden, verpleegkundigen en thuiszorgmedewerkers. Sommigen zijn zelf snotterig, anderen moeten ouderen helpen die ziek zijn. Is het corona? Niemand weet het zeker. De RIVM-richtlijnen schrijven voor dat bij niezen of hoesten ‘persoonlijke beschermingsmaatregelen’ nodig zijn.

Maar die beschermingsmiddelen, zoals mondkapjes en handschoenen, zijn er meestal niet. Uit pure wanhoop bestellen sommige zorgmedewerkers zelf maar wegwerphandschoenen bij Bol.com. Ook zijn er medewerkers die vertellen dat ze hun adem inhouden als ze dichtbij een cliënt zijn. Dat helpt niet om besmetting met het coronavirus te voorkomen.

Bij een Kamerdebat op 8 april maakt minister Hugo de Jonge bekend dat er een 'nieuw verdeelmodel' voor beschermingsmiddelen in de zorg komt.Beeld ANP

Acute zorg

Dat de ouderenzorg het wekenlang zonder beschermingsmiddelen moest stellen, was een bewuste keuze van het kabinet. Begin maart meldde Bruno Bruins, toenmalig minister voor Medische Zorg, dat hij het ROAZ (Regionaal Overleg Acute Zorg) had ingeschakeld voor de verdeling van schaarse beschermingsmiddelen. Nederland telt twaalf ROAZ-regio’s, die zich al vóór de coronacrisis bezighielden met het verdelen van acute zorg over het land. Verpleeghuizen vallen daar niet onder.

“Daar zat meteen het probleem,” zegt Hans Buijing, directeur van Zorgthuisnl, waarbij ruim honderdvijftig zorgbedrijven zijn aangesloten. “Het ROAZ kent de wereld van de ouderenzorg helemaal niet. Die hadden geen idee wie er, naast ziekenhuizen, ambulancezorg en GGD’s, nog meer in de zorg actief zijn.”

Nul mondkapjes

Een paar grote verpleeghuizen weten bij het ROAZ op de radar te komen, zoals de Amsterdamse zorgorganisatie Cordaan. “Die organisatie heeft vele duizenden medewerkers,” zegt Buijing. “Maar de meeste verpleeg- en thuiszorgbedrijven hebben veel minder medewerkers. Die stonden simpelweg niet op het netvlies van het ROAZ. En dus kregen ze nul mondkapjes.”

In een Kamerdebat op 5 maart zei minister Bruins dat de corona-aanpak van het kabinet zich ‘specifiek richt op de zorgverleners die verantwoordelijk zijn voor de acute zorg in het kader van de infectieziektebestrijding’. “Dat gaat dus over de huisartsen, de GGD’s, de ziekenhuizen en de ambulances,” zei Bruins. “Incidenteel kunnen daar andere zorgaanbieders aan worden toegevoegd, zoals verpleegtehuizen.”

Niet serieus

Over die lage prioriteit van de verpleegzorg beklaagden meerdere organisaties zich. “Wij hebben hier al weken geleden voor gewaarschuwd,” zei een woordvoerder van V&VN, de beroepsorganisatie voor verpleegkundigen en verzorgenden, begin april in NRC. “Het duurt gewoon te lang. De inkoop is niet oké, de productie is niet oké en de distributie is niet oké.”

Zorgdirecteur Buijing: “Onze klachten werden niet voldoende serieus genomen. Het kabinet heeft niet willen horen dat IC-patiënten niet zomaar uit de lucht komen vallen. Veel van die ernstig zieke coronapatiënten krégen al thuiszorg of wijkverpleging. Hoe kun je dan alleen beschermingsmiddelen aan de ziekenhuizen geven?”

Op die vraag weet Buijing zelf wel een antwoord. “Al bij opleidingen zie je dat studenten liever naar ziekenhuizen kijken dan naar de wijkverpleging. Ziekenhuizen zijn sexier, hebben meer status, zijn meer met de wetenschap verbonden. Dat werkt door bij het RIVM: dat kijkt met een academische blik naar de zorg, maar mist daardoor dat een groot deel van de zorg buiten het ziekenhuis plaatsvindt.”

Verdeelmodel

Pas vorige week – nadat de eerste schokkende cijfers over coronasterfte in verpleeghuizen naar buiten kwamen – veranderde het kabinet van koers. Zorgminister Hugo de Jonge maakte bekend dat er een ‘nieuw verdeelmodel’ voor beschermingsmiddelen komt.

Sinds afgelopen maandag worden mondkapjes niet meer verdeeld op basis van het type zorginstelling, maar op basis van het besmettingsrisico bij bepaalde zorghandelingen. Daardoor hebben ook verpleeghuizen en thuiszorginstellingen plotseling recht op mondkapjes van hoge kwaliteit, zoals FFP2-maskers. Zorgdirecteur Buijing: “Eindelijk erkenning.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden