Verouderde software gemeente Amsterdam is veiligheidsrisico

Van de 344 gemeentes werken er minstens 105 met het verouderde Windows 7. Beeld Shutterstock

Bij de gemeente Amsterdam staan nog altijd computers die met Windows 7 werken. Dat is gevaarlijk, omdat fabrikant Microsoft dat systeem al vier jaar niet meer updatet. Dinsdag staakt het ook de beveiliging, waardoor hackers vrij spel kunnen krijgen.

Ondanks aanhoudende waarschuwingen van zowel Microsoft als de Vereniging van Nederlandse Gemeenten is Amsterdam niet volledig over­gestapt op Windows 10. “Er zijn binnen de ­gemeenteorganisatie nog computers die gebruikmaken van Windows 7,” erkent een woordvoerder van wethouder Touria Meliani (ICT). “We zijn nog volop bezig met de overstap naar Windows 10.”

Om hoeveel computers het gaat, wil ze uit veiligheidsoverwegingen niet zeggen. Om dezelfde reden wordt ook niet prijsgegeven hoe lang het duurt voordat het probleem is opgelost of hoeveel geld extra beveiliging kost.

Microsoft waarschuwt al sinds 2015, toen het stopte met de reguliere updates van Windows 7, dat het de ondersteuning zou staken. Het bracht tot nu toe nog wel cruciale beveiligingsupdates uit. Daar stopt de softwaregigant morgen mee.

Daardoor worden veiligheidslekken niet gedicht, virusbeschermers niet geüpdatet en wordt software niet beschermd. Ook de ondersteuning van de bijbehorende webbrowser Internet Explorer wordt gestaakt. Gebruikers krijgen sinds maart vorig jaar regelmatig bij het opstarten waarschuwingen op het scherm te zien.

Handmatig beschermen

“Wij waarschuwen gemeentes al drie jaar dat ze moeten overstappen,” aldus een zegsman van de Informatiebeveiligingsdienst die namens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten lokale overheden adviseert over digi­tale veiligheid.

Hoeveel gemeentes nog met onveilige besturingssystemen werken, weet de dienst niet. “Wij krijgen geen signalen dat gemeentes dit als een groot probleem zien.”

Techsite Tweakers peilde drie maanden geleden onder 344 gemeentes: daarvan werken er nog zeker 105 met ‘7’. Van 144 gemeenten is dat onduidelijk. Ook veel scholen, zorginstellingen en bedrijven zijn ondanks de dreiging van een computerinfarct nog altijd niet overgestapt.

“We zijn meteen begonnen met overstappen naar Windows 10 toen Microsoft vorig jaar aankondigde te stoppen,” zegt de woordvoerder van Meliani, “maar het is voor de gemeente een grote operatie. Ook omdat het gaat om dienstverlening die we niet uit te lucht kunnen halen terwijl alles doordraait. Er moet naderhand ook goed getest worden op effectiviteit en veiligheid.”

Amsterdam moet de betrokken computers nu handmatig beschermen – onder meer met kostbare hulp van Microsoft. “Voor de computers die nog gebruikmaken van Windows 7 wordt verlengde ondersteuning ingekocht.”

Extra betalen

Zes jaar geleden liep het ook al mis toen Microsoft de ondersteuning van Windows XP staakte. Amsterdam had toen nog honderden computers met dat ‘prehistorische’ systeem, omdat onder meer gegevens van de sociale dienst en het ambtelijk apparaat alleen toegankelijk waren met programmatuur die draaide onder het uit 2001 stammende besturingssysteem. De gemeente moest Microsoft toen 200.000 euro betalen om de bescherming nog een jaar voort te zetten.

Het Nationaal Cyber Security Centrum, (NCSC), dat waakt over de digitale veiligheid bij het rijk, zegt niet te weten hoeveel Windows 7-computers er bij ministeries, rijksdiensten en partners worden gebruikt.

“Wij adviseren dat overheden 10 procent van het geld dat ze aan IT uitgeven, besteden aan de beveiliging ervan,” aldus een woordvoerder. “Daarbij moet men incalculeren dat software eindig is. Maar we zijn er niet blind voor dat het up­daten vaak een uitdaging is.”

Dit moet je doen als je nog Windows 7 gebruikt

Microsoft staakt morgen alle steun aan besturingssysteem Windows 7. Pikant, want nog altijd wordt dit gebruikt op 15 procent van de computers in Nederland. Dat is levens­gevaarlijk.

1. Windows 7, dat is toch stokoud?
Dat valt best mee, maar Microsoft bracht destijds regelmatig nieuwe versies van Windows uit.

Windows 7 stamt uit oktober 2009 en was de opvolger van het gehate Windows Vista. Het besturingssysteem werd dan ook massaal opgepikt. Zelfs toen Microsoft al na drie jaar met de opvolger kwam, bleven veel gebruikers Windows 7 trouw.

Ook Windows 8/8.1 geldt als een miskleun, omdat het sterk gericht was op aanraakschermen, die destijds nog nauwelijks verkocht werden, en veel vertrouwde opties miste.

Microsoft kwam snel op die vergissing terug met Windows 10, dat in 2015 werd gelanceerd. Dat wordt nu voortdurend grootschalig aangepast met feature-updates in plaats van geheel nieuwe versies.

2. Wat is er dan nu aan de hand?
Microsoft staakt morgen definitief alle steun aan Windows 7, dat al sinds 2015 niet meer wordt geüpdatet. Er komen geen beveiligingsupdates meer uit, geen patches voor software die een veiligheidsprobleem heeft. Ook zal de helpdesk de telefoon niet meer opnemen voor Windows 7-gebruikers.

Dat betekent dat onverlaten vrij spel krijgen als ze misbruik willen maken van lekken, verouderde software of virussen en dat gebruikers problemen zelf moeten oplossen.

De risico’s betreffen niet alleen het besturingssysteem. Ook de bijbehorende webbrowser Internet Explorer wordt niet meer gesteund, wat het risico op malheur alleen maar verder vergroot. Alleen in uitzonderlijke gevallen, waarbij het besturingssysteem in een apparaat zit ingebakken – zoals in sommige geldautomaten en benzinepompen – zal Microsoft steun blijven bieden.

3. Is dat erg?
Windows 7 staat nog op ruim 15 procent van de Nederlandse pc’s. Het is daarmee naast het courante Windows 10 de meest gebruikte versie.

Wereldwijd is de situatie nog alarmerender: 27 procent van de Win­dowsgebruikers heeft nog altijd ‘7’ op zijn computer staan. Toch is Microsoft niet bereid zijn steun nog te verlengen.

Dat veel gebruikers niet overstappen, komt doordat de gebruikte pc’s vaak te oud zijn voor Windows 10. Ook speelt mee dat veel programmatuur (en de bijbehorende gegevens) niet onder Windows 10 draait. Dat is vooral bij bedrijven, zorginstellingen en gemeentes een probleem, zeker als het om belangrijke databases gaat.

4. Ik gebruik nog Windows 7. Wat moet ik doen?
Zoek geen contact meer met internet en haal de computer uit het netwerk. Is dat niet haalbaar, stap dan over op Windows 10. Microsoft vraagt daar wel ten minste 145 euro voor.

De meeste computers die nog op Windows 7 draaien, zullen niet goed werken met Windows 10. Dan zit er niets anders op dan een nieuwe computer te kopen. Bedrijven kunnen bij Microsoft nog enige tijd aanvullende ondersteuning kopen.

Wie toch gehecht is aan zijn computer, kan er wel alternatieve besturingssystemen op installeren, waarbij een recente versie van Linux het eenvoudigst is.

Microsoft aankijken op de stap heeft geen zin. Alle aanbieders van besturingssystemen danken oudere versies af, ook Apple (IOS, OSX of MacOS) of Google (Chrome of Android).

Wat Windows betreft, valt de volgende bijl op 10 januari 2023 voor Windows 8 en 8.1, dat nog altijd door bijna 7 procent van de computeraars wordt gebruikt. En er zijn nog altijd dommeriken die Windows XP gebruiken, dat al sinds 2014 niet meer wordt beschermd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden