PlusInterview

‘Verlicht lockdownmaatregelen per regio’

De route uit de lockdown zou per regio moeten verschillen, oppert de Groningse hoogleraar Alex Friedrich. In regio’s waar de besmettingsgraad niet te hoog is, zouden bijvoorbeeld restaurants kunnen worden heropend.

Nederland is in te delen in vier regio’s en de epidemie is daar in verschillende fases. ‘Waarom zouden we in het noorden op hetzelfde moment hetzelfde doen als in het zuiden,’ vraagt Alex Friedrich zich af.Beeld Alessandra Baltodano

Hij baarde in het begin van de coronacrisis opzien met pleidooien om veel meer mensen te testen, teneinde de epidemie te bedwingen. Het kwam arts-microbioloog Alex Friedrich op een reprimande te staan van minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge. Inmiddels is de koers van het Outbreak Management Team (OMT) – de voornaamste adviseurs van het kabinet – als het gaat om testen, bijgebogen richting die van Friedrich, werkzaam bij het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG).

“Ik had er een paar dagen buikpijn van. Het is niet leuk publiekelijk door een minister te worden bekritiseerd, al was het indirect.”

Vanaf volgende maand moet iedereen met symptomen een coronatest krijgen. Heeft u daar vertrouwen in?

“Ja. Vanaf maart is het aantal groepen dat getest kan worden langzaam opgebouwd. Bij GGD’s, huisartsen, verpleeghuizen, ziekenhuizen en laboratoria is nu genoeg capaciteit en ervaring. Ik denk dat er in juni ook niet veel mensen met symptomen zijn. De volgende toename verwacht ik in de herfst. De komende weken en maanden voorzie ik wel uitbraken in bijvoorbeeld zorginstellingen, asielzoekerscentra en sommige grote bedrijven. Die moeten we snel bedwingen.”

“We weten niet in hoeverre we immuniteit opbouwen. En we weten niet wat het virus echt met ons lichaam doet. Het is geen virale longontsteking, al begint het misschien zo. Ook de nieren en zelfs darmen worden aangetast. Bij jonge mannen zie je ontstekingen in de testikels. We hebben in Groningen net gepubliceerd over betekenis van de testikels en hun rol ten opzichte van een bepaald eiwit in het bloed, ACE2. Dat verklaart misschien waarom mannen zieker worden dan vrouwen.”

“Juist omdat we nog zo weinig weten, moeten we het aantal besmettingen beperken. Tot we een medicijn hebben waardoor je minder ziek wordt. Dat komt denk ik eerder dan een vaccin.”

U pleitte eind februari al voor steviger testbeleid.

“Door mijn kennis en contacten met Italië schrok ik. Noord-Italië is goed vergelijkbaar met Nederland. Toen Nederland van het indammen van de epidemie overstapte naar zoveel mogelijk vertragen – van containment naar mitigatie – begreep ik dat voor Brabant en misschien Limburg. Niet voor Noord-Nederland. We denken dat we een klein land zijn. Maar we zijn met 17 miljoen mensen. Dat is in het geval van zo’n virus veel. We zijn eigenlijk vier regio’s en de epidemie is daar in verschillende fases. Waarom zouden we dan in het noorden op hetzelfde moment hetzelfde doen als in het zuiden?”

“Veel UMCG-zorgmedewerkers waren in Tirol op vakantie geweest. We testten hen en patiënten die buiten de regio waren geweest en we hebben met de GGD in Groningen afgesproken mensen aan te dragen voor testen bij het UMCG. In andere provincies in het Noorden is hetzelfde gebeurd.”

Minister De Jonge hekelde aanvankelijk uw koers.

“Hij dacht dat we iets deden wat niet zinvol was, maar eind maart nam hij zijn kritiek terug en maakte er landelijk beleid van. Daar ben ik blij mee.”

Volgens uw vakgenoot en OMT-lid Marc Bonten is er geen bewijs dat het noordelijke testbeleid bijdroeg aan de beperkte besmettingen.

“Ik ben met hem eens dat het nog niet wetenschappelijk is bewezen. Het was een combinatie van eerdere vakantiedata, testen op het goede moment, beperken van mobiliteit van zorgmedewerkers en een langere voorbereidingstijd. We hebben naar het optimale beschermingsbeleid van onze regio gekeken, uitgaande vanuit het UMCG en zorginstellingen die een belangrijk punt van verspreiding kunnen zijn. Heel veel zorgverleners keerden toen toch met het virus terug uit Oostenrijk. Die hebben we er tijdig uitgelicht. Maar het kan in elke regio anders zijn.”

Nog op 27 februari was het RIVM sussend over de gevaren.

“Niemand kende dat virus tot januari. Je kunt het niemand verwijten. In februari lag dat anders, al waren er toen nog geen wetenschappelijke publicaties. Het vergde een ander soort wetenschap. Je moest bellen met collega’s in Bergamo, Rome, om te begrijpen wat er aan de hand was.”

“Ik raakte gealarmeerd toen er op 21 februari in Noord-Italië ruim honderd patiënten waren die geen van allen voldeden aan de definitie van coronapatiënten die wij in Nederland hanteerden. Toen was voor mij duidelijk dat de casusdefinitie moest worden aangepast. Dat is ook gebeurd. In de laatste week van februari wees het OMT ook op het risico dat zorgmedewerkers het virus kunnen verspreiden. De weken daarna was ik geen lid van het OMT en kreeg je de ophef over ons testbeleid.”

Is Nederland klaar voor het heropenen van de economie en samenleving?

“De zomerperiode is een goed moment. Je zou dit op regioniveau goed kunnen doen. Regio’s met dezelfde epidemiologische situatie kunnen bijvoorbeeld de horeca heropenen en bijeenkomsten toestaan. Dan moet je afspreken dat mensen in hun eigen regio blijven.”

Met een verbod om naar een andere regio te reizen?

“Dat gaat me te ver. Je kunt wel dringende adviezen geven. Waarbij je in de ene regio wel en in de andere geen mondmaskers draagt, afhankelijk van de hoeveelheid besmettingen. Als die in bijvoorbeeld Midden-Nederland boven een bepaalde grens komt, kun je die regio twee weken vakantie geven.”

U was kritisch over het heropenen van de basisscholen.

“Er is enig bewijs dat kinderen het virus niet overdragen aan volwassenen. Maar is het voldoende? Ik mis de evidentie hiervoor nog. Ik zeg niet dat de heropening van de scholen niet kan of mag. Ik ben het met die beslissing eens. Maar er is geen sluitend bewijs en het is besloten op basis van andere afwegingen, die ook belangrijk zijn. We moeten hier onderzoek naar doen om wetenschappelijke kennis te vergaren.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden