Verborgen passage in OMT-advies: vaccins werken mogelijk slechter bij mutaties

Naast de Britse variant duiken andere mutaties op van het coronavirus, eveneens besmettelijker dan de ‘klassieke’ variant. Mogelijk werken vaccins er minder goed tegen.

In Zuid-Afrika haalt het Janssenvaccin een effectiviteit van slechts 57 procent, waar het in de VS 72 procent effectief is.  Beeld ANP
In Zuid-Afrika haalt het Janssenvaccin een effectiviteit van slechts 57 procent, waar het in de VS 72 procent effectief is.Beeld ANP

Het is een wat verborgen passage in het laatste advies van het Outbreak Management Team (OMT). Een alinea die waarschuwt voor varianten uit Zuid-Afrika en Brazilië van het ‘klassieke’ coronavirus. Die zijn mogelijk ‘minder gevoelig’ voor de huidige coronavaccins. In Nederland is de Zuid-Afrikaanse variant vijftien keer aangetroffen, de twee Braziliaanse varianten vijf keer, aldus het OMT. Als een van die varianten de Britse virusmutatie verdringt die inmiddels in Nederland de dienst uitmaakt, is de vraag in hoeverre vaccins op relatief korte termijn de uitweg uit de coronacrisis zijn.

Derde golf

Bij de Zuid-Afrikaanse variant duiden epidemiologische studies, onderzoek in laboratoria en vaccinstudies erop dat antistoffen ‘minder goed neutraliseren’, zegt OMT-lid Marc Bonten. Hij wijst op data van het Janssenvaccin, dat in Zuid-Afrika een effectiviteit van 57 procent behaalde – veel minder dan in de VS (72 procent).

Dat is een extra zorg, naast die over de opmars van de Britse variant, die vanwege de hogere besmettelijkheid volgens premier Rutte een derde golf onvermijdelijk maakt. De huidige generatie coronavaccins reageert wel goed op de Britse gemuteerde versie. Onduidelijk is nog of de andere varianten de Britse op termijn kunnen verdringen. Bonten: “Ik weet niet wat er gebeurt als ze met elkaar in competitie gaan.”

Woensdagochtend meldden de Britse farmaceut GlaxoSmithKline en het Duitse CureVac de handen ineen te slaan bij het ontwikkelen van vaccins tegen mutaties. ‘De opmars van varianten die de werkzaamheid van de eerste generatie Covid-19-vaccins kunnen verminderen, vereist versnelling van de pogingen vaccins te ontwikkelen tegen nieuwe varianten,’ aldus een persverklaring. Een lichtpuntje is dat het Modernavaccin net zo effectief is bij de Zuid-Afrikaanse variant en het middel van Pfizer wekt in een labstudie ook bij deze variant goede immuniteit op.

Naast vaccins worden vanzelfsprekend ook maatregelen als afstand houden ingezet. “Alle maatregelen tegen de ‘klassieke’ variant helpen ook tegen de nieuwe varianten, alleen minder goed,” zegt epidemioloog Alma Tostmann van het Radboud UMC. “In plaats van nog strengere maatregelen zie ik meer in het plukken van het laaghangend fruit: de huidige maatregelen beter naleven.”

Testbereidheid

Wat echt beter kan, aldus Tostmann, is de testbereidheid bij mensen met klachten. Die is nu vijftig procent. “Zo wordt het heel moeilijk het virus tegen te houden. De overheid zou dat beter moeten communiceren, want door het woud aan regels en maatregelen dreigen de meest elementaire maatregelen verloren te gaan.”

Mensen willen zich niet laten testen omdat ze opzien tegen de gevolgen, denkt Tostmann. “Wat zou kunnen helpen is dat mensen die inkomsten verliezen door verplichte isolatie eventueel overheidscompensatie krijgen.”

De vele virusvarianten kunnen extra reden zijn voor terughoudendheid met het versoepelen van maatregelen. Eind deze week adviseert het OMT over de avondklok na 9 februari.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden