PlusAchtergrond

Veilig dansen met Janssen? ‘Een voorbeeld van misinformatie’

Dj Reinier Zonneveld tijdens een optreden in Paradiso.  Beeld ANP
Dj Reinier Zonneveld tijdens een optreden in Paradiso.Beeld ANP

De remmen zijn los, maar de coronapandemie is nog niet voorbij. Het aantal besmettingen loopt sinds de laatste versoepelingen hard op. Valt daar nog iets aan te doen, of zullen we de consequenties moeten accepteren?

Na het openingsfeest in Aspen Valley vorige week zaterdag, volgde al snel de kater. Bijna een op de drie feestgangers (180 van de 600) blijkt in de Enschedese discotheek het coronavirus te hebben opgelopen. Ondanks dat bezoekers bij de ingang een negatieve testuitslag, vaccinatiebewijs of herstelbewijs moesten laten zien.

Dat het Testen voor Toegangsbeleid bepaald niet waterdicht is, blijkt ook uit de landelijke besmettingscijfers. Vandaag turfde het RIVM 1545 nieuwe besmettingen. Dat is een verdrievoudiging ten opzichte van vorig weekend, toen de laatste ronde versoepelingen inging.

Dreiging is weg

Wie om zich heen kijkt, ziet het gebeuren. Niet alleen in nachtclubs, voetbalstadions en andere plaatsen waar bezoekers de CoronaCheck-app moeten laten zien. We houden geen afstand meer, bijna niemand draagt nog een mondkapje.

Begrijpelijk, stelt Arie Dijkstra, hoogleraar gezondheidspsychologie. “Mensen zijn niet bang meer voor het coronavirus. Dreiging die je ervaart is de belangrijkste motivatie om je aan de regels te houden. Maar objectief gezien is er niet zoveel dreiging meer. Er lopen nog maar zo’n 17.000 besmettelijke mensen rond, tien keer zo weinig als in april. Veel mensen zijn inmiddels gevaccineerd, dus de kans dat je een kwetsbare naaste besmet - een andere motivatie om je aan de regels te houden - is ook veel kleiner.’’

Met de forse versoepelingen van vorige week zaterdag heeft de overheid bovendien het signaal afgegeven dat bijna alles weer kan, zegt veldepidemioloog Amrish Baidjoe. “Er is een feeststemming ontstaan, het gevoel dat we klaar zijn. Maar dat zijn we niet: we hebben te maken met de besmettelijkere Deltavariant die oprukt, terwijl er nog grote gaten in de vaccinatiedekking zitten.’’

Dansen met Janssen

De boodschap dat je met het Janssen-vaccin meteen kunt gaan dansen, is volgens Baidjoe een voorbeeld van misinformatie. Een vaccinatiebewijs geeft direct toegang tot een nachtclub of festival, terwijl het lichaam na vaccinatie gemiddeld zo’n twee weken nodig heeft om immuniteit tegen het coronavirus op te bouwen. “Jongeren denken dat ze het juiste doen. Ze halen een prik en gaan vanavond naar een feestje. Maar morgen treffen ze thuis misschien hun nog niet volledig gevaccineerde opa, oma of ouder.’’

Hoewel in Nederland al meer dan 16,5 miljoen vaccins zijn gezet, zijn nog niet alle kwetsbare mensen beschermd. Baidjoe: “In bepaalde wijken, zoals Feijenoord in Rotterdam, is pas 66 procent van de 65-plussers volledig gevaccineerd. Je hebt altijd groepen in de maatschappij die met een grootschalige vaccinatiecampagne moeilijk te bereiken zijn. Vooral in wijken waar verschillende generaties dicht op elkaar leven. Mobiele vaccinatieteams van de GGD’s en huisartsen gaan die wijken nu in, maar dat kost tijd.’’

Niet terug te draaien

Hoewel de coronamaatregelen volgens de veldepidemioloog iets te snel zijn losgelaten, ziet hij ook dat terugdraaien van de versoepelingen voor het kabinet zeer lastig zal zijn. “Daar is geen draagvlak voor. Maar de overheid zou wel meer moeten benadrukken dat we er nog niet zijn. Dat het daarom belangrijk is om je aan de basisregels te houden, en hoe belangrijk ventilatie is. Zeker nu mensen weer naar kantoor gaan. Uit bron- en contactonderzoek weten we dat op de werkvloer veel besmettingen plaatsvinden. Zet de ramen open, ga niet met veel mensen in een vergaderzaaltje zitten. Alle beetjes helpen om tijd te winnen. Zo kunnen we hopelijk een onnodig golfje voorkomen van mensen die nog niet gevaccineerd zijn.’’

We zitten wat betreft de coronapandemie in een moeilijke tussenfase, stelt ook Danielle Timmermans, hoogleraar risicocommunicatie en volksgezondheid. “In Nederland, en Europa, gaat het echt goed met vaccineren. Dus is er alle reden om optimistisch te zijn. Je kunt mensen niet kwalijk nemen dat voetbal even belangrijker is dan corona, en dat ze weer eens naar een feestje gaan. Zo zitten we in elkaar.’’

Doden accepteren

Dat het aantal besmettingen sinds de laatste versoeplingsronde oploopt, was volgens haar daarom te verwachten. “Net als dat er superspreader events zoals in Enschede zouden komen. Het systeem van sneltesten en vaccinatiebewijzen is nu eenmaal niet sluitend. Het is zaak om op deze nieuwe fase voorbereid te zijn. Zo kan de GGD met bron- en contactonderzoek gericht ingrijpen. Ook qua communicatie over de risico’s die er nog steeds zijn, kan er nog wel een tandje bij.’’

Voor het kabinet zijn de oplopende besmettingen geen verrassing, zegt gedragspsycholoog Dijkstra. ,,Premier Rutte heeft gezegd: we gaan een gecalculeerd risico lopen. Daarmee zegt hij in verbloemende woorden: we accepteren dat er doden zullen vallen. Want dat is de implicatie van gecalculeerd versoepelen. Jongeren hadden het zwaar, de middenstand zuchtte onder de maatregelen, mensen snakten naar meer vrijheid: dat mag wat kosten.’’

Spagaat

De kosten vallen momenteel mee. In de ziekenhuizen is het rustig; voor het eerst sinds september 2020 zijn er minder dan honderd ic-bedden bezet door coronapatiënten. Het sterftecijfer ligt laag. Maar als feestende jongeren, net als vorig jaar, kwetsbare ouderen besmetten die wèl ernstig ziek worden, volgt alsnog de kater.

Dijkstra: “Het blijft een spagaat: hoeveel kosten coronamaatregelen, wat hebben we voor individuele vrijheid over? De situatie is nu anders dan vorig jaar, we hebben nu vaccins. Maar als 20 procent van de bevolking niet gevaccineerd is, heb je het toch over enkele miljoenen mensen. Als de ziekenhuisbezetting en het aantal coronadoden in het najaar weer oplopen, verwacht ik dat de overheid lokaal de teugels weer wat aantrekt.’’

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden