PlusAchtergrond

Veel uitslagen commerciële coronatests ‘niet te vertrouwen’

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) roept mensen op voorzichtig te zijn met commerciële testaanbieders. Die schieten als paddenstoelen uit de grond, maar zijn niet allemaal even betrouwbaar. De IGJ heeft inmiddels een tiental meldingen in onderzoek.

Beeld ANP

Het gaat daarbij volgens een woordvoerder om niet-hygiënisch werken, het gebruik van niet-gevalideerde testen, positieve uitslagen die niet bij de GGD gemeld worden, locaties die niet-coronaproof zijn én het afnemen van tests door medewerkers zonder zorgachtergrond. ‘Als je klachten hebt die wijzen op besmetting met het coronavirus, laat je dan altijd testen bij een GGD-testlocatie,’ adviseert de IGJ.

De laatste weken komen steeds meer sneltesten voor corona op de markt. De overheid wil die op termijn ook in GGD-teststraten gebruiken, maar onderzoekt nog hoe. Commerciële aanbieders openen in de tussentijd in rap tempo eigen teststraten, waar mensen tegen betaling een coronatest kunnen doen met een garantie op een snelle uitslag.

De IGJ raadt mensen niet meteen af daarheen te gaan. “Het is een nuttige voorscreening, maar je kunt de uitslag niet gebruiken als bewijs of je wel of geen corona hebt,” zegt een woordvoerder. “Daarvoor is echt een uitslag van een door de GGD afgenomen pcr-test nodig.”

BIG-registratie

De IGJ vindt het ‘zeer belangrijk’ dat commerciële aanbieders een arts met een BIG-registratie in de arm nemen, wat nu niet altijd gebeurt. “Deze arts is daarmee medisch inhoudelijk verantwoordelijk voor het goed afnemen van de testen, het duiden van de testuitslag en het doorgeven van positief geteste personen naar de GGD.”

Donderdag werd bekend dat het kabinet werkt aan een plan om zeven snelteststraten te openen. De testlocaties worden opgebouwd door medewerkers van het ministerie van Defensie. Wanneer de snelteststraten af zijn, is nog niet bekend. Het moet ervoor zorgen dat mensen minder lang onnodig thuiszitten, en neemt commerciële aanbieders mogelijk de wind uit de zeilen.

De behoefte aan versnelling van het testproces is groot. Daardoor wordt de quarantaineperiode korter en is op landelijk niveau ook sneller zichtbaar of bepaalde maatregelen werken. Nu is dat telkens pas na een kleine twee weken duidelijk. Zo is ook pas ergens volgende week duidelijk wat de effecten zijn van de gedeeltelijke lockdown die vorige week woensdag inging. Voorlopig gaat het de verkeerde kant uit met het aantal besmettingen. Het RIVM meldde vandaag 9283 nieuwe gevallen, een toename van 519 ten opzichte van gisteren.

Snelteststraten

Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid wil graag snel stappen maken met het toepassen van sneltesten, waarvan er momenteel verschillende worden onderzocht. De overheid kijkt onder meer naar de zogenaamde LAMP-test, die uit de koker van TNO komt.

Ook de blaastest van het Leidse bedrijf Breathomix en de antigenentest zijn kandidaten om een rol te vervullen in de snelteststraten. Voor 1 november komt de minister met een plan van aanpak, dat op dit moment door een speciale ‘stuurgroep sneltesten’ wordt geschreven. Waar de teststraten komen, wordt nog niet gezegd.

Doel is het testen bij de GGD’en minder tijdrovend te maken. In een brief aan de Tweede Kamer meldde De Jonge vorige week dat de gemiddelde wachttijd tussen aanvraag en uitslag begin deze maand drieënhalve dag was. Die wachttijd is volgens de GGD inmiddels wel gedaald. In Zuid-Limburg bijvoorbeeld is er volgens GGD-arts Christian Hoebe altijd ‘meteen’ plek in de teststraat en volgt de uitslag binnen 24 uur.

Maar niet in alle regio’s gaat het even goed, erkent de landelijke koepel. Tot de uitslag binnen is, moeten mensen in quarantaine, waardoor ze bijvoorbeeld niet kunnen werken. Dat wordt soms als hinderlijk ervaren, óók door werkgevers.

Uitval voorkomen

Commerciële bedrijven springen daar gretig op in. Het Arnhemse bedrijf Adaptics bijvoorbeeld richt zich specifiek op het bedrijfsleven. “Door werknemers gericht te testen, bijvoorbeeld voorafgaand aan een werkweek, helpen we bedrijven uitval te voorkomen,” meldt een woordvoerder. “We zien onszelf in die zin ook niet als concurrent van de GGD.”

Toch zit er een keerzijde aan de commerciële tests, waarschuwt GGD Hollands-Midden, waar onder meer Leiden en het Groene Hart onder vallen. Commerciële partijen zijn verplicht positieve uitslagen bij de GGD te melden, maar de uitslagen van veel tests zijn volgens GGD Hollands-Midden ‘niet te vertrouwen’. “Als u bij zo’n bedrijf positief test op corona, accepteren wij de uitslag niet. Wij vragen u dan bij ons opnieuw te testen. U bent dan de tijd en het geld dat u aan het bedrijf betaald heeft kwijt.”

Beeld ANP

Testen buiten de GGD om kost vaak meer dan 100 euro. GGD Hollands-Midden zegt de uitslag alleen te accepteren als een commerciële partij werkt met tests en laboratoria die door het RIVM zijn goedgekeurd. Die lijn volgen ook de andere GGD’en, zegt een woordvoerder van de landelijke koepel GGD GHOR. “Er zijn zoveel aanbieders... Heel veel zullen er betrouwbaar zijn hoor, maar als de uitslag bij wijze van spreken gebaseerd is op de buurvrouw die de theebladeren heeft gelezen, dan doen we toch een hertest.”

Als de GGD-criteria gevolgd worden, zouden ook de tests van het eerder genoemde Adaptics niet door de ballotage komen. “Wij werken met een Duits lab. Dat staat niet op de lijst van het RIVM, maar is wel goedgekeurd door het Robert Koch Instituut, de Duitse evenknie van het RIVM. Maar voor zover ik dat kan inschatten, accepteren de GGD’en onze uitslagen van positieve tests gewoon.”

Gratis in gebruik

Hoe vaak het precies voorkomt dat een ‘commerciële uitslag’ leidt tot een hertest, weten de GGD’en niet. Hoe dan ook: voor de welwillende burger wordt het er met al die verschillende opties niet per se overzichtelijker op. De snelteststraten waar de overheid nu mee komt, zouden voor iedereen een efficiënte, eenduidige route moeten creëren, gratis in gebruik bovendien. Militairen worden opgeleid om de logistiek te verzorgen.

Hoebe, tevens hoogleraar sociale geneeskunde, stelt dat goed nagedacht moet worden over de toepassing van de sneltests. “De antigenentest bijvoorbeeld is minder gevoelig dan de pcr-test die de GGD nu gebruikt. Hij is vooral goed in staat om mensen die veel virus bij zich dragen eruit te vissen, maar is minder geschikt om mensen te vinden die al iets langer besmet zijn. Je moet dus goed nadenken over de vraag hoe en wanneer je zo’n test inzet.”

Zo heeft ook de blaastest een gebruiksaanwijzing. Die kan eerder gezien worden als een soort voorselectie in de teststraat: in zeer korte tijd geeft de ademmeter voor ongeveer driekwart van de bezoekers aan dat ze geen Covid-19 hebben. Daardoor zijn veel minder neus- en keeltesten nodig, maar een kwart van de mensen moet nog steeds wel verder getest worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden