PlusAchtergrond

Veel studenten hebben psychische hulp nodig, maar de wachtlijst is lang: ‘Ik wacht al een jaar’

Het gaat slecht met de mentale gezondheid van studenten, maar hulp laat op zich wachten, zo blijkt. ‘Voor mijn gevoel sta ik op het punt van breken.’

null Beeld ANP
Beeld ANP

Hij slaapt slecht, heeft paniekaanvallen waarbij hij gaat hyperventileren en hij wordt soms uit het niets ineens ‘superemotioneel’. Dan moet hij huilen. Vooral uit machteloosheid of door de stress. “Ik heb een jaar geleden al hulp gezocht, maar ik sta nog steeds op de wachtlijst,” zegt Amin Ben Hamida (27), student Culturele en maatschappelijke vorming aan de HvA. “Voor mijn gevoel sta ik op het punt van breken. Ik weet niet zo goed wat ik moet doen om hulp te krijgen.”

Ben Hamida is niet de enige student die het moeilijk heeft. Integendeel. Uit een deze week gepubliceerd onderzoek van het RIVM, het Trimbos-instituut en GGD Ghor blijkt dat de helft van de studenten (51 procent) psychische klachten ervaart zoals angst en somberheid. Daarvan heeft 12 procent zulke klachten in ernstige mate. Een kwart van alle studenten die meededen voor de Monitor Mentale gezondheid en Middelengebruik van Studenten in het hoger onderwijs ervaart zelfs klachten van levensmoeheid, zoals willen slapen om nooit meer wakker te worden.

Ruim 28.000 studenten van 15 Nederlandse hogescholen en universiteiten deden mee aan het onderzoek, dat tijdens de derde coronagolf tussen maart en mei 2021 gehouden werd. Studenten gaven meerdere oorzaken op voor hun problemen. Vooral de coronacrisis en prestatiedruk bleken grote bronnen van stress, maar ook onzekerheden over de toekomst, financiën en zorgen over woningruimte speelden mee.

Huisarts

Ook de 24-jarige Julia – die haar achternaam niet in de krant wil uit schaamte – heeft het lastig gehad het afgelopen jaar. “Ik was de hele tijd aan het huilen door de stress,” zegt de masterstudent Commerciële rechtspraktijk aan de UvA. “Daardoor was ik ook afgevallen en sliep ik slecht. Toen een docent online aan me vroeg hoe het ging, ben ik in huilen uitgebarsten. De druk was te groot en het gevoel van machteloosheid maakte dat ik het niet meer aankon allemaal. In december was het op z’n ergst en huilde ik bijna elke dag. Ik heb hulp gezocht bij de huisarts, maar dat was niet voldoende. Mijn ouders hebben me toen geholpen en een coachingstraject voor me betaald, waardoor het nu wel iets beter met me gaat.”

Het liefst had Julia eerder hulp gezocht, maar ze schaamde zich. Ook Ben Hamida heeft zijn somberheid langere tijd voor zich gehouden. “Misschien was ik nu wel aan de beurt geweest als ik eerder om hulp had gevraagd. Ik vind dat we het moeten omdraaien, helemaal als je de cijfers ziet: er moeten hulpverleners op studenten afstappen om ze te helpen. 51 procent heeft psychische klachten, doe daar wat aan. Help ons studenten.”

Geworstel

Onderwijsinstellingen worstelen zelf al langere tijd met het bieden van hulp op het gebied van mentale gezondheid. Zowel de Universiteit van Amsterdam, de Vrije Universiteit als de Hogeschool van Amsterdam investeert in mentale gezondheid. Ook geven alle drie de onderwijsinstellingen aan dat ze op het gebied van zichtbaarheid tekortschieten en studenten niet altijd weten wat voor hulp ze kunnen krijgen.

Mede daarom was het op de VU afgelopen week ‘Health & Wellbeing Week’ om de studenten te vertellen waar ze allemaal terechtkunnen voor hulp.

“Vaak gaan mensen pas zoeken naar hulp als de nood hoog is, terwijl het juist waardevoller is als studenten in een vroeg stadium kunnen praten. Hoe langer je wacht hoe ernstiger problemen worden,” zegt Rosanne van Kampen, regiehouder Sociale Veiligheid bij de VU.

Maar zelfs als studenten de studentenpsychologen weten te vinden, moeten ze wachten op hulp. De wachttijd voor een eerste afspraak is bij de UvA en de HvA vier weken en bij de VU drie weken. Dat heeft ook te maken met de druk op de zorg, die alsmaar groeit.

“De studentenpsychologen moeten studenten soms doorverwijzen, maar bij de GGZ zijn lange wachtlijsten. Zolang een student daar niet terechtkan, blijft de studentenpsycholoog helpen, waardoor de anderen ook weer langer moeten wachten,” zegt Frieda Schaufeli, student wellbeing officer bij de VU.

Concrete handvatten

Bij de HvA hebben ze ook al langer door dat het niet goed gaat met de mentale gezondheid van studenten. Geld van het Nationaal Programma Onderwijs wordt daar ingezet om eigen studentenpsychologen aan te nemen, naast de samenwerking die bestaat met de studentpsychologen van de UvA. “We willen hulp en begeleiding zo dicht mogelijk bij studenten organiseren en onze dienstverlening nóg beter afstemmen op hbo- studenten. Die zijn gebaat bij meer concrete handvatten,” zegt Lydie van de Laar, afdelingshoofd studentenwelzijn HvA.

“We zijn nog altijd geen zorginstelling,” benadrukt Van de Laar. “We willen er wel alles aan doen om studenten het gevoel te geven dat ze ook op de onderwijsinstelling terechtkunnen voor hulp.”

Minister van Onderwijs Ingrid van Engelshoven en staatssecretaris Paul Blokhuis, die het onderzoek lieten uitvoeren, noemen de uitkomsten ‘zeer zorgwekkend’. Ze vragen zich in een brief gericht aan de Kamer af ‘of de organisatie en financiering van het onderwijssysteem nog optimaal bijdraagt aan de doelstellingen’, aangezien bijna alle studenten (97 procent) stress ervaren.

Ook de Amsterdamse studentenunie Asva vind dat er meer moet worden gedaan door onderwijsinstellingen. “Studeren gaat niet om studiepunten aftikken. Een universiteit of hogeschool is er niet alleen om te leren; studenten brengen er een groot deel van hun dag door en dit onderzoek laat duidelijk zien dat onderwijsinstellingen niet genoeg doen om studenten te helpen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden