Plus Punt voor punt

'Veel en langdurig lachgasgebruik is schadelijk'

Meer mensen gebruiken grotere hoeveelheden lachgas, zegt drugsonderzoeker Ton Nabben. "We dachten dat het niet verslavend was, maar ik begin te twijfelen."

Lachgas tijdens Koningsdag Beeld ANP

Wat is lachgas?
Van oorsprong is distikstofmonoxide (de scheikundige naam) een pijnstillend en rustgevend middel. Het kleurloze en wat zoet ruikende gas werd zo'n tweehonderd jaar gebruikt voor medische doeleinden. In de jaren negentig dook het echter op in de partyscene, om na een paar jaar weer geruisloos te verdwijnen. Sinds vijf jaar maakt lachgas of nitro (van het Engelse nitrous oxide) een enorme comeback.

"Vooral onder jongeren is het populair, ook onder jongeren met een migrantenafkomst," aldus drugsonderzoeker Nabben van de Hogeschool van Amsterdam. "Zij gebruiken doorgaans minder alcohol, soms vanwege religieuze reden, maar dus wel lachgas." Nabben publiceerde in 2017 een lijvig rapport over lachgas: Roes met een luchtje.

Waarom is lachgas terug van weggeweest?
Omdat het veel eenvoudiger is geworden om het te gebruiken. Sinds 2016 valt lachgas namelijk niet meer onder de Geneesmiddelen-, maar onder de Warenwet. Volgens het Europese Hof van Justitie en de Nederlandse Hoge Raad heeft lachgas geen therapeutische werking meer.

Strikt genomen beschouwt de overheid lachgas hetzelfde als tomaten of limonade. Er wordt gekeken naar de veiligheid van het product voor de oorspronkelijke toepassing. Lachgas wordt veel gebruikt als drijfgas in slagroomspuiten. Als dat veilig is, zijn er geen problemen.

Het is toch naïef om lachgas niet als drug te zien?
Dat klopt. Want je kunt lachgas ook in een ballon spuiten en inademen. Dan geeft het een roes van een kleine minuut: gebruikers rapporteren een prettig gevoel, euforie en hallucinerende effecten. Het geeft ook tintelingen in het lichaam.

Van het Amsterdamse uitgaanspubliek heeft meer dan de helft ooit gehapt van zo'n ballon, die voor een paar euro te koop is. De overheid weet dat ook. Daarom is onderzocht hoe schadelijk het recreatief gebruik van lachgas is. Wie één keer per maand minder dan 10 lachgasballonnen neemt, loopt geen gezondheidsgevaar, zo luidt de conclusie.

Klopt dat?
"Ja, maar ik zie dat steeds meer mensen steeds meer ballonnen weghappen," aldus drugsonderzoeker Nabben. "Het risico op gezondheidsschade neemt dan toe." Er kan bijvoorbeeld bevriezingsletsel ontstaan. Bij het vullen van de ballon aan de lachgastank ontstaat extreme kou. Bedwelmde gebruikers die zo'n tank tussen de benen klemmen, voelen minder pijn. Ze komen er pas later achter dat ze ernstig letsel hebben opgelopen, waarvoor soms een huidtransplantatie nodig is.

Een ander gezondheidsgevaar bij hoogfrequente gebruikers is de afname van vitamine B12. Dat leidt tot zenuwschade: gevoelloosheid in armen of benen. Het kan zelfs tot een dwarslaesie leiden.

Hoe zit het met de kans op verslaving?
Die is altijd zeer klein ingeschat. In de verslavingszorg melden zich geen lachgasgebruikers, zo meldt Jellinek. Toch zijn er mensen die naar eigen zeggen 250 ballonnen per avond gebruiken en niet kunnen stoppen.

"Ik heb altijd gedacht dat lachgas niet verslavend is, maar naarmate het gebruik in frequentie en volume toeneemt, wordt de kans op verslaving groter," aldus Nabben. "Op de Weesperzijde deed iemand mij laatst denken: dat is een lachgasjunk. Die zwalkte op klaarlichte dag over de Weesperzijde met een ballon in de mond en eigen voorraadtank lachgas."

Veroorzaakt het gebruik van lachgas overlast?
Lachgaspatronen kunnen hinderlijk zijn. En zwalkende mensen ook. Alkmaar heeft in het vergunningenbeleid voor evenementen een verbod op de verkoop van lachgas opgenomen. Zo krijgt de lokale overheid toch grip op het roesmiddel uit de Warenwet.

Amsterdam kent zo'n stringent beleid niet. Volgens de Amsterdamse GGD zijn op Koningsdag slechts drie mensen per ambulance afgevoerd naar een ziekenhuis vanwege lachgas, in tegenstelling tot eerdere berichten over enkele tientallen personen. De Spoedeisende Hulp van het OLVG Oost kent nauwelijks aanloop van lachgasgevallen. Het effect van het middel is slechts minutenwerk, dus als het bij een incidentele gebruiker misgaat, verloopt het herstel ook snel.

Moet je lachgas verbieden?
Als alcohol en tabak maatgevend zijn voor het overheidsbeleid -respectievelijk 2.000 en 20.000 doden per jaar in Nederland- moet er nog heel wat gebeuren voor een lachgasverbod.

Dat beaamt ook drugsonderzoeker Nabben, die wel vindt dat er meer onderzoek moet komen. "We weten nog relatief weinig van de jonge lachgasgebruikers. Ik zou de gemeente Amsterdam adviseren dat beter in kaart te brengen. Op grond daarvan kun je kijken of je Alkmaar achterna wil."

Lees ook: 'Een ballonnetje doen': zorgen over populariteit lachgas

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden