PlusAchtergrond

Vandaag D-day voor AstraZenecavaccin: EMA beslist over doorgaan met prikken

Huisartsen worden bestookt met vragen over het vaccin van AstraZeneca, dat in verband wordt gebracht met zeldzame trombosebijwerkingen. Vandaag beslist de Europese geneesmiddelenautoriteit EMA of doorprikken met AstraZeneca voor alle doelgroepen verantwoord is, en onder welke voorwaarden.

Een huisarts vaccineert een cliënt met het coronavaccin van AstraZeneca. Beeld ANP
Een huisarts vaccineert een cliënt met het coronavaccin van AstraZeneca.Beeld ANP

“Huisartsen krijgen veel vragen,” zegt een woordvoerder van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV), verwijzend naar de tijdelijke stillegging van het vaccineren met AstraZeneca bij 60-minners. Die vragen zijn volgens de LHV heel divers. Een deel van de mensen heeft vragen over het vaccin zelf, anderen zijn juist bezorgd dat het vaccineren helemaal wordt stopgezet en zij hun beloofde prik niet krijgen.

Nederland stopte afgelopen vrijdag deels met AstraZeneca, nadat bekend was geworden dat ook in ons land vijf meldingen zijn binnengekomen van de zeldzame combinatie van trombose en een verlaagd aantal bloedplaatjes. Bij één vrouw liep dat dodelijk af. Of er een verband is tussen de complicaties en het vaccin is nog niet zeker. Daarover doet het bijwerkingencomité van de Europese medicijnautoriteit EMA vandaag uitspraak, ook naar aanleiding van meldingen van dezelfde complicatie in andere Europese landen.

Zeldzame complicatie

Een topman van het EMA zei dinsdag in een Italiaanse krant al dat dat verband er wél is. Volgens Marco Cavaleri komt de zeldzame complicatie ‘onder jonge gevaccineerden vaker voor dan we zouden verwachten’. Wel stelde hij dat de voordelen van het AstraZenecavaccin nog altijd groter zijn dan de risico’s. Het Nederlandse College ter Beoordeling van Geneesmiddelen noemt de uitspraken van de EMA-topman ‘voorbarig’.

De voordelen van het AstraZenecavaccin zijn volgens het EMA nog altijd groter dan de risico’s. Beeld Reuters
De voordelen van het AstraZenecavaccin zijn volgens het EMA nog altijd groter dan de risico’s.Beeld Reuters

In hoeverre de signalen van mogelijke bijwerkingen de bereidheid van Nederlanders beïnvloeden om zich in te laten enten met AstraZeneca, is niet duidelijk. De LHV kan er geen concrete uitspraken over doen. En ook bij het RIVM, dat registreert hoeveel Nederlanders een coronavaccin krijgen, is nog niet bekend of het AstraZenecanieuws leidt tot lagere opkomstpercentages. “Daarvoor is het nog te vroeg,” zegt een woordvoerder.

Het stilleggen van het vaccineren met AstraZeneca vrijdag had voor bepaalde groepen zorgmedewerkers, mensen met het syndroom van Down en mensen met morbide obesitas tot gevolg dat hun afspraak werd afgezegd. Het vaccineren van 60- tot 64-jarigen in huisartsenpraktijken ging wel gewoon door.

Minder ziekenhuisopnamen

Het bijwerkingencomité van het EMA, het PRAC, kwam gisteren al bijeen om de gemelde bijwerkingen te bespreken. Waarschijnlijk vandaag komt het PRAC met een oordeel. Mocht de conclusie inderdaad getrokken worden dat een verband tussen de complicatie en het vaccin waarschijnlijk is, dan moet vervolgens de vraag worden beantwoord of de risico’s opwegen tegen de voordelen van het vaccineren. Grote studies in Engeland en Schotland tonen aan dat het vaccin bij ouderen de kans verkleint dat ze in het ziekenhuis belanden of overlijden.

In Europa zijn tientallen gevallen van de complicatie gemeld, maar inmiddels zijn er al wel meer dan twintig miljoen Europeanen met het AstraZenecavaccin ingeënt. In Nederland noemde minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid het aantal van vijf meldingen op 400.000 prikken met AstraZeneca echter ‘relatief hoog’.

Demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid). Beeld ANP
Demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid).Beeld ANP

Omdat de combinatie van trombose en een verlaagd aantal bloedplaatjes volgens de gezondheidsautoriteiten tot nu toe vooral wordt gemeld bij vrouwen onder de 60 jaar, zou ook een aangepast advies voor die doelgroep een optie kunnen zijn.

“Laten we niet vergeten dat ook jonge vrouwen op de intensive care kunnen belanden met Covid-19,” zei EMA-directeur Marco Cavaleri gisteren in een interview met Il Messaggero. “We moeten heel nauwkeurig bekijken of de risico-afweging bij alle leeftijdsgroepen in het voordeel van vaccinatie uitvalt.”

Vaccin of vaccintechniek?

Bovendien is nog niet duidelijk of de bijwerking specifiek het gevolg is van het AstraZenecavaccin, of van de gebruikte vaccintechniek. Het in Nederland ontwikkelde vaccin van Janssen, dat later deze maand begint met leveren, maakt gebruik van dezelfde virale vectortechniek. De andere twee goedgekeurde vaccins, die van BioNTech/Pfizer en Moderna, zijn ontwikkeld met een andere techniek, namelijk messenger-rna. Bij deze vaccins is de combinatie van trombose en een verlaagd aantal bloedplaatjes voor zover bekend niet vaker dan gewoonlijk aangetroffen.

Nadat het EMA vandaag met een oordeel is gekomen, geeft in Nederland de Gezondheidsraad een nieuw advies over het gebruik van het AstraZenecavaccin. Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid verwacht niet dat het vaccinatieprogramma door de onrust vertraging oploopt, zei hij gisteren, omdat ‘alles afhangt van de hoeveelheden vaccins die er zijn’. Volgens een optimistische De Jonge kunnen alleen tegenvallende leveringen zorgen voor vertraging in het priktempo.

2,9 miljoen vaccinaties

Tot maandag zijn er volgens het RIVM ruim 2,9 miljoen coronavaccinaties toegediend. Voor deze week staan bijna 625.000 prikken gepland. Dat zou een verpulvering van het weekrecord van vorige week (ruim 430.000) betekenen.

Wereldgezondheidsorganisatie WHO gaf gisteren al een voorschot op het nieuwe oordeel over AstraZeneca. Volgens WHO-directeur Rogerio Gaspar is er geen reden om op basis van de gemelde complicaties een aangepast advies af te geven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden