PlusAchtergrond

Van Rij op vredesmissie bij Omtzigt: nog geen witte rook

Interim-partijvoorzitter Marnix van Rij van het CDA heeft een complexe opdracht: Pieter Omtzigt aan boord houden. Een eerste gesprek leidde vooralsnog niet tot een doorbraak.

Marnix van Rij, tijdelijk partijvoorzitter van het CDA. Beeld Hollandse Hoogte / Novum RegioFoto
Marnix van Rij, tijdelijk partijvoorzitter van het CDA.Beeld Hollandse Hoogte / Novum RegioFoto

Marnix van Rij is bezig aan een ‘stille vredesmissie’. Vorige week nog gingen Van Rij en partijleider Wopke Hoekstra samen op bezoek bij Pieter Omtzigt thuis, bevestigt een ingewijde. Het duo tastte daar in Enschede af waar de ruimte ligt, hoe onverbiddelijk Omtzigt is en wat zijn eigen ideeën en wensen zijn.

Na een paar uur was het gesprek klaar, maar een uitkomst wordt niet gedeeld met de buitenwereld. “Van Rij houdt zijn kaarten tegen de borst,’’ zo valt te horen in kringen rond de CDA-top.

Wel spreken betrokkenen af om later nogmaals contact te hebben. Dat duidt erop dat er nog bepaald geen witte rook uit Enschede komt. Veel van Omtzigts oordeel zal ook afhangen van Ruttes pogingen de bestuurscultuur ‘radicaal’ te vernieuwen. Gisteravond gaf de liberale partijleider een eerste aanzet. Het Twitteraccount van Omtzigt wordt extra nauwlettend gevolgd. Eerder toonde Omtzigt zelf zich nog buitengewoon sceptisch over andere goede voornemens die de premier uitsprak.

Pieter Omtzigt (CDA) eind maart in de plenaire zaal voorafgaand aan de beëdiging van de leden van de Tweede Kamer.  Beeld ANP
Pieter Omtzigt (CDA) eind maart in de plenaire zaal voorafgaand aan de beëdiging van de leden van de Tweede Kamer.Beeld ANP

De formatie van een nieuw kabinet gaat na het debat deze week een nieuwe fase in, maar op het Binnenhof is bij de partij van Hoekstra en Omtzigt een patstelling ontstaan. Hoekstra heeft amper speelruimte bij een eventuele volgende gespreksronde zolang Omtzigt ziek thuiszit en geen voorkeur uitspreekt voor de positie van het CDA, binnen of buiten een coalitie, en vooral: met of zonder VVD-leider Mark Rutte.

Het CDA-stemmenkanon zit al maanden overwerkt thuis. Volgens bronnen vindt hij Rutte een sta-in-de-weg voor een nieuw kabinet, maar publiekelijk heeft ‘onze Pieter’ (zoals partijgenoten hem liefkozend noemen) dat nog niet geventileerd.

Geheim doel

Aan Marnix van Rij nu dus de delicate taak de boel bij elkaar te houden. De belastingconsultant en voormalig partner bij Ernst & Young is een CDA-mastodont. Hij was eerder al partijvoorzitter, was raadslid en wethouder namens het CDA en zat jarenlang in de Senaatsfractie samen met de huidige partijleider Hoekstra. Zelf toonde Van Rij zich ook groot aanhanger van Omtzigts visie over een ‘nieuw sociaal contract’. Het kon geen verrassing zijn dat zijn naam al snel op de shortlist prijkte toen CDA-voorzitter Rutger Ploum in maart opstapte na een mislukte verkiezingscampagne.

De partij probeerde op afstand Van Rij te overtuigen de job te aanvaarden. Vanaf het eiland Sint Eustatius – waar Van Rij regeringscommissaris was – werd hij bijgepraat over de interne situatie na de verloren verkiezingen (van negentien naar vijftien zetels) en de toestand rond Omtzigt. Na diverse zoomsessies pakte hij de handschoen op. De opdracht werd ‘zeer complex’, wist hij, maar met Ank Bijleveld als ‘speciaal adviseur’ – haar banden met Omtzigt zijn warm – durfde hij het aan. Zijn geheime andere doel is ook: zichzelf snel overbodig maken door een goede opvolger te vinden.

Ingewijden melden dat ook Marja van Bijsterveldt, oud-minister en eveneens oud-partijvoorzitter, in beeld was als puinruimer na Ploum, maar zij zou te veel gezien worden als lid van het ‘kamp-Hugo de Jonge’.

Wopke Hoekstra (CDA) na afloop van een overleg met zijn fractie in de Tweede Kamer tijdens een debat over de mislukte verkenning.  Beeld ANP
Wopke Hoekstra (CDA) na afloop van een overleg met zijn fractie in de Tweede Kamer tijdens een debat over de mislukte verkenning.Beeld ANP

De Hoop Scheffer

Voor de interim-voorzitter zelf is dit de tweede keer dat hij aan het roer van de partijorganisatie staat. In 2001 stapte hij vervroegd op na een botsing met toenmalig partijleider Jaap de Hoop Scheffer – fractieleider en beoogd lijsttrekker van het CDA. Na belabberde polls wilde Van Rij zelf een gooi doen naar het leiderschap. Dat was tegen het zere been van De Hoop Scheffer. Beiden grepen mis, waarna Jan Peter Balkenende lijstaanvoerder werd.

Nu is Marnix van Rij twintig jaar later begonnen aan een nieuwe partijmissie. Maar, zo ziet een hoge CDA’er, het kan lukken: “Hij opereert prudent als een staatsman, op die manier kan het slagen.’’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden