Plus

Van Dissel: ‘Mondkap vervangt niet de anderhalve meter’

De nieuwe mondkapnorm is de voorlopige ontknoping van het Nationale Debat over het gezichtsmasker. RIVM-directeur Jaap van Dissel blijft erbij: afstand houden en thuis blijven bij klachten is echt belangrijker. ‘Maar we conformeren ons.’

Directeur RIVM Jaap van Dissel na afloop van een technische briefing in de Tweede Kamer over het coronavirus.Beeld ANP

“Massaal gebruik van een mondneusmasker is geen vervanger van de anderhalve meter afstand houden, het heeft maar een zeer beperkt effect,” zegt de voorzitter van het OMT en RIVM-directeur Jaap van Dissel in de week dat het mondkapjesdebat zijn voorlopige climax kent. Na het ov in het voorjaar volgden deze week de winkels in de grote steden en nu is er het ‘dringende advies’ om in publieke gebouwen - winkels, horeca, overheidsgebouwen, ziekenhuizen - ook een lapje stof voor de mond te dragen. Een teken dat Nederland - toch een beetje Gallië in de mondkapwereld - ook ‘om’ is. Al blijft het wetenschappelijke bewijs beperkt, schetste Van Dissel in een gesprek even voordat de politiek met de nieuwe norm kwam.

Wat als de politiek nu voor een landelijke mondkapnorm gaat?

“Als OMT adviseren wij op basis van onze scholing en achtergrond. Maar als de politiek met een andere invalshoek anders besluit, dan respecteren we dat, dan conformeren we ons daar aan.”

Azië, de VS, landen om ons heen doen het al veel langer.

“De VS is echt anders dan Nederland. Daar denk je vooral: als je een heleboel maatregelen niet neemt, misschien werken mondkapjes dan wel? Wij zeggen dat een mondneusmasker geen vervanging is van de anderhalve meter afstand. Natuurlijk kunnen mensen mondkapjes dragen als ze zich er veilig bij voelen, en kan het helpen als afstand houden niet lukt. Maar landen vergelijken blijft lastig. Kijk naar Spanje of Frankrijk, waar mondkapjes al langer gedragen worden. De besmettingen liepen daar nog sneller op. En hoeveel helpt het om een mondmasker te dragen als mensen ze thuis of bij familiefeestjes weer afdoen?”

Dat een mondkapje - mits van goede kwaliteit en op de juiste wijze gedragen - kan helpen om virusverspreiding te remmen, is wel bewezen. In ziekenhuizen wordt er al decennia mee gewerkt rond besmettelijke patiënten. En ook thuis kan het effect hebben, zo concludeerden onderzoekers van het vermaarde Imperial College tien jaar geleden. Voor die studie waren mondmaskers verstrekt aan Australische gezinnen waar kinderen griep hadden. De dragers van die medische maskers hadden vier keer zo weinig kans om besmet te raken. Maar wie gaat thuis zo’n masker dragen? Als afstand houden en thuisblijven bij klachten de raketwerper en de mitrailleur zijn in het wapenarsenaal tegen corona, dan is de mondkap een kleine katapult, schetst een anonieme OMT’er: “Het doet wel iets natuurlijk, maar het is gewoon niet de heilige graal.”

Van Dissel: “We vragen ons reëel af wat de toegevoegde waarde is van een generiek mondkapadvies bovenop andere maatregelen. Het meest reële onderzoek toont een reductie van 6 procent om griep op te lopen, in een periode van een week. Uit een recente Noorse studie blijkt dat tienduizenden mensen een week lang een mondmasker moeten dragen om één besmetting te voorkomen.”

Maar die studie ging uit van een lage virusdruk, die is inmiddels wel opgelopen. Dan wordt het effect toch ook groter?

“Dat klopt, maar deze studie geeft wel gevoel voor de proportionaliteit. En het is ook belangrijk om te realiseren welke effecten het kan hebben voor de beschikbaarheid van maskers voor verpleeghuizen en ziekenhuizen. We hebben het hier over mondmaskers met een zekere basiskwaliteit, een CE-keurmerk, niet over de zelfgemaakte lapjesstof. Van de chirurgische mondmaskers zou je er per persoon drie per dag nodig hebben, dat is een flinke hoeveelheid.”

Maar beschikbaarheid en logistiek zijn toch niet uw verantwoordelijkheid? Het gaat hier over de wetenschappelijke waarde.

“Klopt, maar je moet je wel afvragen in welke situatie het nuttig is.”

De discussie doet bijna orthodox-religieus aan. Alsof we er in Nederland gewoon niet in geloven.

“Dat ben ik niet met u eens. Ik begrijp dat u loopt te trekken naar een oordeel. Maar het punt is: het OMT maakt een afweging op grond van de wetenschappelijke bewijzen die er liggen, voornamelijk onderzoeken naar de effecten van mondmaskers bij griep en die vertalen we naar Covid. Dat is de medisch-biologische afweging die wij maken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden