Plus Interview

Van Boxtel: ‘Nu kan ik nabestaanden iets rechter in de ogen kijken’

NS-baas Roger van Boxtel raakte overtuigd van de noodzaak tot individuele schadevergoeding bij de Joden­transporten. ‘Door deze regeling kan ik nabestaanden iets rechter in de ogen kijken.’

Holocaustslachtoffer Salo Muller, voorzitter Job Cohen en president-directeur NS Roger van Boxtel tijdens de presentatie van het advies van de Commissie Individuele Tegemoetkoming Slachtoffers WOII Transporten NS. Beeld ANP

Het vervoer van Joden, Sinti en Roma naar kamp Westerbork vormt een zwarte bladzijde in de geschiedenis van de spoorwegen. Circa 100.000 mensen werden van daaruit overgebracht naar vernietigingskampen als Auschwitz en Sobibor, waar de meesten omkwamen. De schadevergoeding van de NS kwam mede tot stand dankzij de volharding van de 83-jarige Holocaustoverlevende Salo Muller. President-directeur Roger van Boxtel sprak diverse malen met hem.

Hoe belandde deze zaak op uw bord?

“Dit is puur de verdienste van Salo Muller. Hij had mijn adres en telefoonnummer achterhaald en stuurde me een persoonlijke brief. In het ­begin liep het allemaal wat moeizaam, maar uiteindelijk is het vol­ledig aan zijn doorzettingsvermogen te danken dat ik, de gehele raad van bestuur en ook de raad van commissarissen er unaniem van overtuigd raakten dat de NS dit moet doen.”

Waarom is een individuele schadevergoeding passend?

“In een boek met zwarte pagina’s is dit de missende bladzijde. Niet om ons op de borst te kloppen, maar NS heeft afgelopen decennia heel veel gedaan in collectieve zin. Een gebaar in individuele zin was er echter nog nooit. Nu wel.”

Mensen krijgen een bedrag van 5000 tot 15.000 euro. Is zo’n bedrag ooit genoeg?

“Muller zei tegen mij dat hij tevreden is. Hij noemt het een pleister op de wonde. Daar ben ik blij mee. Natuurlijk maakt geen enkel geldbedrag het leed goed, maar door deze regeling kan ik slachtoffers en nabestaanden iets rechter in de ogen kijken. Ook draagt het bij aan het volwassen dragen van onze geschiedenis.”

Hoe is de hoogte bepaald?

“Daarvoor moet je bij de commissie van Job Cohen zijn. Zij hebben naar verschillende regelingen gekeken. Die bedragen nemen wij over; als NS hebben wij enkele tientallen miljoenen euro’s gereserveerd. Dat is een fors bedrag dat echt wel iets van ons vraagt. Niet voor niets belandt het in onze boekhouding.”

Is jullie grootaandeelhouder, de staat, eveneens akkoord?

“Het kabinet heeft ons in dit traject volledig gesteund.”

De commissie-Cohen adviseert meer historisch onderzoek te verrichten naar de rol van NS bij de transporten.

“Er is al veel onderzoek gedaan. Zo verschijnt dit najaar de uitkomst van een groot onderzoek van drie toonaangevende geschiedkundigen. We hebben daarvoor onze archieven volledig opengesteld. Als er echter meer onderzoek nodig is, staan wij daar open voor.”

Kan het boek Tweede Wereldoorlog nu dicht worden geslagen door NS?

“Wij zullen onze ogen nooit sluiten voor de zwarte kanten van onze geschiedenis. De commissie-Cohen adviseert bijvoorbeeld nog een collectief gebaar van erkenning te maken voor het leed van de 20.000 kinderen die op transport gingen naar de vernietigingskampen. Daar werden zij vrijwel direct vergast. Ook tegenover dat gebaar staan we welwillend.”

“Overigens zijn er óók NS’ers die zich van begin af aan tegen de bezetter verzet hebben. Die kant is er ook, er zijn verschillende verhalen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden