PlusNieuws

Valt het doek deze winter voor duizenden kantoren? Niet het juiste energielabel, geen kantoor

Kantoorpanden op de Zuidas. Ook op de Zuidas, het duurste kantorengebied van Nederland, heeft 20 procent van de kantoorvloer geen of een tekortschietend label Beeld ANP
Kantoorpanden op de Zuidas. Ook op de Zuidas, het duurste kantorengebied van Nederland, heeft 20 procent van de kantoorvloer geen of een tekortschietend labelBeeld ANP

Tien jaar hadden kantooreigenaren de tijd om hun bezit milieuvriendelijker te maken. Maar nu de deadline nadert, voldoet nog altijd een op de drie kantoren niet aan de plicht om ten minste energielabel C te scoren. En dat gaat hen ook niet meer lukken.

Herman Stil

Staan er op nieuwjaarsdag plots 3 miljoen kantoorwerkers op de stoep in de kou te bibberen. Ze komen hun werkplek niet meer binnen. Afgesloten door de overheid omdat het gebouw niet over de juiste milieupapieren beschikt.

Een fantasie? Nee hoor. Over een kleine vijf maanden wordt het – in ieder geval op papier – realiteit. Op 1 januari 2023 moeten vrijwel alle kantoorgebouwen in Nederland over een energielabel beschikken waar tenminste een C op staat. Zo niet, dan mogen ze niet langer worden verhuurd.

Op de drempel van die deadline ziet het er somber uit. Volgens vastgoedadviseur CBRE voldoet momenteel eenderde van alle Nederlandse kantoorvloeren niet; 21,5 miljoen vierkante meter ofwel 3000 voetbalvelden. Tien procent scoort lager dan een C, een kwart heeft helemaal geen label. Van die laatste groep, zo verwacht CBRE, zal de helft alsnog slechter scoren dan C. Bouwinstituut EIB is somberder: dat denkt dat maar 30 procent van die labelloze kantoren een voldoende scoort.

800.000 vierkante meter

Groot-Amsterdam lijkt het net achter Utrecht prima te doen. Maar nog altijd heeft 13 procent van de hoofdstedelijke kantoorvloer geen label of eentje lager dan C. En gemeten in kantoorgebouwen is het beeld heel wat slechter. Volgens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) voldoet ruim de helft van de kantoren nog niet aan de label C-verplichting.

Volgens de gemeente Amsterdam had op 1 januari maar 43 procent van de Amsterdamse kantoorgebouwen een energielabel, en 70 procent label C of hoger. “Ik verwacht niet dat die achterstand de komende vijf maanden nog wordt ingelopen,” zegt Frank Verwoerd van CBRE. “Vaak is de wil er wel, maar is het inmiddels te laat om nog investeringen te doen.”

Het gaat vooral om de wat kleinere kantoorgebouwen. “De kloof zit vooral tussen de professionele eigenaren en de private vastgoedbezitters die hun pand bijvoorbeeld als pensioenvoorziening zien. Die zijn wat minder bezig met regels. In Amsterdam concentreert zich dat in Oud-Zuid en Centrum.” Maar ook op de Zuidas, het duurste kantorengebied van Nederland, heeft 20 procent van de kantoorvloer geen of een tekortschietend label.

Eigenaren hebben voldoende tijd gehad om hun onderkomen aan te pakken, de voorwaarde werd tien jaar geleden aangekondigd en ligt sinds 2018 vast in het Bouwbesluit. “Het is al jaren bekend dat kantoren op 1 januari over energielabel C moeten beschikken,” zegt Dick Reijman van Techniek Nederland, de brancheorganisatie van installatiebedrijven. “Sinds vier jaar staat het in het Bouwbesluit. Helaas zijn veel kantooreigenaren en vastgoedbeheerders nog altijd niet in actie gekomen.”

Dovemansoren

Dat ligt niet aan een zwijgzame overheid. Zo heeft Amsterdam de afgelopen twee jaar meermaals brieven gestuurd naar weifelende kantoorbezitters, een maand geleden voor het laatst. Dat was vooral aan dovemansoren. Vorig jaar kwamen er in de hoofdstad maar 34 kantoren met een energielabel bij.

Zelfs als eigenaren na de zomervakantie alsnog massaal in actie komen, zal het in veel gevallen niet meer lukken. “Er zijn te weinig adviseurs die energielabels verstrekken om alle kantoren in korte tijd van een label te voorzien,” zegt Reijman.

Daarnaast komen installatiebedrijven momenteel om in het werk. “Installateurs hebben simpelweg te weinig capaciteit om alle kantoorgebouwen aan te pakken. Onze leden zien de vraag naar verduurzamingsmaatregelen de laatste tijd wel stijgen, vooral bij eigenaren van grote gebouwen in de Randstad. De verduurzaming van kleinere kantoren in de rest van het land blijft echt achter.”

Bij aannemers is de boodschap al niet anders. “Het loopt voor een deel mis op het achterblijven van animo, gebrek aan bewustzijn en soms financieringsproblemen,” zegt Jelger Arnoldussen van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB).

Geen-spijtinvesteringen

Vijf jaar geleden berekende Arnoldussen dat de totale uitgaven aan ingrepen om op ‘C’ te komen 837 miljoen euro bedragen. Maar daar zijn sindsdien door de tekorten in de bouw- en installatiebranche forse prijsverhogingen bovenop gekomen.

“Geld zou geen rol moeten spelen. Dit zijn meestal ‘geen-spijtinvesteringen’. De kosten zullen vaak niet al te hoog zijn. Zulke energiebesparende maatregelen verdienen zich snel terug omdat de energierekening omlaag gaat. Bovendien neemt het kantoorpand in waarde toe .”

Veel eigenaren verkijken zich op de ingrepen die nodig zijn om een C’tje te halen. “Het is in veel gevallen eenvoudiger dan veel vastgoedbeheerders denken,” zegt Reijman van Techniek Nederland. “Met bijvoorbeeld ledverlichting met daglichtafhankelijke regeling, zonnepanelen, een hybride warmtepomp of spouwmuurisolatie is C vaak al binnen handbereik.”

Maar voor bijna een kwart van de kantoren zonder label is ingrijpen ingewikkelder. Die moeten fors investeren in gevelisolatie, nieuwe daken en nieuwe installaties. “Veel vastgoedbezitters wachten dan tot er onderhoud moet worden gepleegd of als de installaties moeten worden vervangen,” zegt Verwoerd van CBRE. Dat komt ook doordat veel kantoorbezitters denken dat het wel meevalt met de handhaving. “Maar zonder C-label is de kans levensgroot dat het pand niet meer verhuurd mag worden

Dwangsommen

De vastgoedanalist verwacht, na een rondgang langs de grote kantoorgemeenten, niet dat die op 2 januari massaal kantoren zullen sluiten. “De meesten willen eerst het gesprek aangaan, nog niet de confrontatie. Maar ik verwacht dat het in de loop van volgend jaar strikter zal worden.” Dan kunnen de ingrepen via dwangsommen tot 20.000 euro per dag, uitlopen op sluiting. De gemeente Amsterdam laat weten bezig te zijn met ‘een handhavingsstrategie’.

Volgens Verwoerd moeten weifelende gebouweigenaren niet alleen op een boze overheid rekenen. “De risico’s zijn veel groter. Met een onduurzaam gebouw raak je huurders kwijt. We zien al dat grote bedrijven panden verlaten die niet aan hun milieunormen voldoen. En dat kantoren met een lage duurzaamheidsscore minder opbrengen.”

Dat blijkt ook uit leegstandscijfers. “Vooral gebouwen die energetisch slecht zijn, op minder gewilde plekken staan en al wat ouder zijn, staan in toenemende mate leeg. Die worden vaak gesloopt of getransformeerd naar woningen. Alleen is op sommige plekken, waaronder Amsterdam, de kantorenmarkt zo krap, daar doen ook dit soort onzuinige kantoren het nog relatief goed.”

Strengere voorschriften

Zelfs als alle kantoren miraculeus aan de regels zouden voldoen, is het probleem niet opgelost. Energielabels gelden tien jaar en de voorschriften zijn twee jaar geleden een stuk strenger geworden. Van de gebouwen die nu een C scoren, dreigt tweederde de komende jaren bij de verplichte herijking alsnog door de mand te vallen.

Daarnaast heeft het eigenzinnige Amsterdam nog een addertje onder het gras. De gemeente wil op eigen gezag in 2030 kantoorgebouwen verplichten tenminste een A-label te voeren. Van de gebouwen met een label voldoet daar nu nog niet de helft aan.

Het Parool is gevestigd in een pand met energielabel A.

Zoals de waard is...

Pikant: Het onderkomen van de gemeentelijke dienst Vastgoed, die over de verduurzaming van de Amsterdamse gemeentepanden gaat, is volgens de databank van het RVO zelf gevestigd in een gebouw aan de Voormalige Stadstimmertuin dat niet verder komt dan energielabel G.

Dezelfde overheid die de labelregels stelt, controleert en handhaaft heeft zelf nog heel wat werk te verrichten. Ruim 10 procent van de Nederlandse overheidsgebouwen scoort slechter dan C en bijna 40 procent beschikt nog helemaal niet over het verplichte label.

Zo is volgens vastgoedadviseur Colliers 60 procent van de Nederlandse politiebureaus en brandweerkazernes en 40 procent van de Nederlandse gemeentehuizen niet op orde en moet het Rijksvastgoedbedrijf voor eenderde van zijn bezit aan de bak.

In Amsterdam beschikken volgens de meest recente inventarisatie 57 van de 86 gemeentelijke kantoorpanden niet over een energielabel, bijna een kwart daarvan valt onder de uitzonderingen. Van 15 panden wordt verwacht dat ze ook na de jaarwisseling niet aan de labelplicht voldoen. Zo beschikt het onderkomen van stadsloket Zuid bij de RAI helemaal niet over een label terwijl dat wel zou moeten en komt het stadsloket Nieuw-West aan het Osdorpplein niet verder dan een ‘G’.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden