PlusAchtergrond

Vaccinatiestrategie moet omgegooid na tegenslag Oxfordvaccin

Het omgooien van de Nederlandse vaccinatiestrategie is onvermijdelijk, nu de levering van het Oxfordvaccin is vertraagd. Er gloort een grotere rol voor het vaccin van het Leidse Janssen. ‘Je moet de vaccinatiepuzzel opnieuw gaan leggen.’

In de plannen van minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge speelt het vaccin van de universiteit van Oxford en farmaceut AstraZeneca een centrale rol.  Beeld EPA
In de plannen van minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge speelt het vaccin van de universiteit van Oxford en farmaceut AstraZeneca een centrale rol.Beeld EPA

De productieproblemen van het Oxfordvaccin zijn een forse klap voor het uitgestippelde beleid bij het bedwingen van de coronacrisis. In de plannen van minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge speelt het vaccin van het consortium van de universiteit van Oxford en farmaceut AstraZeneca een centrale rol. Nu dat vaccin in veel kleinere aantallen naar Nederland komt, moet de strategie worden herzien.

Vertraging van het vaccinatieschema lijkt onvermijdelijk. Volgens de planning zou meer dan de helft van de vaccinaties in het eerste kwartaal door AstraZeneca worden geleverd. Nederland rekende op 4,5 miljoen doses. Dat worden er ongeveer 1,8 miljoen.

Janssen

Er gloort nu een grotere rol voor de vaccins van Pfizer en dat van het Leidse Janssen, dochterbedrijf van de Amerikaanse farmaceut Johnson & Johnson. Mogelijk komt de optie om een noodvergunning te verlenen aan dit laatste vaccin in beeld. Groot pluspunt van het vaccin van Janssen is dat één prik volstaat.

Janssen verwacht nog deze maand de voorlopige resultaten van de eerste fase 3-studie bekend te maken, aldus een woordvoerder. Daarin staat hoe effectief en veilig het vaccin is na studie bij tienduizenden mensen. Als de resultaten goed zijn, kan het Europese Medicijnagentschap (EMA) zich in februari over de data buigen.

Door de complicaties bij het Oxfordvaccin zal de druk op het EMA om sneller groen licht te geven groeien. In het tweede kwartaal levert Janssen volgens de huidige planning 3 miljoen vaccins aan Nederland, in het derde kwartaal nog eens 6 miljoen. Mogelijk kunnen die leveringen worden vervroegd.

Eventueel noodvergunning

Een andere optie is dat De Jonge een noodvergunning verleent voor het vaccin van Janssen. De minister heeft de wettelijke bevoegdheid om het EMA te omzeilen. De Britse regering deed dat eerder al met de vaccins van Oxford en Pfizer. In een afgelopen week gepubliceerd advies van de Gezondheidsraad en het Outbreak Management Team wordt de optie van een noodvergunning ook genoemd.

“Vrijdag heeft AstraZeneca aan Nederland en de andere Europese lidstaten gemeld dat de leveringen - bij toelating van het vaccin door het EMA - in het eerste kwartaal kleiner zullen zijn dan eerder voorzien,” zegt een voorlichter van minister De Jonge. “We zijn hierover nog met hen in gesprek en dat wordt komende week voortgezet. Wij hebben altijd benadrukt dat de gehanteerde cijfers over welk vaccin wanneer komt, en in welke hoeveelheden, met de nodige onzekerheden omgeven is.”

De vertraging van het Oxfordvaccin is een flinke tegenvaller, zei Ben van der Zeijst, emeritus hoogleraar vaccinontwikkeling en ex-directeur van het Nederlandse Vaccin Instituut zaterdag op Radio 1: “Hoe je dit ook gaat regelen, je moet de vaccinatiepuzzel opnieuw gaan leggen.”

Er staan naast gezondheidsbelangen gigantische maatschappelijke en economische belangen op het spel. Hoe langer het duurt totdat iedereen is gevaccineerd, hoe langer er lockdownmaatregelen gelden. Die hebben desastreuze economische en maatschappelijke effecten.

Europese Unie

Om niet afhankelijk te zijn van één producent heeft Nederland samen met de Europese Unie tot nu toe zes verschillende vaccins besteld. Het Oxfordvaccin gold als het belangrijkste. De bedoeling was dat er in de eerste helft van dit jaar 9,4 miljoen doses naar Nederland zouden komen. Brussel schermt met gerechtelijke stappen als AstraZeneca de contractuele afspraken niet nakomt.

De focus van de EU op het Oxfordvaccin was begrijpelijk. AstraZeneca meldde zich als eerste voor een versnelde toelatingsprocedure bij het EMA. Bovendien had Oxford een effectief vaccin ontwikkeld tegen Mers, eveneens een coronavirus.

Ook de productie van het Oxfordvaccin door ’s werelds grootste vaccinproducent, het Serum Institute of India, leek goed geregeld. Verder is de kostprijs per dosis met 1,78 euro laag te noemen. Pfizer rekent 12 euro, Moderna zo’n 15 euro. Wat Nederland eveneens aansprak: het Oxfordvaccin kan in een gewone ijskast worden bewaard. De andere vaccins vergen koeling tot -70 graden Celsius (Pfizer) of -20 (Moderna).

Onderaan de ranglijst

In reactie op de aanhoudende kritiek op het vaccinatiebeleid – Nederland staat nog altijd stijf onderaan op de Europese ranglijst van inentingen tegen corona – schermde De Jonge de afgelopen weken met de naderende komst van het Oxfordvaccin, dat deze week waarschijnlijk wordt goedgekeurd door het EMA.

Om sneller meer mensen te vaccineren heeft Nederland al besloten de periode tussen twee prikken op te rekken. Na een eerste prik lijkt de bescherming redelijk, al is die minder goed dan na de tweede. Achilleshiel van die strategie is de onzekerheid bij de vaccinleveranties.

Bij het Pfizervaccin gaat de periode tussen de eerste en tweede prik van drie naar zes weken, al wordt zo de kans groter op een virusmutatie die het vaccin minder effectief maakt.

Bij het Oxfordvaccin kan die tussenpauze mogelijk tot wel drie maanden worden opgerekt, zei De Jonge vorige week in de Kamer. Daardoor kon het allemaal ‘veel sneller’ gaan.

Leveringsprognoses

Een blik op de leveringsprognoses van het ministerie van Volksgezondheid leert dat die van de reeds in gebruik zijnde vaccins van Pfizer en Moderna het concreetst zijn. Zo arriveren als het goed is deze week nog eens 189.540 doses van Pfizer en 19.200 van Moderna. Van Pfizer moeten dit kwartaal in totaal 2,7 miljoen vaccins binnen komen. Daarna volgen er meer: 7,5 miljoen in het tweede kwartaal, 6,9 miljoen in het derde.

De leveringsprognoses van de vaccins van het ministerie van Volksgezondheid. Beeld ministerie van Volksgezondheid
De leveringsprognoses van de vaccins van het ministerie van Volksgezondheid.Beeld ministerie van Volksgezondheid
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden