Ultieme poging afschaffen verhuurdersheffing: ‘Bouw woningen kan verdubbelen’

De verhuurdersheffing voor sociale huurwoningen moet snel worden afgeschaft, vinden woningcorporaties, de Vereniging Nederlandse Gemeentes en de Woonbond.  Samen met de oppositie in de Tweede Kamer voeren ze de druk op.

Minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (D66) bij aankomst op het Binnenhof voor de wekelijkse ministerraad.Beeld ANP

Dat nadat uit onderzoek blijkt dat woningcorporaties hun productieniveau zouden kunnen verdubbelen zonder de belasting.  

De linkse partijen in de Tweede Kamer doen een ultieme poging om met name de VVD om te praten, nu dankzij de coronamaatregelen wordt gevreesd voor een nieuwe crisis in de woningbouw. Het CDA is als een na grootste coalitiepartij wel te porren voor extra financiële steun aan corporaties. “De verhuurdersheffing heeft z’n langste tijd gehad,” zegt CDA-Kamerlid Erik Ronnes desgevraagd. Volgens hem moet minister Kajsa Ollongren haast maken met haar eigen onderzoek naar de ‘financiële slagkracht’ van corporaties.

Het gaat om een belasting van 1,7 miljard euro, die bijna volledig wordt betaald door woningcorporaties die zonder winstoogmerk huurhuizen bouwen met lage maandlasten (gemiddeld 550 euro). Onderzoeksbureaus Companen en Thésor hebben berekend dat de bouwproductie kan verdubbelen als de heffing wordt afgeschaft. Een andere uitkomst van het onderzoek is dat de belastingdruk voor particuliere beleggers substantieel lager ligt dan die van de woningcorporaties. Koepelorganisatie Aedes noemt dat ‘de omgekeerde wereld’.

Crisismaatregel

“Het is wooncrisis en steeds meer gezinnen zitten met smart op een betaalbare huurwoning te wachten. Ongelooflijk dat het kabinet nog steeds vasthoudt aan de verhuurdersheffing,” stellen de Vereniging Nederlandse Gemeentes (VNG), de Woonbond en de koepel voor woningcorporaties Aedes, opdrachtgevers van het onderzoek dat vrijdag naar buiten kwam. “Er zijn corporaties die vier maanden huurinkomsten moeten overmaken naar het Rijk,” zegt Aedes-bestuurslid René Scherpenisse, tevens directeur van corporatie Tiwos in Tilburg. “In onze genen zit dat we betaalbaar willen bouwen, maar we hebben er het geld niet voor. Deze crisis is de uitgelezen kans voor het kabinet om die ruimte weer te geven.”

De verhuurdersheffing is in 2013 ingevoerd als crisismaatregel om de staatsfinanciën op orde te brengen. Een gevolg is dat er veel minder huurhuizen zijn gebouwd. Corporaties hadden volgens de onderzoeksbureaus twee keer zoveel nieuwbouwwoningen kunnen bouwen, bijna 100.000 stuks. Nederland kent nu een woningtekort van ruim 300.000 huizen.

‘Nieuwe ramp’

“In deze crisis dreigt hetzelfde te gebeuren als bij de vorige,” zegt PvdA-Kamerlid Henk Nijboer. “Als je blijft kijken en je doet niks, komt er een nieuwe ramp op ons land af. Eigenlijk is die er al: het aantal daklozen is verdubbeld, de betaalbaarheid van wonen kachelt achteruit en de wachtlijsten voor sociale huurwoningen zijn op sommige plekken meer dan tien jaar. Dit kabinet had het geld en deed er niks aan. Nu ontstaat een nieuwe crisis en is het tijd om te investeren. Maak er desnoods een crisismaatregel van en laat een volgend kabinet uitzoeken hoe de kosten moeten worden gedekt.”

Toverwoord in de missie om het kabinet de verhuurdersheffing te laten schrappen is ‘anticyclisch’ bouwen. Dat wil zeggen tegen de trend van de economie in, ervan uitgaande dat bij economisch gunstige tijden bouwbedrijven genoeg opdrachten krijgen en in mindere tijden de bouw zulke grote klappen krijgt dat het woningtekort snel oploopt. Minister Kajsa Ollongren zei daar onlangs zelf over dat moet worden voorkomen dat de bouw en de woningmarkt weer op achterstand komen. “Dat kunnen wij ons niet nog een keer permitteren, gelet op het tekort aan woningen en de grote verduurzamingsopgave.” 

Pragmatisme

“We hebben vaker in een crisis de rol op ons genomen om bouwprojecten die vast liepen over te nemen,” zegt René Scherpenisse namens Aedes. “Daar hebben we overigens niet alleen geld voor nodig, maar ook wetgeving die het voor ons mogelijk maakt dat te doen. Bovendien zien wij graag dat we ook weer mogen bouwen voor huishoudens die tot 1000 euro huur betalen, de middeninkomens. De commerciële sector laat die doelgroep links liggen. Het zou ons veel extra mogelijkheden geven als we ook voor de verplegers, agenten en docenten mogen bouwen. Tot nu toe is dat in de politiek een moeilijke discussie geweest, maar in tijden van crisis is meer pragmatisme nodig.”

Of het kabinet bereid is om in het vastgelopen dossier van de verhuurdersheffing het roer om te gooien, moet blijken. Minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken) kwam op Prinsjesdag 2019 nog met een ‘fiscale korting’ van 1 miljard euro, zodat corporaties gespreid over een periode van tien jaar extra kunnen bouwen. Veel te weinig, zo reageerden de corporaties direct. Ze zien andere belastingen juist alleen maar stijgen en dan is 100 miljoen euro per jaar niet meer dan ‘een doekje voor het bloeden’.

Dekking in begroting

CDA-Kamerlid Erik Ronnes zegt dat die 1 miljard euro ‘nog niet op is’ en wijst erop dat geld niet de enige manier is om de woningcorporaties in het zadel te helpen. “Ik kan me niet voorstellen dat de verhuurdersheffing nog lang blijft bestaan, maar als we er structureel vanaf willen, is er wel dekking in de begroting nodig en ik denk dat dat past bij de totstandkoming van een nieuw coalitieakkoord.” Volgend jaar maart zijn er nieuwe Tweede Kamerverkiezingen. 

Via een woordvoerder reageert minister Kajsa Ollongren voorzichtig op het onderzoek dat vrijdag door de corporaties naar buiten werd gebracht. “De bevindingen van Aedes, VNG en de Woonbond gaan wij bestuderen en betrekken bij de resultaten van onze eigen rapportage over de verhuurdersheffing.” Die zou binnenkort naar de Tweede Kamer worden gestuurd, waarna een nieuw debat plaatsvindt. Ook volgt er een groter onderzoek in samenwerking met het Ministerie van Financiën en Economische Zaken voor investeringen in volkshuisvesting op de lange termijn. Die resultaten moeten nog vóór de zomer naar de Tweede Kamer worden gestuurd, zo verklaart Ollongren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden