Analyse

Uitslag Europese verkiezingen kan nog verrassen

Zestien partijen staan donderdag op het stembiljet, maar VVD en Forum reduceerden de Europese verkiezingscampagne tot een tweestrijd. Gaan de kiezers daarin mee? Een analyse over de Europese verkiezingen.

Toine Manders (50Plus) en Frans Timmermans (PvdA) tijdens het lijsttrekkersdebat bij de NOS. Beeld ANP

Worden VVD en Forum voor Democratie de grootste Nederlandse partijen in het Europees Parlement? Of wordt het een spreekwoordelijk gevalletje ‘waar twee honden vechten om een been, gaat de derde er mee heen’?

Met een tweestrijd hoopte zowel VVD-leider en premier Mark Rutte als Forumvoorman Thierry Baudet electoraal garen te spinnen; zo’n duel wist in het verleden al eerder twee partijen tot grote hoogten te stuwen. Maar een slotpeiling van onderzoeksbureau Kantar liet gisteravond zien dat de VVD nek aan nek gaat met een andere partij: de PvdA van Eurocommissaris Frans Timmermans (beide vijf ­zetels), die tevens de ‘Spitzenkandidat’ is voor de Europese sociaaldemocraten. FvD komt in die peiling uit op 4 zetels.

De opmars van de PvdA kun je het Timmermanseffect noemen. Hij is de enige van de Europese lijsttrekkers die op enige naamsbekendheid kan rekenen. Wie zou Arnout Hoekstra (SP) op straat herkennen? Of Anja Hazekamp (PvdD)? Toine Manders (50Plus) misschien? Van alle kiezers kent 69 procent de naam van Frans Timmermans, bleek eerder deze maand uit onderzoek. Een aantal VVD’ers was er zelfs heilig van overtuigd dat hij hún lijsttrekker is.

Podium misgelopen

Dat werpt toch de vraag op hoe de slotfase van de campagne was gelopen als het originele plan van het tv-programma Pauw was doorgegaan. De redactie had namelijk aanvankelijk Timmermans uitgenodigd om het op te nemen tegen Baudet. Maar de PvdA’er weigerde. Volgens de redactie van Pauw wil Timmermans daar niet meer aanschuiven sinds hij in 2014 in de problemen kwam na zijn opmerking in het tv-programma dat een MH17-slachtoffer nog tijd had gehad een zuurstofkapje op te zetten. 

De woordvoerder van Timmermans zegt dat dit geen rol speelde. De PvdA-lijsttrekker zag een debat met Baudet niet zitten – in welk programma dan ook. Hij wilde in debat met zijn tegenstanders uit de Europese politiek: de andere kandidaat-voorzitter Manfred Weber voor de Europese Commissie en de andere Nederlandse lijsttrekkers voor het Europees Parlement.

Zo liep Timmermans wél een groot podium mis: er keken gisteren anderhalf miljoen mensen naar het debat Rutte-Baudet. Ter vergelijking: voor het slot­debat waar wél Europese lijsttrekkers – ook Timmermans – aan deelnamen, schakelden een miljoen kijkers in – toch een derde minder.

Mobiliseren

Aan gebrek een aan interesse ligt het niet, zou je op basis van de kijkcijfers zeggen. Al ging het deze Europese verkiezingscampagne bar weinig over Europa zélf. En als het al over Brussel ging, was het teruggebracht tot de vraag of er méér of minder Europa moest zijn – ook een twistpunt van Rutte en Baudet.

Het merendeel van de Nederlandse kiezers is groot voorstander van Europese samenwerking, zo blijkt uit onderzoeken, en vindt ook dat kiezers invloed moeten hebben op de Europese politiek. De vraag is of ze er ook voor naar de stembus gaan vandaag. De opkomst is bij Europese verkiezingen doorgaans laag; in 2014 was het slechts 37 procent.

Als de (vermeende) tweestrijd kiezers heeft weten te mobiliseren, kan ook de strategie van Rutte en Baudet nog steeds gunstig uitpakken voor VVD en FvD. In een andere slotpeiling, die van EenVandaag en Ipsos, gaan de twee rechtse kemphanen wél samen aan kop.

De ontknoping laat nog even op zich wachten. De echte uitslagen komen pas zondagavond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden