Nieuws

Twee cruiseschepen voor asielzoekers komen deze kant op, maar waar moeten ze aanmeren?

Het kabinet ziet af van het plan om schepen met asielzoekers voor de Nederlandse kust te laten dobberen. De bevoorrading en een pendeldienst tussen schip en kade zouden het plan te ingewikkeld maken. Waar de schepen wel moeten aanmeren is nog hoogst onduidelijk: veel gemeenten met een geschikte haven willen niet. ‘We hebben onze handen al vol aan Oekraïners.’

Hanneke Keultjes en Sander van Mersbergen
De plek in Velsen-Noord waar een van de cruiseschepen voor een half jaar zou moeten komen te liggen. Beeld Jean-Pierre Jans
De plek in Velsen-Noord waar een van de cruiseschepen voor een half jaar zou moeten komen te liggen.Beeld Jean-Pierre Jans

Staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel, VVD) schrijft aan de Tweede Kamer dat het kabinet drie (cruise)schepen heeft ingehuurd voor de opvang van asielzoekers, nu de asielopvang in Nederland volledig is vastgelopen. Drie cruiseschepen hebben al opdracht gekregen om koers te zetten naar Nederland en komen naar verwachting ‘in de loop’ van augustus aan in ons land.

Twee van de schepen die gehuurd zijn komen van de Estse reder Tallink, meldt het bedrijf in een persbericht. Het gaat om de schepen Silja, die normaal gesproken als ferry tussen Tallinn en Helsinki vaart, en om de Galaxy, doorgaans ingezet tussen het Finse Turku en de Zweedse hoofdstad Stockholm. Beide schepen worden gehuurd inclusief technisch personeel. De deal is in opdracht van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) gesloten door het bedrijf Slaapschepen.nl.

Voor het geval de schepen niet welkom zijn in gemeenten met een zeehaven, wilde het kabinet de mogelijkheid laten onderzoeken om cruiseschepen voor anker te laten liggen vóór de kust. Van der Burg kondigde dat vorige week aan, nadat Vlissingen al eerder liet weten geen toestemming te geven voor een schip.

Waar moeten de schepen aanmeren?

De vraag is nu in welke gemeente zo’n cruiseschip dan wél kan aanmeren. Velsen is de enige gemeente die zich tot nu toe kandidaat heeft gesteld, maar daar zit een belangrijke kink in de kabel. Rijkswaterstaat concludeerde deze week dat een zeecruiseschip voor duizend mensen te groot is om veilig te kunnen aanmeren aan de VOB-kade in Velsen-Noord. Dat meldde NH Nieuws dinsdag.

Op dit moment worden alternatieve opties onderzocht: of snelle aanpassing van de kade, of ‘meerdere kleinere schepen’. Toch stelt Van der Burg in zijn Kamerbrief dat het eerste schip ‘zoals het er nu naar uitziet’ in Velsen aanmeert, en op 1 september al in gebruik kan worden genomen. Over iets meer dan een maand dus.

Dan de andere twee schepen: waar moeten die heen? Het kabinet gaat ervan uit dat een tweede schip op 1 oktober ergens kan aanmeren, daarover lopen ‘met meerdere gemeenten’ gesprekken, schrijft het kabinet. Maar uit een rondvraag onder de zes andere gemeenten die een dergelijk schip zouden kunnen huisvesten, blijkt dat het enthousiasme zeer gering is. Alleen Amsterdam biedt een opening, en stelt dat er gesprekken gaande zijn. “Maar er is nog niets besloten. De gesprekken gaan verder na de vakantie.”

Rotterdam zegt dat er geen gesprekken lopen. Een woordvoerder wijst erop dat de gemeente al veel doet, en dat in de stad onder meer een groot cruiseschip ligt dat vijftienhonderd Oekraïners huisvest. Den Helder meldt bij monde van een woordvoerder dat de vraag voor het plaatsen van een opvangschip ‘in een verkennend gesprek’ aan de gemeente is gesteld. “Den Helder zal echter niet meewerken aan extra crisisnoodopvangplekken.” De gemeente doet al veel, meldt de woordvoerder. “Met vier opvanglocaties en ruim duizend capaciteitsplekken zijn wij een voorbeeld voor andere gemeenten.”

De Groningse gemeente Het Hogeland, waar de Eemshaven ligt, zegt dat de komst van een schip ‘absoluut niet aan de orde’ is. “Wij zijn druk bezig met de opvang van vijfhonderd Afghanen. Er heeft ons ook geen verzoek bereikt voor zo’n cruiseschip.”

Zaandam zegt ook geen verzoek te hebben gekregen. “De enige plek waar het zou kunnen, was tot gisteren in beeld om een zeecruise voor Oekraïners aan te leggen. Die boot bleek niet geschikt vanwege stikstofuitstoot, nu onderzoeken we of we een andere boot kunnen gebruiken. Maar die ruimte hebben we echt nodig om aan onze opgave op het gebied van Oekraïne-vluchtelingen te voldoen. Het huisvesten van andere vluchtelingen daar is niet aan de orde.”

Conclusie: voor de drie schepen die onze kant op komen zijn nu misschien twee plekken beschikbaar, waarbij die in Velsen nog niet geschikt is en er met de gemeente Amsterdam ‘zeker nog geen akkoord’ ligt.

Leegstaande gebouwen

De grote cruiseschepen worden gezien als een van de manieren om het al maanden overbelaste aanmeldcentrum in Ter Apel te ontlasten. Een andere oplossing voor het probleem is de opkoop van leegstaande gebouwen en die geschikt maken voor opvang. Die opdracht kreeg het COA vorige week. “Zoals gebouwen die ooit als hotel zijn gebruikt,” stelde Van der Burg. Het kabinet betaalt volgens hem dan de rekening. “We hebben geen bedragen met elkaar afgesproken, maar het is geen blanco cheque.”

Als het lokale bestemmingsplan bewoning niet toestaat of als de gemeente waarin die gebouwen staan asielzoekers weigert, kan minister Hugo de Jonge (Volkshuisvesting) maatregelen nemen waardoor dat wordt afgedwongen. “Die heeft dan doorzettingsmacht.”

37 procent met verblijfsvergunning

Veel gemeenten vangen nu ook Oekraïense vluchtelingen op. Daar zijn zo’n drieduizend bedden nu nog onbezet. Sommige gemeenten willen wel Oekraïners opvangen, maar geen andere vluchtelingen. Door op die plekken zo veel mogelijk Oekraïners op te vangen, komt er plek vrij in gemeenten die het niet uitmaakt of ze Oekraïners of asielzoekers opvangen.

De asielopvang loopt al maanden compleet vast. Van alle mensen die in asielzoekerscentra wonen, hebben er inmiddels meer dan vijftienduizend een verblijfsvergunning. “Dat is 37 procent,” aldus Van der Burg. Zij hebben recht op een reguliere woning, maar die is er niet. Gemeenten moeten met spoed tussenvoorzieningen voor deze groep statushouders regelen, bijvoorbeeld in tijdelijke woningen of lege gebouwen.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden