PlusAchtergrond

‘Trillions of dollars’ voor Covid-19. En het klimaat dan?

Terwijl alleen Nederland al 61 miljard uittrekt voor steunpakketten vanwege de coronacrisis, wordt wereldwijd jaarlijks niet eens de helft besteed aan het opvangen van de gevolgen van klimaatverandering. ‘We denken dat klimaatverandering heel ver weg is, maar dat is inmiddels niet meer zo.’

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

De investeringen die landen doen om de gevolgen van klimaatverandering te dempen, steken schril af bij de biljoenen die wereldwijd worden uitgegeven vanwege de coronapandemie. Oud-secretaris-generaal van de VN Ban Ki-moon laat de teleurstelling doorklinken in zijn stem als hij spreekt over de ‘trillions of dollars’ voor Covid-19. Naar ‘klimaatadaptatie’, het opvangen van de gevolgen van klimaatverandering, gaat wereldwijd zo’n 30 miljard per jaar.

Eigenlijk is jaarlijks het vijf- tot tienvoudige nodig. Dat heeft het sinds 2018 in Nederland gevestigde instituut Global Center on Adaptation (GCA) becijferd. Hier denken we dan automatisch aan hogere dijken, maar de kosten gaan ook zitten in steden waar het bij hitte goed toeven blijft en landbouw die beter bestand is tegen droogte – alles wat nodig is om het toenemend aantal hittegolven, bosbranden, stortbuien, stormen en overstromingen het hoofd te bieden.

Steun wordt niet nagekomen

Ontwikkelingslanden worden vaak harder getroffen en kunnen ook nog eens minder geld vrijmaken voor adaptatie. Uit onderzoek van hulporganisatie Care blijkt bovendien dat rijkere landen eerdere beloftes voor 50 miljard per jaar aan klimaatsteun niet nakomen. Integendeel, bijna de helft van de 16,8 miljard die in 2018 wel is overgemaakt bleek bij nadere bestudering niet bestemd voor klimaatadaptatie, maar voor bijvoorbeeld nieuwe wegen of ontwikkelingsprojecten.

Door corona werden de budgetten voor klimaatadaptatie nog verder geraakt, waarschuwt Ban Ki-moon. Hij hoopt dat herstelbeleid na de pandemie kan uitdraaien op een kans om de economie tegelijk beter bestand te maken tegen klimaatverandering. Dat de VS zich meteen na het aantreden van president Joe Biden weer aansluit bij het Klimaatakkoord van Parijs geeft nieuw elan aan de internationale samenwerking. Het vertrek onder Donald Trump was als ‘een koude douche’ geweest.

Beperken opwarming

Nederland is volgende week de gastheer van een klimaattop over klimaatadaptatie. Tot dusver is vooral aandacht geweest voor klimaattoppen waar alles draait om het uitbannen van broeikasgassen. Door de opwarming van de aarde tot hooguit 2 graden te beperken blijven de gevolgen te overzien, zo is afgesproken in Parijs. Op de Climate Adaptation Summit gaat het maandag en dinsdag helemaal over die gevolgen, dus als het kwaad al geschied is.

Toch is Marjolijn Haasnoot, die voor Deltares en de Universiteit Utrecht onderzoekt hoe delta’s en kustgebieden ondanks de zeespiegelstijging leefbaar blijven, blij dat er meer aandacht komt voor klimaatadaptatie. Volgens haar is er geen tegenstelling tussen het aanpassen aan de gevolgen en het voorkomen van klimaatverandering. Verduurzaming en het beperken van de opwarming van de aarde geeft weer extra tijd voor adaptatie.

Dijken

Het verhogen van de dijken is al een levensgrote opgave, dus alle tijd om een voor Nederland en andere delta’s breed gedragen plan te maken is welkom. Daar komt bij: de temperatuur is al met 1,2 graden gestegen. Haasnoot: “We denken dat klimaatverandering heel ver weg is, maar dat is inmiddels niet meer zo.”

Ook Frank Biermann, hoogleraar mondiaal duurzaamheidsbeleid aan de Universiteit Utrecht, ziet geen tegenstelling tussen klimaatadaptatie en het voorkomen van verdere opwarming. “Klimaatverandering is er gewoon. Dus klimaatadaptatie is een belangrijk onderwerp, helaas.” Ook voor adaptatie komt het aan op internationale samenwerking. Met alleen hogere dijken komt Nederland er niet. “Als door klimaatverandering elders in de wereld meer conflicten ontstaan, is dat ook een probleem voor Nederland.”

Supergroot experiment

Maar voorkomen is beter dan genezen? Biermann onderschrijft het graag, vooral vanwege de onvoorzienbare toekomst die volgt als de opwarming hoger uitvalt dan een graad of twee. “Alleen al vanwege de grote onzekerheid over de gevolgen van klimaatverandering zijn de mogelijke kosten en risico’s al snel niet meer te overzien. De tweegradendoelstelling niet halen is een supergroot experiment met planeet aarde waar ik me niet aan zou willen wagen.”

“Adaptatie is geen nederlaag, het is een verdedigingslinie,” zegt de Groningse hoogleraar en directeur van GCA Patrick Verkooijen. Maar hij zegt er meteen bij: hoe minder broeikasgassen, des te kleiner is de noodzaak om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen. “De beste vorm van adaptatie is investeren in minder klimaatverandering.”

Klimaattop

De klimaattop van volgende week zou plaatsvinden in de Amsterdamse Kromhouthal, tot het coronavirus roet in het eten gooide. Op de deelnemerslijst staan wereldleiders, al zullen ze alleen digitaal hun zegje doen vanuit hun eigen hoofdsteden.

Behalve premier Mark Rutte worden ook bondskanselier Angela Merkel, de Britse premier Boris Johnson, de Franse president Emmanuel Macron en de Indiase premier Narendra Modi verwacht, evenals de huidige VN-secretaris-generaal António Guterres.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden