PlusNieuws

Traagste formatie ooit: meerderheidscoalitie lijkt uitgesloten. ‘De grootste partij kan nu de regie nemen’

Vandaag krijgen de linkse tandem en de ChristenUnie naar verwachting hun ‘slechtnieuwsgesprek’ met informateur Mariëtte Hamer. Alles wijst erop dat ze geen kansen ziet voor een meerderheidsregering.

D66 en VVD op gesprek bij informateur Mariëtte Hamer. Een meerderheidscoalitie met de PvdA/GL en CU lijkt uitgesloten. Beeld ANP
D66 en VVD op gesprek bij informateur Mariëtte Hamer. Een meerderheidscoalitie met de PvdA/GL en CU lijkt uitgesloten.Beeld ANP

Urenlang zaten VVD-, D66- en CDA-kopstukken gisteren bij informateur Mariëtte Hamer in de Stadhouders­kamer op het Binnenhof. Maar ook aan het einde van de 166ste dag na de Tweede Kamerverkiezingen waren discretie en clichés het devies bij de partijleiders. “Ik weet, daar baal ik zelf ook van, dat jullie je als journalisten langzamerhand kapot ergeren aan het feit dat we er zo weinig over kunnen zeggen,’’ zei VVD-leider Mark Rutte. “En achter de journalisten ook de rest van Nederland. Maar als we er nu in het openbaar wat over zeggen, helpt dat niet om een kabinet alsnog dichterbij te brengen.’’

Op het oog veranderde er gisteren weinig, maar betrokkenen signaleren dat Hamer nu echt toekomt aan de ­finale van deze fase van haar verkennersklus. Half mei begon ze als informateur, daarna schreven VVD en D66 een basisstuk – ‘een aanzet voor een opzet van een eventueel regeerakkoord’ – en nu zijn er nog zes partijen in beeld voor een nieuwe coalitie. VVD, D66, CDA, PvdA, GroenLinks en ChristenUnie (CU). Inhoudelijk moeten zij samen een heel eind kunnen komen, denkt Hamer, maar door politieke voor- en afkeuren strandt de zoektocht naar een meerderheids­coalitie vooralsnog.

Minderheidsregering

“We zijn nu wel in de fase van het afstrepen,’’ zegt een ingewijde. Want ‘formeren is elimineren’, volgens een bekende Haagse wijsheid. “En dan kun je op een minderheidsvariant ­uitkomen.’’ Daarvoor moeten de partijleiders eerst wel expliciet worden over hun blokkades en voorkeuren. Vandaag nodigt Hamer daarom Rutte (VVD), Hoekstra (CDA), Ploumen (PvdA) en Klaver (GL) uit voor een gezamenlijk gesprek.

Daarin zouden Rutte en Hoekstra formeel hun bezwaren over twee linkse partijen moeten herhalen, zodat Hamer ook aan de Tweede Kamer kan melden dat een coalitie van VVD, D66, CDA, PvdA en GroenLinks er nu niet in zit. De linkse partijen willen dan ‘voor het eerst’ een inhoudelijke reden horen waarom een coalitie met dit duo ongewenst is.

Ook Kaag (D66) en Segers (CU) schuiven nog aan voor een gesprek met de informateur daarna. Als D66 dan volhoudt dat een kabinet met CU geen voorkeur geniet en Segers erbij blijft dat hij ‘ongewenst’ is, heeft ­Hamer weinig andere opties over dan een minderheidscoalitie te adviseren – of deze te suggereren voor een eventuele opvolger.

Weinig aanlokkelijk

Bij D66 is te horen dat de VVD de ­formatiekar daarna mag gaan trekken met het aanwijzen van een nieuwe ­informateur. “Na een halfjaar vol impasses kan de grootste partij de regie nemen.”

VVD-prominent Henk Kamp opperde zondag nog de mogelijkheid van een ‘extraparlementaire coalitie’. Dan zou er géén regeerakkoord komen van de fracties, maar een kabinet ­worden geïnstalleerd met politici uit verschillende partijen die geen automatische steun in het parlement ­hebben. Maar bij VVD, CDA en D66 wordt gezegd dat die ‘exotische variant’ nog niet ‘op de radar’ staat.

Een minderheidsregering is voor ­diverse partijen weinig aanlokkelijk. Als VVD, D66 en CDA in een coalitie gaan zonder Kamermeerderheid, dan zal D66 vrezen dat veel van zijn ‘progressieve agenda’ (zoals de klimaat- en milieuplannen) niet de eindstreep haalt vanwege ‘de rechtse meerderheid’.

Uitgesloten

Aan de andere kant zullen VVD en CDA zich niet afhankelijk willen ­maken van bijvoorbeeld PVV en Forum, waarmee ze samenwerking in een coalitie zelf expliciet uitgesloten hebben.

Daarom zal deze traagste formatie ooit nóg meer tijd vergen, nu alles erop wijst dat Hamer de mogelijkheid van een meerderheidskabinet ­afschiet. “Het denken in minderheidsvarianten moet feitelijk nog ­beginnen,” constateert een bron. En dat op dag 166 na de verkiezingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden